Ceza Sorumluluğu Değerlendirmesi Yapılan Zihinsel Yetersizlik Tanılı Olgularda Sosyodemografik, Klinik ve Kriminolojik Özellikler
Abstract
Amaç: Ceza sorumluluğu değerlendirmesi için adli psikiyatrik muayeneleri yapılan zihinsel yetersizlik tanılı bireylerin sosyodemografik, klinik ve kriminolojik özelliklerini belirleyerek bu özelliklerinin suç davranışına ve ceza sorumluluklarına etkilerini incelemek amaçlanmıştır.
Araçlar ve Yöntem: 2012-2019 yılları arasında ceza sorumluluğu değerlendirmesi yapılan olgulara düzenlenen 832 Adli Tıp Kurul Raporu retrospektif taranarak zihinsel yetersizlik tanısı konulmuş olan 69 yetişkin hastanın raporu incelenmiştir.
Bulgular: Suç sırasındaki yaş ortalaması 32.49±11.39 olarak saptanan olguların %86.9’u erkekti. Hiçbirinin profesyonel bir meslek sahibi olmadığı, yalnızca %30.5’inin kompleks zihinsel işlev ve uyum becerisi gerektirmeyen işlerde çalıştığı saptandı. Olguların %26.1’ine Sınır Düzey Mental Kapasite, %58’ine Hafif Düzey Zihinsel Yetersizlik, %15.9’una Orta Düzey Zihinsel Yetersizlik tanısı
konuldu. %8.6’sında komorbid bir nöropsikiyatrik hastalık vardı. %37.6’sının daha önce de suç öyküsünün bulunduğu, %73.8’inin şiddet içerikli eylemlerde bulunduğu, cinsel suç mağdurlarının belirgin bir şekilde aile bireylerinden oluştuğu saptandı. Rapor sonuçlarına göre olguların %46.4’ünde ceza sorumluluğunun bulunmadığı, %43.5’inde ceza sorumluluğunun azalmış olduğu, %10.1’inde ceza sorumluluğunun bulunduğu belirlendi.
Sonuç: Zihinsel yetersizliği bulunan bireylerin ceza sorumluluğunun olup olmadığı araştırılırken klinik özellikleri, kısıtlılıkları, suça zemin hazırlayan risk faktörleri kapsamlı bir yaklaşımla değerlendirilmelidir. Ayrıca risk faktörlerinin belirlenmesi bireyin sosyal hayata uyumu ve işlevselliğinin devamı açısından da önem arz etmektedir.
Keywords
References
- 1. Amerikan Psikiyatri Birliği: Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Dördüncü baskı, Yeniden Gözden Geçirilmiş Tam Metin (DSM IV-TR), Amerikan Psikiyatri Birliği, Washington DC, 2000, Köroğlu E (çeviri ed.), Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 2007.
- 2. Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5237-20150327.pdf. Erişim Tarihi: 02.02.2020.
- 3. Carson D, Lindsay WR, O'Brien, G, et al. Referrals into services for offenders with intellectual disabilities: Variables predicting community or secure provision. Crim Behav Mental Health. 2010;20(1):39-50.
- 4. Lindsay W, Haut F, Steptoe L. Referral patterns for offenders with intellectual disability: a 20-year study. J Forens Psychiatry Psychol. 2011; 22(4):513-517.
- 5. Fazel S, Xenitidis K, Powell J. The prevalence of intellectual disabilities among 12 000 prisoners—A systematic review. Int J Law Psychiatry. 2008;31(4):369-373.
- 6. Jones J. Persons with intellectual disabilities in the criminal justice system: Review of issues. Int J Offender Ther Comp Criminol. 2007;51(6):723-733.
- 7. Holland T, Clare IC, Mukhopadhyay T. Prevalence of criminal offending by men and women with intellectual disability and the characteristics of offenders: implications for research and service development. J Intellect Disabil Res: JIDR. 2002;46(1):6-20.
- 8. Hodgins S. Mental disorder, intellectual defıciency, and crime. Evidence from a birth cohort. Arch Gen Psychiatry. 1992;49(6):476-483.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Clinical Sciences
Journal Section
Research Article
Publication Date
December 22, 2021
Submission Date
January 26, 2021
Acceptance Date
July 15, 2021
Published in Issue
Year 2021 Volume: 5 Number: 3
