Review

Orman biyolojik çeşitliliğini korumada yeni bir yaklaşım: Ağaç mikrohabitatları

Number: 12 June 4, 2026
TR EN

Orman biyolojik çeşitliliğini korumada yeni bir yaklaşım: Ağaç mikrohabitatları

Abstract

Giriş ve Hedefler Son yıllarda orman ekosistemlerinde biyolojik çeşitlilik odaklı çalışmalar, meşcere yapısının mikro ölçekli unsurlarına odaklanmaktadır. Bu bağlamda, orman biyolojik çeşitliliğinin temel yapısal göstergelerinden biri olan ağaç mikrohabitatı (AgM) kavramı öne çıkmaktadır. Bu çalışma, ağaç mikrohabitatı kavramının kuramsal çerçevesini ortaya koymayı ve kapsamlı bir literatür taraması ışığında standart bir sınıflandırma sistemi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Yöntemler Araştırma kapsamında, Google Scholar ve Web of Science veri tabanlarında taranan ağaç mikrohabitatları ve habitat ağaçları ile ilgili toplam 308 çalışma içerik açısından incelenmiştir. Web of Science’ta taranan 125 makale üzerinde, VOSviewer yazılımı kullanılarak literatür ağ analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgular Çalışmalardaki tanımlar da dikkate alınarak ağaç mikrohabitatları; ağaçlar üzerinde gelişen ve belirgin olarak ayırt edilebilen, farklı organizmalar için öneme sahip küçük yaşam ortamları olarak tanımlanmıştır. AgM tipolojisine ilişkin çalışmaların senteziyle, 11 ana form, 22 grup ve 85 mikrohabitat tipi belirlenmiştir. Söz konusu ana formlar; oyuklar, yaralanmalar ve açık yara yüzeyleri, kabuk, kuru/ölü dallar, deformasyon/büyüme formu, mantar meyve yapıları, epifitik/epiksilik/parazitik yapılar, yuvalar, taze sızıntılar, yaprak ve meyve oluşumları ve mikrotopraklar olarak sınıflandırılmıştır. Literatür taraması sonucunda, özellikle yarıklar ve gövde oyukları gibi AgM tiplerinin, en yaygın olarak gözlenen ve ekolojik işlevleri bakımından en yoğun biçimde araştırılan AgM formları olduğu belirlenmiştir. Sonuçlar Geleneksel ormancılık uygulamalarında sıklıkla kusur veya ekonomik kayıp unsuru olarak değerlendirilen bu yapıların, orman türlerinin en az %25’i için vazgeçilmez yaşam alanları sunduğu ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda, ağaç mikrohabitatlarının korunması ve sürekliliğinin sağlanması, doğa koruma odaklı ormancılık (retention forestry) yaklaşımlarının temel bileşenlerinden biri olarak ele alınmalı ve sürdürülebilir orman yönetimi stratejilerine bütüncül biçimde entegre edilmelidir.

Keywords

Thanks

Bu makale, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü bünyesinde hazırlanan “Armutlu Yarımadası’nın Meşcere Kuruluş Özellikleri ve Ağaç Mikrohabitatları” başlıklı doktora tezinden üretilmiştir. Doktora eğitimine sağladığı maddi destekten dolayı Yükseköğretim Kurulu’nun 100/2000 YÖK Doktora Burs Programı’na teşekkür ederiz.

