Yetişkinlerde beslenme tutumları ve yeme farkındalığının incelenmesi

Abstract

Bu araştırma yetişkinlerin yeme farkındalığı ve sağlıklı beslenme tutumlarını değerlendirerek bireylerin genel beslenme davranışlarını incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma, Temmuz 2025- Eylül 2025 tarihleri arasında İstanbul’da özel bir kliniğe başvuran 228 yetişkin (118 Kadın, 110 Erkek) üzerinde yürütülmüştür. Katılımcıların sosyodemografik özelliklerini belirlemek için anket formu, yeme farkındalık düzeylerini belirlemek adına Yeme Farkındalığı Ölçeği ve sağlıklı beslenme tutumlarını belirlemek adına Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamaları kadınlarda 33.46±10.89, erkeklerde ise 32.29±12.31 olarak bulunmuştur. Günlük fiziksel aktivite düzeyleri açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0,05). Yeme farkındalığı toplam puanında kadınların erkeklerden daha fazla puan aldığı saptanmıştır (p>0,05). Sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum toplam puanında kadınların erkeklere göre daha yüksek puan aldığı saptanmıştır (p<0,05). Yeme Farkındalığı toplam puanı, Düşünmeden Yeme, Duygusal Yeme, Farkındalık ve Enterferans alt boyutları yaş ile pozitif yönde anlamlı ilişkiler göstermiştir(p<0,05). Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum toplam puanı, vücut ağırlığı ve Bel/Kalça Oranı ile negatif yönde anlamlı ilişki göstermiştir (p<0,05). Kadınların yeme farkındalığı ve sağlıklı beslenmeye yönelik tutumları erkeklere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca bireylerin yaşı ilerledikçe yeme davranışlarına yönelik farkındalıklarının arttığı bulunmuştur. Vücut ağırlığı arttıkça iki ölçek puanın azaldığı da gözlemlenmiştir. Bu sebep ile kilo yönetimi süreçlerinde, yeme farkındalığı ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumları artırmaya yönelik uygulamaların etkili olabileceği söylenebilir.

Keywords

• Yeme farkındalığı
• beslenme tutumu
• yetişkin
• sağlıklı beslenme
• obezite

Supporting Institution

İstanbul Aydın Üniversitesi

Ethical Statement

Sayın, Prof. Dr. Haydar Özpınar İstanbul Aydın Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’nun 09.07.2025 tarihinde yapılan olağan toplantısında danışmanlığını yürüttüğünüz ‘’Nur Sultan Çakır’’ isimli öğrencinize ait ‘’Şişli’deki Özel Bir Kliniğe Başvuran Yetişkin Bireylerde Yeme Farkındalığı ve Sağlıklı Beslenme Tutumlarının Antropometrik Ölçümlerle İlişkisinin İncelenmesi’’ konulu yüksek lisans tez araştırmanız ile ilgili alınan 156/2025 no’lu karar gereği; başvuru dosyanız ile ilgili belgeler araştırmanın gerekçe, amaç, yaklaşım ve yöntemleri dikkate alınarak incelenerek etik ve bilimsel yönden uygun olduğuna ‘’Oy birliği’’ ile karar verilmiştir.

Thanks

Çalışmam süresince değerli bilgi ve desteğini esirgemeyen danışman hocam Prof. Dr. Haydar Özpınar’a ve her zaman yanımda olan aileme teşekkür ederim.

Investigation of nutritional attitudes and mindful eating among adults

Abstract

This research aimed to examine the general nutritional behaviors of individuals by assessing the Mindful Eating and Healthy Eating Attitudes of Adults. The research was conducted on 228 adults (118 female and 110 men) who attended a private clinic in Istanbul between July 2025 and September 2025. A questionnaire was used to determine the sociodemographic characteristics of the participants, the Mindful Eating Scale was used to determine their Mindful Eating levels, and the Attitudes Toward Healthy Eating Scale was used to determine their healthy eating attitudes. The mean age of the participants was 33.46±10.89 years for female and 32.29±12.31 years for men. The change in daily physical activity level showed a significant difference among genders (p<0.05). It was settled that female scored higher than men in the total Mindful Eating score (p>0.05). The sum scores of females attitudes towards healthy nutrition were found to be higher than men(p<0.05). Positive and significant differences were demonstrated with age for the total score for Mindful Eating, Impulsive Eating, Emotional Eating, Mindful and Interference subscales (p<0.05). A negative correlation was demonstrated with the total score for Attitudes Toward Healthy Eating, body weight, and Waist/Hip Ratio (p<0.05). Female have higher Attitudes Toward Nutrition and Mindful Eating than men. Furthermore, it appears that their eating habits increase with age. It was also observed that two scale scores decreased as body weight increased. For this reason, it can be said that practices aimed at increasing Mindful Eating and Attitudes Towards Healthy Eating can be effective in weight management processes.

Keywords

• Mindful Eating
• Nutritional Attitude
• Adult
• Healthy Eating
• Obesity.

Supporting Institution

Istanbul Aydın University

Ethical Statement

Dear Prof. Dr. Haydar Özpınar, At the regular meeting of the Istanbul Aydın University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee held on 09 July 2025, it was unanimously decided that the master’s thesis research of your student, Nur Sultan Çakır, entitled “An Examination of the Relationship Between Eating Awareness, Healthy Eating Attitudes, and Anthropometric Measurements Among Adult Individuals Applying to a Private Clinic in Şişli,” for which you serve as the academic advisor, is ethically and scientifically appropriate. This decision was made in accordance with Decision No. 156/2025, following a review of the documents in your application file and an evaluation of the study’s rationale, objectives, approach, and methodologies.

