Ankara Tradesmen's Organizations in the Single-Party Period (1935-1936)

Öz

For the development of states, it is crucial that domestic and international trade proceed in an orderly and disciplined manner. Individual efforts in areas such as professional development, consumer rights, and the training of qualified personnel may not be sufficient over time. In such times, organization contributes to improving the quality of institutions and professions. Experiences gained from previous periods in organizational development enrich subsequent developments. During the single-party era, Turkey approached this issue with sensitivity. During the Republican People's Party's (CHP) rule, efforts were made to support the development of societies as a party. Therefore, the study focused on examining tradesmen's societies in Ankara. Documents obtained from the State Archives of the Republic of Turkey were primarily used in the study. Additionally, research and review works were utilized to support the content. The study's findings include that tradesmen's associations have diverse professional branches, most associations are composed of a single profession, members' names and addresses are recorded, the associations strive to maintain a balance between income and expenditure, prioritize protecting employee rights and training, and are subject to inspection by chambers of commerce. The study's findings also suggest that the party plays an active role in this process.

Anahtar Kelimeler

• Tradesmen Associations
• Ankara
• Traders
• Occupations
• Economy

Tek Parti Döneminde Ankara Esnaf Cemiyetleri (1935-1936)

Öz

Devletlerin gelişimi için dâhili ve harici ticaretin bir düzen ve disiplin içerisinde ilerlemesi büyük önem taşır. Mesleki gelişim, tüketici hakları, vasıflı personel yetiştirme gibi konularda bireysel çabalar zamanla yeterli olmayabilir. Böyle zamanda, teşkilatlanma kurum ve mesleklerin kalitesinin artırılmasına katkı sunar. Teşkilatlanma hususunda önceki dönemlerden de edinilen tecrübeler sonraki gelişmelere ayrı bir zenginlik katmaktadır. Tek Parti döneminde Türkiye’de bu konuya hassasiyetle yaklaşmıştır. Cumhuriyet Halk Partisi’nin iktidar olduğu dönemde cemiyetlerin gelişimde parti olarak destek olunmaya çabalanmıştır. Bu sebeple çalışma, Ankara’da esnaf cemiyetlerini incelemeye odaklanmıştır. Çalışmada daha çok Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri’nden edinilen belgeler kullanılmıştır. Ayrıca içeriğe destek olması hasebiyle araştırma inceleme eserlerden yararlanılmıştır. Esnaf cemiyetlerinin meslek kollarının çeşitli olduğu, çoğu cemiyetin tek meslekten oluştuğu, üyelerin isim ve adres bilgilerinin kayıtlı olduğu, cemiyetlerin gelir-gider dengesinin korunmaya çalışıldığı, çalışan haklarının korunmaya ve eğitimine önem verildiği ve cemiyetlerin ticaret odaları nezdinde teftiş edildiği çalışmanın bulguları arasındadır. Bu süreçte partinin aktif rol alma politikaları çalışmanın sonuçları içerisindedir.

Anahtar Kelimeler

• Esnaf Cemiyetleri
• Ankara
• Tüccarlar
• Meslekler
• Ekonomi

Kaynakça

1. 1930 Sanayi Kongresi: Raporlar, 1930 Sanayi Kongresi: Raporlar, Kararlar, Zabıtlar, Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti Umum Merkezi, 1930.
2. Adıtatar, F. (1996). Malatya şehrinin esnaf teşkilatı (1908-1950), (Tez No: 52315) [Yüksek Lisans Tezi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
3. Atatürk, M. K. (1997). Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri Cilt: II. (1997). (Der. Sadi Borak ve Utkan Kocatürk), TİTE Yayınları.
4. Boratav, K. (2005). Türkiye İktisat Tarihi 1908-2002, İmge Kitabevi.
5. Çavdar, T. (2003). Türkiye Ekonomisinin Tarihi (1900-1960), İmge Yayınları.
6. Çavdar, T. (2008). Lonca’dan Odaya Nadir Eserler Kataloğu, İTO Yayınları.
7. Dinçer, G. (2014). Ulus’tan Samanpazarı’na Anafartalar Caddesi’nin Öyküsü. İdealkent, 11, 36-60.
8. Hasar, V. (2022). Atatürk Döneminde Ankara Halkevi ve Faaliyetleri (1932-1938). (Tez no. 705532)

