Ardahan İlinin Coğrafi İşaret Potansiyelinin Değerlendirilmesi

Abstract

Coğrafî İşaret (Cİ), belirli bir coğrafî kökene sahip olan ve bu kökenden kaynaklanan niteliklere veya itibara sahip olan ürünlerde kullanılan ayırt edici bir işarettir. Cİ’ler, bölgelerin kültürel mirasının ve geleneksel bilgilerinin korunmasında önemli bir rol oynamakta ve aynı zamanda yerel üreticilere ekonomik faydalar sağlamaktadır. Cİ genellikle tarım ürünleri, gıda maddeleri, şarap ve alkollü içecekler, el sanatları ve endüstriyel ürünler için kullanılır. Ürünler, Korumalı Menşe İsmi (PDO), Korumalı Coğrafî İşaret (PGI) ve Geleneksel Spesiyal Garantili (TSG) olarak farklı kategorilerde değerlendirilmektedir. Bu kavram dünyada, AB'de ve Türkiye'de çeşitli kanunlarla güvence altına alınmıştır. Türkiye’nin AB’de toplamda 21 ürünü tescil almış olup bunların 18 tanesi menşe işareti, 3 tanesi mahreç işareti almıştır. Ayrıca 8 adet kabul almış, 47 adet başvurusu yapılmış ürünü mevcuttur. Kabul alanların 5 tanesi menşe işaretli, 2 tanesi mahreç işaretli, 1 tanesi geleneksel ürün işaretlidir. Başvuru olanların ise 26 tanesi menşe işaretli, 17 tanesi mahreç işaretli, 4 tanesi geleneksel ürün işaretlidir. Ardahan ilinin de 6 tanesi menşe işaretli, 1 tanesi mahreç işaretli toplam 7 Cİ.’li ürünü mevcuttur. Bu çalışmamızda Ardahan ilinin kendine has mutfağı ve yöreden kaynaklanan lezzet potansiyeli değerlendirilecektir. Ayrıca Ardahan ilinin coğrafî işaretli ürünleri ve konu olabilecek ürün potansiyeli ortaya konmaya çalışılarak bu alandaki çalışmalara katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

Keywords

• Coğrafi işaret
• Ardahan
• Yöresel Ürün

Evaluating the Geographical Indication Potential of Ardahan Province

Abstract

A Geographical Indication (GI) is a distinctive sign used on products that have a specific geographical origin and possess qualities or a reputation that are due to that origin. GIs play a crucial role in preserving the cultural heritage and traditional knowledge of regions, while also providing economic benefits to local producers. A GI is typically used for agricultural products, foodstuffs, wine and spirit drinks, handicrafts, and industrial products. Products are evaluated in different categories as Protected Designation of Origin (PDO), Protected Geographical Indication (PGI) and Traditional Specialities Guaranteed (TSG). This concept is guaranteed by various laws in the world, the EU and Turkey. A total of 21 products of Turkey have been registered in the EU 18 of them have received the PDO and 3 of them have the PGI. Additionally, it has 8 published products and 47 applied products. Of those published, 5 have PDO, 2 have PGI and 1 has TSG. Of the applicants, 26 have PDO and 17 have PGI, and 4 have TSG. Ardahan province has a total of 7 GI products, 6 of which have an PDO and 1 has a PGI. In this study, the unique cuisine of Ardahan province and the flavor potential originating from the region will be evaluated. In addition, it is aimed to contribute to the studies in this field by trying to reveal the geographically indicated products of Ardahan province and the product potential that can be the subject.

