Review

Tohumlarda çimlenmeye etkili faktörler ve tohum çimlendirme uygulamaları

Volume: 6 Number: 1 September 12, 2024
TR EN

Tohumlarda çimlenmeye etkili faktörler ve tohum çimlendirme uygulamaları

Öz

Bitki üretiminde tohumun çimlenmesi kritik bir evredir. Tohumun çimlenmesi, embriyonun uygun şartlarda yeni bir bitki oluşturmak için tohum kabuğunu yarıp dışarı çıkması ve gelişmesi şeklinde ifade edilir. Tohumun çimlenmesinde hem genetik hem de çevresel faktörler etkilidir. Çevresel faktörlerden en önemlileri; su, sıcaklık, oksijen ve ışıktır. Bu faktörlerin tohumun bulunduğu ortamda uygun seviyelerde bulunması gerekir. Optimum koşullar oluşmadığında tohumun çimlenme yeteneği ve hızı düşer veya çimlenme olmaz. Tohumun çimlenmesi esnasında su alması embriyo hücrelerindeki enzimleri aktifleştirir ve giberellin hormonu üretimini tetikler. Giberellin ortamdaki absisik asidin etkisini kaldırır ve amilaz enziminin çalışmasını sağlar. Sıcaklık tohumun metabolizma hızını ve su alımını etkiler. Birçok bitki tohumu belirli sıcaklık aralığında çimlenir. Oksijen ise tohumun solunum yaparak enerji üretmesi için gereklidir. Oksijen eksikliği halinde tohumda fermente solunum olur ve etanol birikimi meydana gelir, bu durumda tohumun ölümüne sebep olur. Işık bazı bitkilerin tohumlarının çimlenmesinde önemli rol oynar. Bazı bitkilerin tohumları sadece ışıkta, bazıları sadece karanlıkta çimlenirken, bazılarının çimlenme için ışığa tepkisi yoktur. Tohumda yapılan uygulamaların en temel amacı dormansiyi kırmak ve tohumun çimlenme kabiliyetini artırmaktır. Dormansi, uygun koşullarda dahi tohumun çimlenmemesi hali tohumun kötü koşullarda yaşayabilmesini sağlayan bir uyum mekanizmasıdır. Dormansi kırılması için farklı yöntemler uygulanabilir. Bunlar arasında priming uygulamaları, giberellin uygulaması, soğuk veya sıcak şok gibi fiziksel veya kimyasal yöntemler bulunur. Yapmış olduğumuz bu çalışmada tohumun çimlenmesi üzerine etki eden çevresel faktörler incelenmiş olup günümüze kadar yapılmış olan çalışmalardan elde edilen bilgiler derleme olarak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Acharya, P., Jayaprakasha, G.K., Crosby, K.M., Jifon, J.L. & Patil, B.S. (2020). Nanoparticle-mediated seed priming improves germination, growth, yield, and quality of watermelons (Citrullus lanatus) at multi-locations in Texas. Scientific reports, 10(1), 5037. https://doi.org/10.1038/s41598-020-61696-7
  2. Acosta, M.C., Manfreda, V.T., Alcaraz, M.L., Alemano, S., & Causin, H.F. (2022). Germination responses in Zephyranthes tubispatha seeds exposed to different thermal conditions and the role of antioxidant metabolism and several phytohormones in their control. Seed Science Research, 1-16. https://doi.org/10.1017/s0960258522000228
  3. Adegbuyi, E., Cooper, S.R. & Don, R. (1981). Osmotic priming of some herbage grass seed using polyethylene glycol (PEG). Seed Science and Technology, 9: 867-878.
  4. Al-Ani, A., Bruzau, F., Raymond, P., Saint-Ges, V., Leblanc, J.M., & Pradet, A. (1985). Effects of anoxia on wheat seed germination and seedling growth. Plant Physiology, 78(1), 205-208. https://doi.org/10.1104/pp.79.3.885
  5. Al-Ansari, F., Ksiksi, T., (2016). A quantitative assessment of germination parameters: the case of Crotalaria persica and Tephrosia apollinea. The Open Ecology J 9, 13–21. https://doi.org/10.2174/1874213001609010013
  6. Ali, A.V., Souza Machado ve Mahill, A.S. (1990). Osmoconditioning of tomato and onion seeds. Scientia Hort., 43: 213-234. https://doi.org/10.1016/0304-4238(90)90093-t
  7. Al-Karaki, G.N. (1998). Response of wheat and barley during germination to seed osmopriming at different water potential. Journal of Agronomy and Crop Science, 181: 229-235. https://doi.org/10.1111/j.1439-037x.1998.tb00422.x
  8. Arın, L., Eser, B. ve İlbi, H., (2019), Tohum, Tohumculuk ve Teknolojileri, Tohum Biyolojisi, Bölüm II, Tohum Biyolojisi, Editör: Tahsin Kesici, BİSAB, ANKARA, 51-138 s.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Vegetable Growing and Treatment

Journal Section

Review

Early Pub Date

September 8, 2024

Publication Date

September 12, 2024

Submission Date

June 8, 2023

Acceptance Date

February 14, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 6 Number: 1

APA
Erkul, Ş. N., & Ülger, N. (2024). Tohumlarda çimlenmeye etkili faktörler ve tohum çimlendirme uygulamaları. AgriTR Science, 6(1), 71-86. https://izlik.org/JA58LJ57LG