References

  1. Acloque, A., Larrieu, L., Gouix, N. and Revers, F., 2023. Recording tree-related microhabitats to assess riparian forest contribution to biodiversity in landscapes dominated by conifer plantations. Biological Conservation, 286. https://doi.org/10.1016/j.biocon.2023.110261.
  2. Akpınar, D., 2023. Belgrad Ormanı’ndaki Ağaçkakan (Aves: Picidae) Türlerinin Yuva Yeri Seçimi ve Yuva Ağacı Karakteristikleri. Yüksek Lisans, T.C. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa.
  3. Arslan, N., 2011. Bentler Orman İşletme Şefliği (Belgrad Ormanı)’nde ölü ağaç miktarı üzerine araştırmalar. MSc Thesis, Istanbul University, Institute of Science, Istanbul, Turkey.
  4. Asbeck, T., Basile, M., Stitt, J., Bauhus, J., Storch, I. and Vierling, K., 2020a. Tree-related microhabitats are similar in mountain forests of Europe and North America and their occurrence may be explained by tree functional groups. Trees, 34, 1453-1466. https://doi.org/10.1007/s00468-020-02017-3.
  5. Asbeck, T., Messier, C. and Bauhus, J., 2020b. Retention of tree-related microhabitats is more dependent on selection of habitat trees than their spatial distribution. European Journal of Forest Research, 139, 1015-1028. https://doi.org/10.1007/s10342-020-01303-6.
  6. Asbeck, T., Pyttel, P., Frey, J. and Bauhus, J., 2019. Predicting abundance and diversity of tree-related microhabitats in Central European montane forests from common forest attributes. Forest Ecology and Management, 432, 400-408. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2018.09.043.
  7. Asbeck, T., Großmann, J., Paillet, Y., Winiger, N. and Bauhus, J., 2021. The use of tree-related microhabitats as forest biodiversity indicators and to guide integrated forest management. Current Forestry Reports, 7, 59-68. https://doi.org/10.1007/s40725-020-00132-5.
  8. Assmann, E., 1970. The principles of forest yield study: studies in the organic production, structure, increment and yield of forest stands, Elsevier.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Forest Biodiversity

Journal Section

Review

Publication Date

June 4, 2026

Submission Date

December 25, 2025

Acceptance Date

May 15, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 12

APA
Onur Bozkurt, M., & Çoban, S. (2026). Orman biyolojik çeşitliliğini korumada yeni bir yaklaşım: Ağaç mikrohabitatları. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 12. https://doi.org/10.53516/ajfr.1849244
AMA
1.Onur Bozkurt M, Çoban S. Orman biyolojik çeşitliliğini korumada yeni bir yaklaşım: Ağaç mikrohabitatları. AJFR. 2026;(12). doi:10.53516/ajfr.1849244
Chicago
Onur Bozkurt, Merve, and Süleyman Çoban. 2026. “Orman Biyolojik çeşitliliğini Korumada Yeni Bir Yaklaşım: Ağaç Mikrohabitatları”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, nos. 12. https://doi.org/10.53516/ajfr.1849244.
EndNote
Onur Bozkurt M, Çoban S (June 1, 2026) Orman biyolojik çeşitliliğini korumada yeni bir yaklaşım: Ağaç mikrohabitatları. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 12
IEEE
[1]M. Onur Bozkurt and S. Çoban, “Orman biyolojik çeşitliliğini korumada yeni bir yaklaşım: Ağaç mikrohabitatları”, AJFR, no. 12, June 2026, doi: 10.53516/ajfr.1849244.
ISNAD
Onur Bozkurt, Merve - Çoban, Süleyman. “Orman Biyolojik çeşitliliğini Korumada Yeni Bir Yaklaşım: Ağaç Mikrohabitatları”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi. 12 (June 1, 2026). https://doi.org/10.53516/ajfr.1849244.
JAMA
1.Onur Bozkurt M, Çoban S. Orman biyolojik çeşitliliğini korumada yeni bir yaklaşım: Ağaç mikrohabitatları. AJFR. 2026. doi:10.53516/ajfr.1849244.
MLA
Onur Bozkurt, Merve, and Süleyman Çoban. “Orman Biyolojik çeşitliliğini Korumada Yeni Bir Yaklaşım: Ağaç Mikrohabitatları”. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, no. 12, June 2026, doi:10.53516/ajfr.1849244.
Vancouver
1.Merve Onur Bozkurt, Süleyman Çoban. Orman biyolojik çeşitliliğini korumada yeni bir yaklaşım: Ağaç mikrohabitatları. AJFR. 2026 Jun. 1;(12). doi:10.53516/ajfr.1849244