Yeni Bir Dinin Doğuşunda Basının Rolü: Erken Dönem Mormon Basın Faaliyetleri

1830’da Mormon Kitabı’nın yayımlanmasıyla kendini duyuran Mormonluk, bugüne dek çoğunlukla teolojik ve politik açılardan değerlendirilmiştir. Oysa Mormon Kilisesi, kendini tanıtmak ve eleştirilere cevap vermek için kontrolündeki gazeteleri yoğun biçimde kullanmıştır. Mormon basınına odaklanan az sayıdaki çalışma ise bu gazetelerin dönemin posta sistemi, İkinci Büyük Uyanış ve Andrew Jackson dönemi demokratikleşme tartışmalarıyla bağını yeterince kurmamaktadır. Nitel araştırma desenine ve doküman analizine dayanan bu çalışma, erken dönem Mormon basın faaliyetlerini bütüncül biçimde ele almakta ve iki temel bulguya ulaşmaktadır. İlk olarak, Mormonluğun kurucusu Joseph Smith, basını yalnızca kamuoyu oluşturma aracı değil hem hayatta kalmanın imkânı hem tanrısal müjdeyi yaymanın ilâhî vasıtası olarak görmüş; bu nedenle editoryal süreçte bizzat yer almıştır. İkinci olarak ise Smith’in 1844’te ABD Başkanlığına aday olması, Mormonluğun karşı çıktığı partizan basın çizgisine yönelmesinde belirleyici bir kırılma yaratmıştır. Smith’e muhalif Nauvoo Expositor’un cebren kapatılıp matbaasının yıkılması bu dönüşümü tescillemiş; Smith, bu karar nedeniyle yargılanırken öldürülmüştür. Erken dönem Mormon basınının hürriyetperverlikten müstebitliğe uzanan seyrini inceleyen çalışma, basının modern bir dinin doğuşu ve gelişimindeki kurucu etkisini göstererek literatürdeki boşluğa katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Mormonism, which first attracted public attention with the publication of the Book of Mormon in 1830, has mostly been examined from theological and political perspectives. Yet the Mormon Church also used newspapers under its control to promote itself and answer criticism. The limited literature on Mormon press activities has not sufficiently connected these newspapers to the postal system, the Second Great Awakening, or democratization debates under Andrew Jackson’s presidency (1829–1837). Based on qualitative research and document analysis, this article examines early Mormon press activities holistically and presents two main findings. First, Joseph Smith did not regard the press merely as a means of shaping public opinion; he treated it as both a condition of survival and a divine instrument for spreading the gospel, and therefore personally participated in editorial work. Second, Smith’s candidacy in the 1844 presidential election marked a decisive turn toward the partisan press stance that Mormonism had previously opposed. The forcible closure of the Nauvoo Expositor, a dissenting newspaper from within the Mormon community, and the destruction of its press confirmed this shift; Smith was killed while being tried for this decision. By tracing early Mormon press activities from a commitment to freedom toward authoritarianism, this study aims to show the press’s constitutive role in the emergence and development of a modern religion.