دوافع الطلبة الأتراك لتعلم اللغة العربية في جامعة أديامان: دراسة تحليلية في ضوء متغيري الجنس والعمر

Year 2025, Issue: 18, 1 - 33, 31.12.2025

Mohammad Malek Khaznawi

https://doi.org/10.54958/adid.1699973

https://izlik.org/JA92EA96YG

Abstract

هدفت هذه الدراسة إلى الكشف عن دوافع الطلبة الأتراك لتعلم اللغة العربية في جامعة أديامان التركية، وإلى قياس مستوى الدافعيتين التكاملية والوسيلية، وما إذا كانت هناك فروق ذات دلالة إحصائية في دافعيتهم تعزى لمتغيري جنس المتعلم وعمره. وقد أجريت هذه الدراسة على جميع الطلبة في قسم تعليم اللغة العربية بجامعة أديامان التركية والبالغ عددهم (239)، ولتحقيق أهداف الدراسة اتبع الباحث المنهج الوصفي التحليلي، واستخدم استبانة معدلة استنادًا إلى استبانة "مانيوساك" (2010)، شملت محورين رئيسين: الدوافع الوسيلية والدوافع التكاملية، وتحقق من صدقها وثباتها، وأخضع الباحث الأداة إلى مجموعة من الأساليب الإحصائية. وقد أظهرت النتائج أن مستوى دافعية الطلبة الأتراك نحو تعلم اللغة العربية كان متوسطًا، وأن كلاً من الدافعية الوسيلية والدافعية التكاملية جاءت بدرجة متوسطة كذلك، كما أظهرت عدم وجود فروق ذات دلالة إحصائية في مستوى الدافعية تعزى إلى متغير الجنس والعمر. وفي ضوء هذه النتائج، قدمت الدراسة عددًا من التوصيات لتعزيز دافعية الطلبة نحو تعلم اللغة العربية، من أبرزها: ربط تعلم اللغة بالأهداف العملية والمهنية للطلبة، وإدماج الأنشطة الثقافية ضمن المناهج الدراسية، وتوفير بيئة تعليمية محفزة تراعي احتياجات المتعلمين المختلفة. كما اقترحت الدراسة إجراء أبحاث مستقبلية أوسع تشمل جامعات أخرى، وتتناول تأثير متغيرات إضافية على دافعية تعلم اللغة العربية لدى الناطقين بغيرها.

Keywords

تعليم اللغة العربية , تعليم العربية بوصفها لغة اجنبية , الدافعية , الدافعية التكاملية , الدافعية الوسيلية , جامعة أديامان

Adıyaman Üniversitesi'ndeki Türk Öğrencilerin Arapça Öğrenme Motivasyonları: Cinsiyet ve Yaş Değişkenleri Açısından Analitik Bir İnceleme

https://izlik.org/JA92EA96YG

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de Adıyaman Üniversitesi'nde Arapça öğrenen Türk öğrencilerin motivasyonlarını ortaya çıkarmak, bütünleştirici ve aracı motivasyon düzeylerini ölçmek ve öğrencilerin cinsiyet ve yaş değişkenlerine bağlı olarak motivasyonlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olup olmadığını belirlemektir. Bu çalışma, Türkiye'deki Adıyaman Üniversitesi Arapça Öğretmenliği Bölümü'ndeki 239 öğrencinin tamamı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amaçlarına ulaşmak için araştırmacı, betimsel-analitik yöntemi takip etmiş ve iki ana ekseni içeren Maniosak (2010) ölçeğine dayalı modifiye edilmiş bir ölçek kullanmıştır: Anlam Motivasyonu ve Bütünleştirici Motivasyon olmak üzere iki ana ekseni içeren Maniosak (2010) ölçeğini temel alan modifiye bir ölçek kullanmış, güvenilirliğini ve istikrarını doğrulamış ve aracı bir dizi istatistiksel yönteme tabi tutmuştur. Sonuçlar, Türk öğrencilerin Arapça öğrenmeye yönelik motivasyon düzeyinin orta düzeyde olduğunu, hem aracılı motivasyonun hem de bütünleştirici motivasyonun da orta düzeyde olduğunu ve motivasyon düzeyinde cinsiyet ve yaşa bağlı olarak istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığını göstermiştir. Bu bulgular ışığında çalışma, öğrencilerin Arapça öğrenmeye yönelik motivasyonlarını artırmak için bir dizi tavsiyede bulunmuştur: Dil öğrenimini öğrencilerin pratik ve mesleki hedefleriyle ilişkilendirmek, kültürel etkinlikleri müfredata entegre etmek ve öğrencilerin farklı ihtiyaçlarını dikkate alan teşvik edici bir öğrenme ortamı sağlamak. Çalışmada ayrıca gelecekteki araştırmaların diğer üniversiteleri de kapsaması ve ek değişkenlerin ana dili Arapça olmayan öğrencilerin Arapça öğrenme motivasyonu üzerindeki etkisinin ele alınması önerilmiştir.

