YABANCI DİL ÖĞRENİMİNDE ÇEVİRİ HATA-YANLIŞ ÇÖZÜMLEMELERİ VE STRATEJİLERİ: RUSÇA ÖRNEĞİ

Yabancı dil öğreniminde kullanılan stratejiler, hedef dile yapılan sözlü (konuşma) veya yazılı çevirilerde ortaya çıkan, dil öğrenicinin kasıtlı olarak ya da herhangi bir kasıt olmaksızın ortaya koyduğu strateji şekilleridir. Söz konusu stratejiler, her sözlü ya da yazılı çeviride farklılık gösterebilir. Ancak, konudan kaçınma, mesaj değiştirme, anlam değiştirme, çeviriden kaçınma, tahminde bulunma vb. stratejiler uygulanabilmekte, bunların sonucu olarak sözlüksel-anlamsal yanlışlar, yazım yanlışları, aşırı genelleme, özetleme, örnekseme ve eksiltme gibi hata ve yanlışlardan kaynaklanan durumlar ortaya çıkmaktadır. Dil öğrenen kişinin yaptığı yanlışlar, bilgi eksikliğine dayalı olarak gerçekleşmekte, hatalar ise düzeltilebilir nitelik taşımakta, dolayısıyla bilgi eksikliği nedeniyle gerçekleşmemektedir. Örneğin, Rusça bir metni çevirirken öğrencinin ana dildeki sözcüğü “учить” sözcüğünü ‘çalışmak’ şeklinde çevirmesi, bilgi eksikliğine dayalı olarak gerçekleşen bir yanlıştır. Ancak, “…a Петeр читает газету «Правда»…” tümcesini “…Peter ise gazete okuyor …” şeklinde çevirmesi, anlamsal bir yanlıştır. Buradaki “Pravda”, sözcüğü, “Gerçek Gazetesi” olarak açıklamalı çevrilmelidir. Bazı çevirilerde örnekseme yapılarak, “slova (sözcük, kelime)” ifadesi, “slovar (sözlük)” olarak çevrilmiştir. Bu ve benzeri çok sayıda yanlış ve hataya dayalı çeviri örnekleri gösterilebilir. Söz konusu bu örnekler dikkatlere sunularak, öğrencilerin Rusça öğrenme süreçlerinde yaşadıkları sorunlar, çeşitli kaçınma stratejilerine bağlı olarak gerçekleşen yanlış ve hatalar ortaya konulmuştur.