9. [Doktora Tezi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
10. Kavak, E. (2015). Ankara’nın İktisadi Tarihine Dair Bir Tetkik: Ankara Ticaret Odası Örneği 1938
11. 1950, (Tez no. 417799). [Yüksek Lisans Tezi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
12. Kazgan, G. (2017). Tanzimat’tan 21. Yüzyıla Türkiye Ekonomisi. İstanbul Bilgi Üniversitesi
13. Yayınları.
14. Kazıcı, Z. (1988). Ahîlik, Diyanet İslam Ansiklopedisi Cilt: 1 içinde. Türkiye Diyanet Vakfı
15. Yayınları.
16. Keyder, Ç. (1979-1980). Cumhuriyetin İlk Yillarinda Türk Tüccarinin Millîleşmesi, ODTÜ Gelişme Dergisi, 1797-1980 Özel Sayı, 239-255.
17. Gülmez, M. (1985). 1932 İş Yasası Tasarısı ve İzmir İşçilerinin Görüşü ve Dilekleri, Amme İdaresi Dergisi, 17, 97-114.
18. Ökçün, A. ve Ökçün G. (1968). 1923 Yılında İzmir'de Toplanan Türkiye İktisat Kongre'sinde
19. Kabul Edilen Esaslar, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 23 (1), 53-100.
20. Pamuk, Ş. (2018). Türkiye’nin 200 Yıllık İktisadi Tarihi. Türkiye İş Bankası Yayınları.
21. Parla, T. (1993). Ziya Gökalp, Kemalizm ve Türkiye'de Korporatizm, İletişim Yayınları.
22. Resmi Gazete.
23. Sarıçoban, G. (2020), Atatürk Döneminde (1923-1929) Türkiye Ekonomisi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 222-236.
24. Solmaz, Ç. (2023). Atatürk Döneminde Ankara Belediyesi (1923-1938), (Tez no. 794297) [Doktora
25. Tezi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
26. Süt, P. (2021). The Transformation Of The Istanbul Artisans And Traders (Esnaf) in The Late Ottoman Empire: 1839-1922, (Tez No: 662831) [Doktora Tezi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
27. TBMM Zabıt Cerideleri. (1937). Dönem: 5, Cilt: 20, TBMM Yayınları.
28. TBMM Zabıt Cerideleri. (1961). Dönem: 2, Cilt: 1, TBMM Yayınları.
29. Tekeli İ. ve İlkin, S. (1977). 1929 Dünya Buhranında Türkiye’nin İktisadi Politika Arayışı, ODTÜ
30. Yayınları.
31. Tekerek, M. (2023). Loncalardan Odaya Türkiye’de Esnaf-Zanaatkâr-Tacir-Sanayici. Atatürk
32. Araştırma Merkezi Yayınları.
33. Tezel, Y. S. (2002). Cumhuriyet Döneminin İktisadi Tarihi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
34. Toprak, Z. (1995). Türkiye’de Ekonomi ve Toplum (1908-1950) Milli İktisat-Milli Burjuvazi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
35. Tunçay, M. (1981). Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek-Parti Yönetiminin Kurulmasi (1923-1931), Yurt Yayınları.
36. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Cumhuriyet Arşivi. (BCA)
37. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi. (BOA)
38. Uyar, H. (1997). Devletin İşçi Sınıfı ve Örgütlenme Girişimi: CHP İzmir İşçi ve Esnaf Cemiyetleri Birliği, Tarih ve Toplum, (160), 14-20.
39. Varlık, M. Bülent. (1997). İzmir İşçi ve Esnaf Birlikleri Bürosu Nizamnamesi (1935), Kebikeç, 5, 201-206.
40. Weber, M. (2020). Toplumsal ve Ekonomik Örgütlenme Kuramı. Cem Yayınevi.
41. Whatmore, R. (2024) Düşünce Tarihi, çev. Barış Özkul, İletişim Yayınları.