Research Article

Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki

Volume: 14 Number: 1 January 30, 2026
EN TR

Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki

Abstract

Bu araştırmanın amacı Türkçe öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlıkları ile 21. yüzyıl öğreten becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi tercih edilmiş ve verilerdeki değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın verileri, Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği ve 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Nicel araştırma desenine uygun olarak yapılandırılan veri toplama sürecinde, ölçek soruları Google Forms aracıyla hazırlanmış ve Türkiye’nin batısında yer alan bir Eğitim Fakültesinin Türkçe Eğitimi Bölümündeki öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 22.0 istatistik programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, öğretmen adaylarının her iki ölçeğe ilişkin düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu; yapay zekâ okuryazarlığı ile 21. yüzyıl öğreten becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler bulunduğu tespit edilmiştir. Özellikle Teknopedagojik, Esnek Öğretme ve Üretimsel Beceriler ile yapay zekâ okuryazarlığı arasında düşük düzeyli ancak anlamlı korelasyonlar saptanmış; Teknik Anlama alt boyutunun, 21. yüzyıl öğreten becerilerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, cinsiyet ve sınıf düzeyi gibi demografik değişkenlerin bazı alt boyutlar üzerinde anlamlı farklılık yarattığı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, yapay zekâ okuryazarlığının öğretmen yeterlikleri ile bütünleştirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda öğretmen yetiştirme programlarında disiplinlerarası ve uygulamaya dönük içeriklerin yaygınlaştırılmasının yararlı olacağı yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

References

  1. Ainley, J., & Luntley, M. (2007). Towards an articulation of expert classroom practice. Teaching and Teacher Education, 23(7), 1127-1138. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.09.002
  2. Altun, A. (2005). Gelişen teknolojiler ve yeni okuryazarlıklar. Anı.
  3. Banaz, E., & Demirel, O. (2024). Türkçe öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlıklarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 60, 1516-1529. https://doi.org/10.53444/deubefd.1461048
  4. Chiu, T. K. F., Moorhouse, B. L., Chai, C. S., & Ismailov, M. (2023). Teacher support and student motivation to learn with Artificial Intelligence (AI) based chatbot. Interactive Learning Environments, 32(7), 3240-3256. https://doi.org/10.1080/10494820.2023.2172044
  5. Çetin, M., & Aktaş, A. (2021). Yapay zekâ ve eğitimde gelecek senaryoları. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18, 4225-4268. https://doi.org/10.26466/opus.911444
  6. Dartnall, T. (Ed.). (1994). Artificial intelligence and creativity: An interdisciplinary approach. Springer Science & Business Media.
  7. Elçiçek, M. (2024). Öğrencilerin yapay zekâ okuryazarlığı üzerine bir inceleme. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 6(1), 24-35. https://doi.org/10.53694/bited.1460106
  8. Flasiński, M. (2016). Introduction to artificial intelligence. Springer.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 30, 2026

Submission Date

July 24, 2025

Acceptance Date

December 1, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 1

APA
Güneş, H., & Özgan, Y. Ş. (2026). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 14(1), 1-19. https://doi.org/10.16916/aded.1749619
AMA
1.Güneş H, Özgan YŞ. Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki. Lisans. 2026;14(1):1-19. doi:10.16916/aded.1749619
Chicago
Güneş, Hatice, and Yaren Şevval Özgan. 2026. “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14 (1): 1-19. https://doi.org/10.16916/aded.1749619.
EndNote
Güneş H, Özgan YŞ (January 1, 2026) Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14 1 1–19.
IEEE
[1]H. Güneş and Y. Ş. Özgan, “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki”, Lisans, vol. 14, no. 1, pp. 1–19, Jan. 2026, doi: 10.16916/aded.1749619.
ISNAD
Güneş, Hatice - Özgan, Yaren Şevval. “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14/1 (January 1, 2026): 1-19. https://doi.org/10.16916/aded.1749619.
JAMA
1.Güneş H, Özgan YŞ. Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki. Lisans. 2026;14:1–19.
MLA
Güneş, Hatice, and Yaren Şevval Özgan. “Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki”. Ana Dili Eğitimi Dergisi, vol. 14, no. 1, Jan. 2026, pp. 1-19, doi:10.16916/aded.1749619.
Vancouver
1.Hatice Güneş, Yaren Şevval Özgan. Türkçe Öğretmeni Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıkları ile 21. Yüzyıl Öğreten Becerileri Arasındaki İlişki. Lisans. 2026 Jan. 1;14(1):1-19. doi:10.16916/aded.1749619

Cited By