-YOR ŞİMDİKİ ZAMAN EKİ VE HUZUR ROMANINDA ŞİMDİKİ ZAMANIN İŞLEVLERİNİN İNCELENMESİ

ÖZ Şimdiki zaman ekleri –yor, -makta ve –mada ekleridir. İçinde bulunulan şu anı, yani şimdiyi anlatır ve eylemin yapılışının devam etmekte olduğunu gösterir. Eski Türkçe devresinde şimdiki zaman, müstakil bir ek olarak karşımıza çıkmayıp geniş zaman eki ile ifade edilmiştir. Karahanlı Türkçesi döneminde de şimdiki zamanı karşılamak için geniş zaman eklerinin kullanıldığı bilinmektedir. Harezm Türkçesinde şimdiki zamanı ifade eden yaygın ek, geniş zaman olsa bile bu devreden itibaren geniş zaman ve şimdiki zaman birbirinden ayrılmaya başlamıştır. Çağatay Türkçesi döneminde şimdiki zaman için ayrı ek kullanımı yaygınlaşmıştır. Eski Anadolu Türkçesinde geniş zaman ekiyle beraber -A yorır kalıbı kullanılarak devrenin sonunda işlek şimdiki zaman eki hâline gelmiştir. Şimdiki zaman olan –yor’un zaman kaymasına uğramış şekilleri de mevcuttur. -yor ekinin şimdiki zaman işlevinde kullanılmasının yanı sıra geniş zaman, geçmiş zamanda başlayıp devam eden eylemler, geçmiş zamanda başlayıp bir süreç dahilinde biten eylemler, gelecek zaman, emir gibi farklı fonksiyonları da bulunmaktadır. Günlük konuşma dilinde şimdiki zamanın farklı işlevlerinin kullanılmasına makalede üzerinde değinilecektir. Ayrıca bu çalışmada şimdiki zaman eki –yor’un zaman kaymasına uğramış şekilleri gösterildikten sonra edebiyatımızın usta yazarlarından ve romancılık konusunda ünü zirve yapmış isim olan Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur adlı romanından örnek cümleler incelenecektir. Romandaki örnek cümlelerden hareketle şimdiki zamanın çeşitli işlevleri üzerinde durulacaktır.