KAVRAMSAL ve KURAMSAL BOYUTLARIYLA İNSAN HAKLARI VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE SOSYO-POLİTİK BİR BAKIŞ

İnsan hakları olgusu, bireyler arasında hiçbir ayrım gözetmeden tüm insanların sırf insan olduklarından ötürü doğuştan kazandıkları haklar olup; bütün insanları kapsamaları bakımından evrenseldir, diğer tüm haklardan ve hukuk kurallarından üstündür ve önceliklidir. İnsan hakları salt hukuki veya siyasi bir konu olmanın öncesinde, esasında ahlakidir.

    İnsan hakları bugünkü halini, genel hatlarıyla 16. Yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan toplumsal ve siyasal gelişmelerden almış olsa da bütün insanlık tarihine yayılan özgürlük, eşitlik, adalet arayışları, bu hakların tarihsel temel çerçevesini oluşturmaktadır. Buradan yola çıktığımızda ise insan haklarının özgürlük, eşitlik ve adalet temellerinde sağlamca gelişip, bunlarla sürekli korelasyon içerisinde olduğunu söyleyebiliriz. İnsan hakları, diğer hukuk dalları tarafından tanınmış olsun veya olmasın, belirli düzen ile beraber insanlara verilen ve içerisinde temel hak ile özgürlükleri barındıran yapıyı baz almaktadır. İnsan haklarının bekası; insan onuru ve değeri üzerine kurulu olan bir düzende, bu özellikleri sonuna kadar korumak şeklinde tezahür etmektedir.

    Gerek geçmişte gerekse günümüzde insan hakları ve bu hakların biz bireylere olan getirileri kapsamlı olarak gelişim göstermiştir. Bireylere verilen bu hakların içerisinde bizleri temele götüren ve insan haklarının da beslenerek gelişmesini sağlayan çeşitli kavramlar bulunmaktadır. Bunları iki temel ölçütle genellemek gerekirse: ‘ÖZGÜRLÜK VE HAK’ olarak sınıflandırabiliriz. Bu iki kavram, bireylerin sırf birey olduklarından dolayı kazandıkları ve toplum içerisinde kendilerini ifade edebilme, kendilerine verilen haklardan yararlanarak kimlik oluşturma gibi fiilleri beraberinde getirmiştir. İnsan Hakları ve Evrensel Bildirisi; bireyler ile doğup gelişen, beraberinde bir çok hak ve kavramla korelasyon kuran benliğimizin güvenlik kartıdır. Bu kartların en önemlilerin birisi de “İfade özgürlüğü hakkıdır.” Kazandığımız temel ve insani haklarımız, bizlere insani olarak kendini ifade edebilme, temel ihtiyaçlarımızın karşılanabilmesi ve toplumda kişilik kazanarak yer edinme gibi önemli boyutları sunar.