Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü

Emrah Adıslıoğlu

Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin yüksek sismik ve hidro-meteorolojik risk haritası göz önüne alındığında, taşkınlar ve kütle hareketleri (heyelan, kaya düşmesi, çamur akıntısı vb.) gibi dinamik afetlerin yönetiminde teknolojik entegrasyonun ve Plan Sürekliliği prensiplerinin gerekliliğini analiz etmektedir. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) koordinasyonundaki afet yönetiminde, statik risk matrislerinin yerine, olay parametrelerine göre kendini anlık olarak yeniden yapılandırabilen dinamik karar destek sistemlerinin önemi vurgulanmaktadır. Makale, Dinamik Karar Destek Sistemleri’nin başarısının, teknolojik kapasitenin yanı sıra yönetim yetki alanı ve yetkilendirme zincirindeki netliğe bağlı olduğunu göstermektedir. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Sentetik Açıklıklı Radar İnterferometrisi (InSAR) ve Büyük Veri analitiği gibi kritik teknolojilerin afet yönetim planlarını, gerçekleşen olayın mekânsal etki alanına ve ikincil risklere karşı nasıl uyarlanabilir hâle getirdiği spesifik uluslararası örneklerle desteklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

"Bu çalışma, insan veya hayvan katılımcı içermeyen teorik/literatür taraması/belge analizi niteliğinde bir araştırma olduğundan etik kurul kararı gerektirmemektedir. Çalışmanın tüm aşamalarında bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine titizlikle uyulmuştur."

Kaynakça

AFAD. (t.y.). Türkiye Afet Yönetimi Strateji Belgesi. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
AFAD. (2021). Türkiye'nin Ulusal Afet Yönetimi Karar Destek Sistemleri Uygulama Prosedürü. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
BBK. (2021). Almanya'da kriz yönetimi: Temeller ve eylem talimatları (Krisenmanagement in Deutschland: Grundlagen und Handlungsanleitungen). Federal Sivil Koruma ve Afet Yardım Ofisi.
Chen, X., Li, X., & Xu, H. (2023). Artificial intelligence in disaster response: Optimizing resource allocation and decision making. Journal of Risk Management, 45(2), 112–129.
Cruden, D. M., & Varnes, D. J. (1996a). Landslide types and processes. Landslides: Investigation and Mitigation, Special Report 247, Transportation Research Board, National Academy Press, 36–75.
Cruden, D. M., & Varnes, D. J. (1996b). Landslides: Investigation and mitigation. Special Report 247, Transportation Research Board.
FEMA. (2019). Risk haritalama, değerlendirme ve planlama (Risk MAP) program rehberi (Risk Mapping, Assessment, and Planning (Risk MAP) Program Guidance). Federal Acil Durum Yönetimi Ajansı.
Hanssen, R. F. (2001). Radar interferometry: Data interpretation and error analysis. Kluwer Academic Publishers.

IPCC. (2022). Climate change 2022: Impacts, adaptation, and vulnerability: Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press.
International Organization for Standardization. (2019). ISO 22301:2019 Security and resilience—Business continuity management systems—Requirements.
Leick, A., Rapoport, L., & Tatarnikov, D. (2015). GPS satellite surveying. John Wiley & Sons.
Liu, H. (2020). Afet yönetiminde yapay zekâ destekli risk tahmin modellerinin etkinliği (Effectiveness of AI-supported risk prediction models in disaster management). Geomatics Journal.
Longley, P. A., Goodchild, M. F., Maguire, D. J., & Rhind, D. W. (2015). Geographic information science and systems. John Wiley & Sons.
Massonnet, D. (1997). Uydu radarı interferometrisi (Satellite radar interferometry). Scientific American, 276(2), 46–53.
Mosavi, A., Edalatifard, M., Tahan, M., & Varkonyi-Koczy, A. R. (2018). Hidrolojik modelleme ve tahminde makine öğrenimi (Machine learning in hydrological modeling and prediction). IEEE Press.
Protezione Civile. (2022). Hidrojeolojik risk yönetimi ve acil durum planlaması için kılavuz ilkeler (Linee guida per la gestione del rischio idrogeologico e della pianificazione di emergenza). İtalya Sivil Koruma Departmanı.
Smith, J. D. (2023). Şehir dirençliliği ve afet yönetiminde bütünleşik kent planlaması (Integrated urban planning in city resilience and disaster management). Urban Studies Review.
UNISDR. (2020). Afet risk azaltma küresel değerlendirme raporu (GAR): Küresel risk ve güvenlik açığı değerlendirmesi (Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction (GAR): Global Risk and Vulnerability Assessment). Birleşmiş Milletler Afet Risk Azaltma Ofisi.
World Bank. (2018). Afet risk yönetimi için idari politika rehberi (Administrative policy guide for disaster risk management). Dünya Bankası.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Doğal Afetler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emrah Adıslıoğlu ^*
0009-0003-1650-2793
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

23 Eylül 2026

Yayımlanma Tarihi

25 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

14 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

26 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 2 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA23DW59NL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Adıslıoğlu, E. (2026). Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi, 2(2), 32-38. https://izlik.org/JA23DW59NL

AMA

1.Adıslıoğlu E. Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü. AYD. 2026;2(2):32-38. https://izlik.org/JA23DW59NL

Chicago

Adıslıoğlu, Emrah. 2026. “Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü”. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi 2 (2): 32-38. https://izlik.org/JA23DW59NL.

EndNote

Adıslıoğlu E (01 Eylül 2026) Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi 2 2 32–38.

IEEE

[1]E. Adıslıoğlu, “Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü”, AYD, c. 2, sy 2, ss. 32–38, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23DW59NL

ISNAD

Adıslıoğlu, Emrah. “Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü”. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi 2/2 (01 Eylül 2026): 32-38. https://izlik.org/JA23DW59NL.

JAMA

1.Adıslıoğlu E. Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü. AYD. 2026;2:32–38.

MLA

Adıslıoğlu, Emrah. “Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü”. Bütünleşik Afet Yönetimi Dergisi, c. 2, sy 2, Eylül 2026, ss. 32-38, https://izlik.org/JA23DW59NL.

Vancouver

1.Emrah Adıslıoğlu. Afet Yönetiminde Dinamik Planlama: Hidro-Meteorolojik ve Jeolojik Risklerde Teknolojik Uyarlanabilirliğin Kritik Rolü. AYD [Internet]. 01 Eylül 2026;2(2):32-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23DW59NL