Research Article

Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma

Volume: 14 Number: 3 July 31, 2026
TR EN

Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma

Abstract

Bu çalışmanın amacı, 4;0–5;11 yaş aralığındaki gelişimsel dil bozukluğu (GDB) olan ve tipik dil gelişimi gösteren (TDG) çocukların öykü anlatı becerilerini makro yapı düzeyinde karşılaştırmak; her iki grupta ayrı ayrı yaş ve cinsiyet değişkenlerinin anlatı performansıyla ilişkisini incelemektir. Araştırmaya 24’ü GDB tanılı, 24’ü TDG olmak üzere toplam 48 çocuk katılmıştır. Veriler “Kurbağa Neredesin?” adlı yazısız resimli kitap aracılığıyla yüz yüze toplanmış; anlatılar, Anlatı Puanlama Şeması ile analiz edilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örneklem t-testi, grup içi yaş–anlatı ilişkisinde Spearman sıra korelasyon analizi, cinsiyet karşılaştırmalarında ise Holm-Bonferroni düzeltmeli bağımsız örneklem t-testi kullanılmış; tüm istatistiksel analizler IBM SPSS 22.0 ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular, GDB olan çocukların makro yapı düzeyinde ve tüm temel anlatı bileşenlerinde TDG akranlarına kıyasla anlamlı düzeyde daha düşük performans sergilediğini; tüm alt ölçeklerde büyük etki büyüklüklerinin gözlemlendiğini ortaya koymaktadır (Cohen’s d = 1,68–3,23). GDB grubunda yaş ile anlatı performansı arasında anlamlı bir ilişki saptanmazken, TDG grubunda yalnızca doğru sözcük kullanımı ile yaş arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki belirlenmiştir (rs = 0,50; p = ,01). Her iki grupta da Holm-Bonferroni düzeltmesi sonrasında cinsiyete göre anlamlı farklılık bulunmamıştır. Elde edilen bulgular, GDB olan çocukların yalnızca dilbilgisel alanlarda değil, anlatının yapılandırılmasında kritik rol oynayan bilişsel ve pragmatik becerilerde de belirgin güçlükler yaşadığını ve bu güçlüklerin demografik değişkenlerden değil, bizzat dil bozukluğundan kaynaklandığını ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Akmeşe, P. P. (2015). Çocuklarda öykülemenin gelişimi ve dilin değerlendirilmesinde kullanımı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 16(3), 293–305.
  2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). APA.
  3. Altman, C., Avraham, I., Meirovich, S. S., & Lifshitz, H. (2022). How do students with intellectual disabilities tell stories? An investigation of narrative macrostructure and microstructure. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 35(5), 1119–1130. https://doi.org/10.1111/jar.12997
  4. Andreou, G., & Lemoni, G. (2020). Narrative skills of monolingual and bilingual pre-school and primary school children with developmental language disorder (DLD): A systematic review. Open Journal of Modern Linguistics, 10(5), 429–458. https://doi.org/10.4236/ojml.2020.105026
  5. Bamberg, M., & Damrad-Frye, R. (1991). On the ability to provide evaluative comments: Further explorations of children's narrative competencies. Journal of Child Language, 18(3), 689–710. https://doi.org/10.1017/S0305000900011314
  6. Bergmann, L., van Hout, R., & Klatter-Folmer, J. (2017). SLI diagnostics in narratives: Exploring the CLARIN-NL VALID data archive. In J. Odijk ve A. van Hessen (Eds.), CLARIN in the Low Countries (pp. 167–180). Ubiquity. https://doi.org/10.5334/bbi.14
  7. Berman, R. A., & Slobin, D. I. (1994). Relating events in narrative: A crosslinguistic developmental study (1st.ed.). Psychology. https://doi.org/10.4324/9780203773512
  8. Bishop, D. V. M., Snowling, M. J., Thompson, P. A.,Greenhalgh, T., & CATALISE-2 konsorsiyumu (2017). Phase 2 of CATALISE: A multinational and multidisciplinary Delphi consensus study of problems with language development: Terminology Journal of Child Psychology and Psychiatry, 58(10), 1068–1080. https://doi.org/10.1111/jcpp.12721

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 31, 2026

Submission Date

March 17, 2026

Acceptance Date

July 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 3

APA
Aksoy, C., & Aydın Oral, S. (2026). Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 14(3), 513-531. https://doi.org/10.16916/aded.1911838
AMA
1.Aksoy C, Aydın Oral S. Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Lisans. 2026;14(3):513-531. doi:10.16916/aded.1911838
Chicago
Aksoy, Cansu, and Seçil Aydın Oral. 2026. “Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14 (3): 513-31. https://doi.org/10.16916/aded.1911838.
EndNote
Aksoy C, Aydın Oral S (July 1, 2026) Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14 3 513–531.
IEEE
[1]C. Aksoy and S. Aydın Oral, “Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma”, Lisans, vol. 14, no. 3, pp. 513–531, July 2026, doi: 10.16916/aded.1911838.
ISNAD
Aksoy, Cansu - Aydın Oral, Seçil. “Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma”. Ana Dili Eğitimi Dergisi 14/3 (July 1, 2026): 513-531. https://doi.org/10.16916/aded.1911838.
JAMA
1.Aksoy C, Aydın Oral S. Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Lisans. 2026;14:513–531.
MLA
Aksoy, Cansu, and Seçil Aydın Oral. “Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma”. Ana Dili Eğitimi Dergisi, vol. 14, no. 3, July 2026, pp. 513-31, doi:10.16916/aded.1911838.
Vancouver
1.Cansu Aksoy, Seçil Aydın Oral. Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Çocuklarda Öykü Anlatılarının Makro Yapısal Özellikleri: Tipik Gelişim Gösteren Akranlarla Karşılaştırmalı Bir Çalışma. Lisans. 2026 Jul. 1;14(3):513-31. doi:10.16916/aded.1911838