Keywords

Arap Dili Eğitimi , Yabancı Dil Olarak Arapça Öğretimi , Motivasyon , Bütünleyici Motivasyon , Araçsal Motivasyon , Adıyaman Üniversitesi

Ethical Statement

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

Thanks

Teşekkür ederim.

The Motivations of Turkish Students to Learn Arabic Language at Adıyaman University: An Analytical Study in case of Gender and Age Variables

https://izlik.org/JA92EA96YG

Abstract

This research aimed to examine the reasons why Turkish students at Adıyaman University in Turkey choose to learn Arabic. The objective was to assess levels of integrative and instrumental motivation and determine whether age and gender factors among learners were linked to statistically significant variations in motivation levels. All students (239) enrolled in the Department of Arabic Language Teaching at Adıyaman University participated in the research. The researcher utilized a modified version of Manyusak's (2010) motivation questionnaire in conjunction with a descriptive-analytical approach to accomplish the study's goals. Integrative motivation and instrumental motivation were the two primary dimensions of the instrument. It was put through a series of statistical analyses and its validity and reliability were confirmed. The findings showed that Turkish students' general motivation to learn Arabic was moderate. Additionally, both integrative and instrumental motivation received a moderate score. Moreover, neither age nor gender was associated with any statistically significant differences in motivation. According to these results, Turkish students may have underlying factors influencing their motivation levels even though they have a balanced appreciation for the cultural and practical aspects of learning Arabic. These factors could be examined in more detail in future studies, taking into account possible social, cultural, and educational influences that could affect students' attitudes toward language learning. The study offered a number of suggestions to improve students' motivation to learn Arabic in light of these findings. The three most noteworthy of these were incorporating cultural activities into the curriculum, connecting language acquisition to students' practical and professional objectives, and creating an engaging learning environment that meets the various needs of students. The study also recommended that larger, future studies be carried out at other universities to look at the impact of other factors on non-native speakers' motivation to learn Arabic.

Keywords

Arabic Language Education , Teaching Arabic as a Foreign Language , Motivation , Integrative Motivation , Instrumental Motivation , Adıyaman University