Keywords

• Geographical Indication
• Ardahan Province
• local products

References

1. Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK), "Coğrafi İşaret," 30 Nisan 2024. [Online]. Available: https://www.turkpatent.gov.tr/cografi-isaret
2. B. Gülçubuk, N. Yıldırak, N. Kızılaslan, D. Özer, M. Kan, and A. Kepoğlu, "Kırsal Kalkınma Yaklaşımları ve Politika Değişimleri," presented at the Türkiye VI. Tarım Ekonomisi Kongresi, Tokat, Turkey, Sep. 2014. Available: https://www.researchgate.net/publication/242623705
3. N. İloğlu, "Coğrafi İşaretlerin Tescili ve Denetimi Üzerine Farklı Ülke Sistemlerinin İncelenmesi ve Türkiye Uygulaması," Uzmanlık Tezi, Türk Patent Enstitüsü Markalar Dairesi Başkanlığı, Ankara, 2014. [Online]. Available: https://akademi.turkpatent.gov.tr/tezler/neseiloglu.pdf
4. S. Kavas, "Coğrafi İşaretli Köftelerin Bölge Gastronomisindeki Yeri ve Önemi: Ege Bölgesi Örneği," Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, 2023.
5. İ. H. Taş, "Yerel Halkın Coğrafi İşaretli Ürünlere Yönelik Görüşleri: Şanlıurfa İli Örneği," Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyonkarahisar, 2023.
6. N. Korucuk, "Turistlerin Coğrafi İşaretli Ürünlere Yönelik Tutumlarının Destinasyon İmajına ve Tekrar Satın Alma Niyetine Etkisi: Karma Yöntem Araştırması," Doktora Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kafkas Üniversitesi, Kars, 2023.
7. Y. Oraman, "Prediction of Combine’s Number By Using ARMAX Model in Turkey," Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences, vol. 1, no. 3, pp. 76–85, 2015. Available: https://www.researchgate.net/publication/301747402
8. N. Işık, "Gastronomik Kimlik Oluşturmada Coğrafi İşaretli Ürünlerin Etkisi: Ankara İli Örneği," Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Başkent Üniversitesi, Ankara, 2022.

9. Y. Tekelioğlu, "Coğrafi İşaretler ve Türkiye Uygulamaları," *Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi*, cilt 8, sayı 15, ss. 47–75, Oca. 2019. Available: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ufuksbedergi/issue/57470/815063.
10. R. B. Akalın, "Coğrafi İşaretli Ürünlerin Gastronomi Turizmi Destinasyonuna Etkisi: Malatya Örneği," Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas, 2023.
11. G. Kök, "Coğrafi İşaretli Gastronomik Ürünlerin Şehir Markalaşmasına Etkileri: Uşak Tarhanası Örneği," Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyonkarahisar, 2022. Available: https://acikerisim.aku.edu.tr/xmlui/handle/11630/10054.
12. A. Y. Coşkun, "Coğrafi İşaretler," Uzmanlık Tezi, Türk Patent Enstitüsü, Ankara, 2001. Available: https://ci.turkpatent.gov.tr/uploads/files/asu.pdf.
13. Z. Oğuz, "Yerel Değerlerin Turizm Ürününe Dönüştürülmesinde Coğrafi İşaretlerin Kullanımı: Siirt İli Örneği," Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mardin Artuklu Üniversitesi, Mardin, 2016.
14. European Commission, "E-Ambrosia: The EU Geographical Indications Register," Access Date: 30 Nisan 2024. Available: https://ec.europa.eu/agriculture/eambrosia/geographical-indications-register/
15. Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK), "Coğrafi İşaret AB Tescil Eğitim Seti Kitapçığı," Access Date: 30 Nisan 2024. Available: https://ci.turkpatent.gov.tr/uploads/files/CI_AB_Tescil_Egitim_Seti_kitapcik.pdf
16. D. Özgür, "Coğrafi İşaretlerin Korunması: Avrupa Birliği'ndeki Hukuki Çerçeve ve Türkiye Uygulaması," Doktora Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, 2011.
17. D. Canlı, "Ardahan Bölgesinde Bal Arıları Tarafından Toplanan Polenlerin Morfolojik ve Organoleptik Analizleri ile Nişasta İçeriklerinin İncelenmesi," Yüksek Lisans Tezi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Hacettepe Üniversitesi, Ankara, 2014.
18. Ardahan Ticaret ve Sanayi Odası, "Coğrafi İşaret Potansiyeli: ARDAHAN," Ardahan İli Coğrafi İşaretlerde Potansiyeli Olan Ürünlerin Envanteri Çalışması Projesi, Figen Konak Marka Patent ve Danışmanlık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti, 2020.
19. Türk Patent ve Marka Kurumu (TPMK), "Coğrafi İşaret Nedir," Access Date: 30 Nisan 2024. Available: https://ci.turkpatent.gov.tr/sayfa/co%C4%9Frafi-i%C5%9Faret-nedir
20. Z. T. Abacı and F. Vural, Ardahan Mutfağından, 1st ed. Ardahan: Zafer Medya, 2015.