Research Article

ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS)

Volume: 15 Number: 1 July 15, 2025
EN TR

ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS)

Abstract

Her toplumda yer alan bir takım temel veya öncelikli kurallar vardır. Aynı şekilde uluslararası toplum da bu tür kurallara sahiptir. Nitekim uluslararası hukuk da bazı temel değerleri diğerlerinin üstünde tutmuş bir takım üstün veya emredici nitelikli kurallar koyma yoluna gitmiştir. “Uluslararası Hukukun Emredici Normlarının Belirlenmesi ve Hukuki Sonuçlarına İlişkin Taslak Sonuçlar (Jus Cogens)” da bu yolda atılmış önemli bir adımdır. Kısaca “Taslak Sonuçlar” olarak anılacak söz konusu düzenleme, Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından 2022 yılındaki yetmiş üçüncü oturumunda kabul edilmiş ve Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun o oturumdaki çalışmaları kapsayan raporunun bir parçası olarak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na sunulmuştur. Taslak Sonuçlar, 1969 Viyana Andlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’nin 53. maddesinde düzenlenen emredici norm kavramına daha ayrıntılı düzenlemeler getirmiştir. Örf âdet kuralları ile mevcudiyetini sürdüren emredici normların yazılı hale getirilmesi, uluslararası hukukun kodifikasyonunun sağlanması için önemli bir adım olmuştur. Emredici normların nasıl oluşturulacağı, içeriğinin ve hukuki sonuçlarının ne olacağı gibi soruların açıklığa kavuşmasında da Taslak Sonuçlar’ın önemli bir rol oynadığı söylenebilir. Taslak Sonuçlar, uluslararası ve bölgesel mahkemeler, ulusal mahkemeler, devletler ve diğer aktörler tarafından giderek daha fazla başvurulan uluslararası hukukun emredici normlarıyla ilgilidir. Taslak Sonuçlar dört bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde giriş niteliğinde hükümler yer almaktadır. İkinci bölüm, uluslararası hukukun emredici normlarının belirlenmesine ilişkin kurallarla ilgilidir. Üçüncü bölüm, uluslararası hukukun emredici normlarının hukuki sonuçlarına ilişkindir. Son bölüm ise genel nitelikteki hükümler içermektedir. Çalışmamız da Taslak Sonuçlar’ın bölümlendirmesine uygun olarak bu sıra halinde incelenecektir. Çalışmamızda, Uluslararası Hukukun Emredici Normlarının Belirlenmesi ve Hukuki Sonuçlarına İlişkin Taslak Sonuçlar (Jus Cogens)”ın ayrıntılı olarak incelenmesi hedeflenmektedir. Bu inceleme sonucunda bahsedilen Taslak Sonuçlar’ın uluslararası hukukun emredici normlarının gelişimine yaptığı katkılar değerlendirilecektir.

Keywords

References

  1. Afacan, Ayşe Nur. Uluslararası Hukukun Emredici Normlar. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık, 2023.
  2. “Analytical Guide to the Work of the International Law Commission”, Erişim Tarihi: Nisan 12, 2025, https://legal.un.org/ilc/guide/1_14.shtml.
  3. Anlar Güneş Şule. “Uluslararası Toplumun Ortak Değerleri Sorunu, Çevrenin Korunması ve Jus Cogens Doktrini”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 59, 4 (2004): 123-150.
  4. “Articles on the Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts, Yearbook of the International Law Commission (2001)” Vol II, Part II, Erişim Tarihi: Nisan 12, 2025, https://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/draft_articles/9_6_2001.pdf.
  5. Başlar, Kemal. “Uluslararası Hukukta Erga Omnes Kavramı” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 22, 2 (2011): 75-108.
  6. Charlesworth, Hilary /Christine, Chinkin. “The Gender of Jus Cogens”, Human Rights Quarterly, 15, 1 (1993): 63-76.
  7. Colangelo, Anthony J.. “Procedural Jus Cogens”, Columbia Journal of Transnational Law, 60, 2 (2022): 377-492.
  8. “Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide”, 1948, Erişim Tarihi: Nisan 12, 2025, https://www.un.org/en/genocideprevention/documents/atrocity- crimes/Doc.1_Convention%20on%20the%20Prevention%20and%20Punishment% 20of%20the%20Crime%20of%20Genocide.pdf.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Law (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 15, 2025

Submission Date

April 15, 2025

Acceptance Date

May 21, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 15 Number: 1

APA
Tabanlı, F. (2025). ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS). Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(1), 95-120. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1676675
AMA
1.Tabanlı F. ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS). AkdHFD. 2025;15(1):95-120. doi:10.54704/akdhfd.1676675
Chicago
Tabanlı, Figen. 2025. “ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS)”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15 (1): 95-120. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1676675.
EndNote
Tabanlı F (July 1, 2025) ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS). Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15 1 95–120.
IEEE
[1]F. Tabanlı, “ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS)”, AkdHFD, vol. 15, no. 1, pp. 95–120, July 2025, doi: 10.54704/akdhfd.1676675.
ISNAD
Tabanlı, Figen. “ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS)”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15/1 (July 1, 2025): 95-120. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1676675.
JAMA
1.Tabanlı F. ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS). AkdHFD. 2025;15:95–120.
MLA
Tabanlı, Figen. “ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS)”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 15, no. 1, July 2025, pp. 95-120, doi:10.54704/akdhfd.1676675.
Vancouver
1.Figen Tabanlı. ULUSLARARASI HUKUKUN EMREDİCİ NORMLARININ BELİRLENMESİ VE HUKUKİ SONUÇLARINA İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR (JUS COGENS). AkdHFD. 2025 Jul. 1;15(1):95-120. doi:10.54704/akdhfd.1676675

Cited By

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.