Thanks

I would like to thank my advisor, Prof. Dr. Haydar Özpınar, for his valuable information and support throughout my studies, and my family for always being there for me.

References

1. Bishop, S. R., Lau, M., Shapiro, S., Carlson, L., Anderson, N. D., Carmody, J., ... & Devins, G. (2004). Mindfulness: A proposed operational definition. Clinical Psychology: Science and Practice, 11(3), 230.
2. Chung, S., Zhu, S., Friedmann, E., Kelleher, C., Kozlovsky, A., Macfarlane, K. W., ... & Griffith, K. A. (2016). Weight loss with mindful eating in African American women following treatment for breast cancer: a longitudinal study. Supportive Care in Cancer, 24(4), 1875–1881.
3. Çelik, Ö. M., & Duran, S. (2022). Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinde obezite ile ilgili önyargının ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumun değerlendirilmesi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(4), 690–698.
4. Demir, G. T., & Cicioğlu, H. İ. (2019). Sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği (SBİTÖ): Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 256–274.
5. Demirbas, A. B., Kılıçaslan, A., Altınsöz, S., Aksakal, H. B., & Alphan, M. E. (2024). Üniversite öğrencilerinde sağlıklı beslenme tutumu, rastgele alınan kan şekeri ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Atlas Journal of Medicine, 4(10), 65–72.
6. Dunn, C., Haubenreiser, M., Johnson, M., Nordby, K., Aggarwal, S., Myer, S., & Thomas, C. (2018). Mindfulness approaches and weight loss, weight maintenance, and weight regain. Current Obesity Reports, 7(1), 37–49.
7. Fuentes Artiles, R., Staub, K., Aldakak, L., Eppenberger, P., Rühli, F., & Bender, N. (2019). Mindful eating and common diet programs lower body weight similarly: Systematic review and meta-analysis. Appetite.
8. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS Statistics 26 step by step: A simple guide and reference (16th ed.). Routledge.

9. Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: A guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486–489.
10. Karaca, V., & Rakıcıoğlu, N. (n.d.). Yetişkinlerde yeme farkındalığı, beslenme bilgi düzeyi ve antropometrik ölçümlerin değerlendirilmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 11(3), 671–689.
11. Köse, G., Tayfur, M., Birincioğlu, İ., & Dönmez, A. (2016). Yeme Farkındalığı Ölçeği’ni Türkçeye uyarlama çalışması, 3, 125–134.
12. Monterrosa, E. C., Frongillo, E. A., Drewnowski, A., de Pee, S., & Vandevijvere, S. (2020). Sociocultural influences on food choices and implications for sustainable healthy diets. Food and Nutrition Bulletin, 41(2_suppl), 59S–73S. https://doi.org/10.1177/0379572120975874
13. O'Reilly, G. A., Cook, L., Spruijt-Metz, D., & Black, D. S. (2014). Mindfulness-based interventions for obesity-related eating behaviours: a literature review. Obesity Reviews, 15(6), 453–461. https://doi. org/10.1111/obr.12156
14. Özenoğlu, A., Gün, B., Karadeniz, B., Koç, F., Bilgin, V., Bembeyaz, Z., & Saha, B. S. (2021). Yetişkinlerde beslenme okuryazarlığın sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlar ve beden kütle indeksi ile ilişkisi. Life Sciences, 16(1), 1–18.
15. Özgür, M., Kayaçelik, D., Kahraman, A. N., & Topal, F. T. (2024). Üniversite öğrencilerinin yeme farkındalığının, beslenme bilgi düzeylerinin ve vegan-vejetaryen beslenme algısının değerlendirilmesi. Current Perspectives on Health Sciences, 5(1), 15–23.
16. Rattan, S. I. S., & Kaur, G. (2022). Nutrition, food and diet in health and longevity: We eat what we are. Nutrients, 14(24), 5376. https://doi.org/10.3390/nu14245376
17. Sargın, K., & Güleşce, M. (2022). Öğretmenlerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi (Van ili örneği). Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(1), 1–11.
18. Sayın, F. K., Kuşdemir, S., Büyüksütçü, G., Çetinkaya, Ş. M., Seyfi, S., & Zeren, E. (2019). Tip 2 diyabetli obez bireylerin yeme farkındalığı düzeyleri ile metabolik parametreleri arasındaki ilişki. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, 3(2), 93–98.
19. T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (2022). Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022 (Yayın No: 1031). Ankara.
20. Trovato, G. M. (2012). Behavior, nutrition and lifestyle in a comprehensive health and disease paradigm: Skills and knowledge for a predictive, preventive and personalized medicine. EPMA Journal, 3(1), 8.
21. Turé, R., Damasceno, A., Djicó, M., & Lunet, N. (2021). Prevalence of underweight, overweight and obesity among adults in urban Bissau, Western Africa. Nutrients, 13(12), 4199. https://doi.org/10.3390/ nu13124199
22. Yalçın, M., Çelik, D., & Arpacıoğlu, S. (2022). Yeme farkındalığının bireylerin sosyodemografik, klinik ve kişilik özellikleri ile ilişkisi.
23. YAŞAR, H. E., & YAŞAR, Y. E. (2025). Farklı beden kitle indeksine sahip bireylerin yeme tutumları ve diyet kalitesi ile fiziksel aktivite düzeyleri arasındaki ilişkinin araştırılması: Tanımlayıcı araştırma. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 10(3), 542– 549.
24. Zergani, M. J., Taghdisi, M. H., Seirafi, M., Malihialzackerin, S., & Kojidi, H. T. (2024). Mindfulness-based eating awareness training versus itself plus implementation intention model: a randomized clinical trial. Eating and Weight Disorders, 29(1), 53.