EN
TR
Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış
Abstract
Bu çalışmanın amacı, sistematik bir derleme yürüterek erken yoğun davranışsal eğitim odaklı son 20 yıllık süreçteki en güncel araştırmaları betimsel olarak analiz etmektir. Derleme, sistematik derleme ve meta-analiz için tercih edilen raporlama maddeleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Önceden belirlenen anahtar sözcükler kullanılarak Ege Üniversitesi Kütüphanesi’nin gelişmiş arama motoru aracılığıyla 28 elektronik veri tabanı taranmıştır. Tarama sonucunda, veri tabanlarından 235 çalışma ve elle tarama yoluyla ulaşılan makalelerin kaynakçalarından 44 çalışma olmak üzere toplam 279 çalışmaya erişilmiştir. Tüm çalışmalar, dâhil etme ve hariç tutma ölçütlerine göre değerlendirilmiştir. Araştırmada kullanılan dâhil etme ölçütleri şunlardır: (a) 01.01.2005-01.08.2025 tarihleri arasında yayımlanmış olması, (b) zayıf, yarı veya tam deneysel çalışmalar olması, (c) bağımsız değişkenin doğrudan erken yoğun davranışsal eğitim odaklı olması, (d) uygulama sonucunda çocuklardan elde edilen çıktıların raporlanmış olması, (e) katılımcıların 0-8 yaş aralığında otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklardan oluşması, (f) hakemli dergilerde yayımlanmış olması ve (g) İngilizce dilinde yayımlanmış olması. Tüm bu ölçütlere göre 23 çalışma kapsama alınmıştır. Betimsel analiz sonucunda demografik bilgi (katılımcı sayıları, yaş ve önkoşul özellikler), yöntem (ortam, ölçüm araçları, uygulama yoğunluğu, biçimi, uygulamacılar ve araştırma yöntemi) ve çalışmaların bulguları (çocuk çıktıları) açısından veriler elde edilmiştir. Genel bir sonuç olarak, erken yoğun davranışsal eğitimin, otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda özellikle zihin, dil ve uyumsal davranış düzeylerinde artış ve belirtilerde azalma yönünde önemli gelişmeler sağladığını gösteren araştırmaların çoğunun yarı-deneysel olduğu, ancak randomize kontrollü araştırma sayısının çok sınırlı kaldığı görülmüştür. Derlemeden elde edilen tüm bulgular tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.
Keywords
References
- American Psychiatric Association [APA]. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
- Asta, L., & Persico, A. M. (2022). Differential predictors of response to Early Start Denver Model vs. Early Intensive Behavioral Intervention in young children with Autism Spectrum Disorder: A systematic review and meta-analysis. Brain Sciences, 12(11), 1499. https://doi.org/10.3390/brainsci12111499
- *Ben-Itzchak, E., & Zachor, D. A. (2007). The effects of intellectual functioning and autism severity on outcome of early behavioral intervention for children with autism. Research in Developmental Disabilities, 28(3), 287–303. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2006.03.002
- *Bejnö, H., Roll-Pettersson, L., Klintwall, L., Långh, U., Odom, S. L., & Bölte, S. (2021). Adapting the preschool environment to the needs of children on the autism spectrum in Sweden: A quasi-experimental study. Scandinavian Journal of Occupational Therapy, 30(3), 278–297. https://doi.org/10.1080/11038128.2021.1993330
- Caron, V., Bérubé, A., & Paquet, A. (2017). Implementation evaluation of early intensive behavioral intervention programs for children with autism spectrum disorders: A systematic review of studies in the last decade. Evaluation and Program Planning, 62, 1–8. https://doi.org/10.1016/j.evalprogplan.2017.01.004
- Chetcuti, L., Uljarević, M., Schuck, R. K., Hardan, A. Y., Gengoux, G. W., Trembath, D., Vadgama, Y., Varcin, K. J., Vivanti, G., Whitehouse, A. J. O., Helton, M., & Frazier, T. W. (2025). Characterizing predictors of response to behavioral interventions for children with autism spectrum disorder: A meta-analytic approach. Clinical Psychology Review, 119, 102588. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2025.102588
- *Cohen, H., Amerine-Dickens, M., & Smith, T. (2006). Early intensive behavioral treatment: Replication of the UCLA model in a community setting. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics, 27(2), S145–S155. https://doi.org/10.1097/00004703-200604002-00013 Eckes, T., Bühlmann, U., Hölling, H., & Schlottke, P. (2023). Comprehensive ABA-based interventions in the treatment of children with autism spectrum disorder – a meta-analysis. BMC Psychiatry, 23(1), 133. https://doi.org/10.1186/s12888-022-04412-1
- *Eikeseth, S., Klintwall, L., Jahr, E., & Karlsson, P. (2012). Outcome for children with autism receiving early and intensive behavioral intervention in mainstream preschool and kindergarten settings. Research in Autism Spectrum Disorders, 6(2), 829–835. https://doi.org/10.1016/j.rasd.2011.09.002 Eldevik, S., Hastings, R. P., Hughes, J. C., Jahr, E., Eikeseth, S., & Cross, S. (2009). Meta-analysis of early intensive behavioral intervention for children with autism. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 38(3), 439–450. https://doi.org/10.1080/15374410902851739
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Education for Autistic Children, Autism and Spectrum Disorder Education
Journal Section
Systematic Reviews and Meta Analysis
Authors
Publication Date
December 29, 2025
Submission Date
November 27, 2025
Acceptance Date
December 19, 2025
Published in Issue
Year 2025 Number: 1
APA
Ülke Kürkçüoğlu, B., & Akyüz, N. A. (2025). Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, 1, 1-32. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085416
AMA
1.Ülke Kürkçüoğlu B, Akyüz NA. Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış. AJRIDD. 2025;(1):1-32. doi:10.5281/zenodo.18085416
Chicago
Ülke Kürkçüoğlu, Burcu, and Nisan Ayşenur Akyüz. 2025. “Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, no. 1: 1-32. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085416.
EndNote
Ülke Kürkçüoğlu B, Akyüz NA (December 1, 2025) Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities 1 1–32.
IEEE
[1]B. Ülke Kürkçüoğlu and N. A. Akyüz, “Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış”, AJRIDD, no. 1, pp. 1–32, Dec. 2025, doi: 10.5281/zenodo.18085416.
ISNAD
Ülke Kürkçüoğlu, Burcu - Akyüz, Nisan Ayşenur. “Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities. 1 (December 1, 2025): 1-32. https://doi.org/10.5281/zenodo.18085416.
JAMA
1.Ülke Kürkçüoğlu B, Akyüz NA. Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış. AJRIDD. 2025;:1–32.
MLA
Ülke Kürkçüoğlu, Burcu, and Nisan Ayşenur Akyüz. “Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış”. Anadolu Journal of Research in Developmental Disabilities, no. 1, Dec. 2025, pp. 1-32, doi:10.5281/zenodo.18085416.
Vancouver
1.Burcu Ülke Kürkçüoğlu, Nisan Ayşenur Akyüz. Son 20 Yıllık Süreçte Erken Yoğun Davranışsal Eğitim Araştırmaları: Derinlemesine Bir Bakış. AJRIDD. 2025 Dec. 1;(1):1-32. doi:10.5281/zenodo.18085416