EN
TR
Yaşlanmanın Biyolojisi
Öz
Özbilgi/Amaç: Dünya Sağlık Örgütü yaşlılığı çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması olarak tanımlamaktadır. Yaşlılık bir hastalık olmayıp, tıpkı çocukluk ve erişkinlik dönemleri gibi kendine özgü psikolojik, fizyolojik ve biyolojik değişiklikleri içeren yaşamın bir dönemidir. Yaşlanma sürecini açıklamaya yönelik çok sayıda yaşlanma teorileri ileri sürülmüştür. İleri sürülen bu teorilerde, yaşlanma süreci genellikle tek bir mekanizma ile açıklanmaya çalışılmıştır. Buna karşın yaşlanmanın tek bir mekanizma ile açıklanamayacak kadar karışık olduğunu ileri süren çalışmalar da bulunmaktadır. Bu derlemenin amacı yaşlanmanın biyolojisi hakkında bilgi vermektir. Sonuç: Yaşlanma teorileri genel olarak stokastik rastlantısal ve kalıtsal olmak üzere ikiye ayrılır. Stokastik teoriye göre yaşlılık, biyomoleküllerde rastlantısal olarak oluşan hataların birikmesine sonucu meydana gelir. Dış ve iç faktörlere bağlı olarak hücrenin genetik materyalinde meydana gelen mutasyonların zamanla birikmesi ve biyomolekülerin glikasyonu sonucu oluşan ileri glikasyon ürünlerinin yaşlanmaya neden olduğu ileri sürülmektedir. Kalıtsal modele göre ise yaşlanmanın programlanmış bir süreç olduğu kabul edilmektedir. Çoğalabilen hücrelerin belli sayıda bölündükten sonra bölünme yeteneklerini kaybetmesi olarak tanımlanan replikatif yaşlılığın temel nedeni telomer kısalmasıdır. Telomer uzunluğu kritik limit adı verilen alt limite kadar kısalan hücrelerde, hücre döngüsü geri dönüşümsüz olarak durdurulur. Telomer uçlarının kısalması sonucu çoğalma yeteneğini kaybeden hücrelerde yukarıda sözü edilen dış ve iç faktörlerin etkisiyle meydana gelen değişikliklerin birikmesi nedeniyle hücreler zamanla fonksiyonlarını yerine getiremez duruma gelirler, diğer bir deyişle yaşlanırlar. Sonuç olarak, yaşlanma sürecini tek bir mekanizma ile açıklamaya çalışan çok sayıda teori ileri sürülmesine rağmen yaşlanmanın tek bir mekanizma ile açıklanamayacak kadar karmaşık olduğu, birçok mekanizmanın yaşlanma sürecinde etkili olduğu görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
References
- Alexiou P, Chatzopoulou M, Pegklidou K, Demopoulos VJ (2010). RAGE: a multi-ligand receptor unveiling novel insights in health and disease. Curr Med Chem. 17(21):2232-52.
- Arı N (2008). Yaşlanmada Crosslinkage Teorisi: İlerlemiş Glikasyon Son Ürünlerinin (AGEs) rolü. Turkiye Klinikleri J Med Sci. 28(6):12-5.
- Chance B, Sies H, Boveris A (1979). Hydroperoxide metabolism in mammalian organs. Physiol Rev. 59(3):527-605.
- Chen JH, Hales CN, Ozanne SE (2007). DNA damage, cellular senescence and organismal ageing: causal or correlative? Nucleic Acids Res. 35(22):7417-28.
- Creagh-Brown BC, Quinlan GJ, Evans TW, Burke-Gaffney A (2010). The RAGE axis in systemic inflammation, acute lung injury and myocardial dysfunction: an important therapeutic target? Intensive Care Med 36:1644-56
- Danial NN, Korsmeyer SJ (2004). Cell death: critical control points. Cell. 116(2):205-19.
- de Magalhães JP, Faragher RG (2008). Cell divisions and mammalian aging: integrative biology insights from genes that regulate longevity. Bioessays. 30(6):567-78.
- Finkel T (2003). Oxidant signals and oxidative stress. Curr Opin Cell Biol. 15(2):247-54.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
-
Publication Date
June 1, 2016
Submission Date
-
Acceptance Date
-
Published in Issue
Year 2016 Volume: 5 Number: 2