References

• Abdelhâdî, Ḥassan. Muqaddime fi ʿİlmü’n-Nefsü’t-Terbîvî. Amman: Dârü’l-Mesîre, 2015.
• Abdullâh, Salwâ. Mafâhîm fi ʿİlmü’n-Nefsü’t-Terbîvî. Beyrut: Dârü’l-Kitâb el-Câmiʿî, 2011.
• Bouteldjoune, Ali. Motivation in Foreign Language Learning Settings. Urbana-Champaign: University of Illinois, Master’s Thesis, 2012.
• Demir, Süleyman. “Motivations of Turkish Students for Learning Arabic.” Turkish Journal of Education 6/2 (2017), 101–114.
• Dörnyei, Zoltán. Teaching and Researching Motivation. Harlow: Longman, 2001.
• Dörnyei, Zoltán. The Psychology of the Language Learner: Individual Differences in Second Language Acquisition. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum, 2005.
• Ebû Hatab, Fuâd – Sâdıḳ, Âmâl. ʿİlmü’n-Nefsü’t-Terbîvî. Kahire: Mektebetü’l-Enclo’l-Mısriyye, 1991.
• Ebû Zeyne, Fâyiz. ʿİlmü’n-Nemâ ve’t-Taʿallum. Amman: Dârü’l-Fikr, 2013.
• el-ʿAbdü’l-Laṭîf, Fahd. Medkhel ilâ ʿİlmü’n-Nefs. Riyad: Mektebetü’l-ʿUbeykân, 2011.
• el-ʿAmmâr, Fahd b. ʿAbdüllah. “Dawâfiʿ Taʿallümü’l-Lugha’l-ʿArabiyya.” Mecelle’l-Ulûm et-Tarbiyye 20/1 (2018), 99–123.
• el-ʿAnânî, Ḥanân ʿAbdülḥamîd. ʿİlmü’n-Nefsü’t-Terbîvî. Amman: Dârü Ṣafâ, 5. Baskı, 2014.
• el-Ḥile, Muhammad – Marʿî, Tawfîq. ʿİlmü’n-Nefsü’t-Terbîvî. Amman: Dârü’l-Mesîre, 2017.
• el-Khawalda, Muhammad vd. “Dâfʿiyyet Taʿallumü’l-Lugha’l-ʿArabiyya.” el-Mecelle’l-Urdunniyye fi’l-Ulûm et-Tarbiyye 10/2 (2014), 191–204.
• el-Qubtiyye, Luṭfe. Dawâfiʿü’t-Tullâb fi Taʿallümü’l-Lugha’l-ʿArabiyya fi’l-Madrasä’t-Thanawiyya’l-İslâmiyya’l-Hükûmiyya bi-Sumênib. Endonezya: Jâmiʿatü Mûlânâ Mâlik İbrâhîm İslâmiyya’l-Hükûmiyya, Yüksek Lisans Tezi, 2016.
• el-Shantî, Ziyâd Ḥassan. Ed-Dâfʿiyya li-Taʿallümü’l-Lugha’l-ʿArabiyya ladâ et-Tullâb Ghayr en-Nâtikîn bihâ. Amman: el-Jâmiʿa’l-Urdunniyye, Yüksek Lisans Tezi, 2014.
• el-ʿUsaylî, ʿAbdülazîz b. İbrâhîm. Esâsiyyâtü Taʿlîmü’l-Lugha’l-ʿArabiyya li’n-Nâtikîn bi-Luğât Ukhrâ. Mekke: Jâmiʿat Umm el-Kurâ, 1422/2002.
• el-Zayyûd, İbrâhîm. ʿİlmü’n-Nefsü’t-Terbîvî. Amman: Dârü’l-Fikr, 2003.
• eş-Şehrî, Meriyem bint Abdürrahmân. “Dawâfiʿ Taʿallümü’l-Lugha’l-ʿArabiyya.” Mecelle Taʿlîmü’l-ʿArabiyya Luga Sanîye 1/1 (1440/2019).
• et-Turayrî, Abdülazîz. Medkhel ilâ Sikolojiyye’t-Taʿallüm. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 2011.
• Gardner, Robert C. – Lambert, Wallace E. Attitudes and Motivation in Second-Language Learning. Rowley, MA: Newbury House, 1972.
• Gardner, Robert C. Social Psychology and Second Language Learning: The Role of Attitudes and Motivation. London: Edward Arnold, 1985.
• İbn Manzûr, Muhammed b. Mukrim. Lisânü’l-Arab. Beyrut: Dâr Sâdir, 1. Baskı, ts.
• Maḥwârî, ʿAlî Mekkî ʿAlî. ed-Dâfʿiyya wa Atharuhâ fi Taʿallümü’l-Lugha’l-ʿArabiyya. Riyad: Jâmiʿat İmâm Muhammed b. Sûʿûd, Yüksek Lisans Tezi, 1413/1993.
• Manyusak, Panyanuch. Motivation and Learning Strategies in Learning English. Thailand: Unpublished Master’s Thesis, 2010.
• Muṣṭafâ, İbrâhîm vd. el-Muʿcemü’l-Vasît. Kahire: Mecmaʿü’l-Lugha’l-ʿArabiyya, 2004.
• Papi, Mahmoud – Khajavy, Gholam Hassan. “Motivational Mechanisms Underlying Second Language Achievement: A Regulatory Focus Perspective”. Language Learning 71/2 (2021), 537–572.
• Qaṭâmî, Yûsuf. ʿİlmü’n-Nefsü’t-Terbîvî. Amman: Dârü’l-Fikr, 2004.
• Sabrî, Muhammad. Sikolojiyye’t-Taʿallüm ve’t-Taʿlîm. Kahire: Mektebetü’l-Enclo’l-Mısriyye, 2012.
• Shahâde, Sufyân. ʿİlmü Nefsü’t-Taʿallum. Kahire: Dârü Osâme, 2014.
• Ṭuʿayma, Rushdî Aḥmad. el-Merjaʿ fi Taʿlîmü’l-Lugha’l-ʿArabiyya li’n-Nâtikîn bi-Luğât Ukhrâ. Mekke: Maʿhadü’l-Lugha’l-ʿArabiyya bi-Jâmiʿat Umm el-Kurâ, 1406/1986.
• Zaydân, Fathî. Dâfʿiyyet et-Taʿallum. Beyrut: Dârü’l-Kitâb el-Câmiʿî, 2018.
• Zaytûn, Kamâl. ʿİlmü’n-Nefsü’t-Terbîvî. Kahire: Âlemü’l-Kütüb, 3. Baskı, 2003.