İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri

Tuğba Dündar; Sevgi Özsoy

EN TR

İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri

Abstract

İklim değişikliği, neredeyse yarım yüzyıldır tüm dünyayı ilgilendiren önemli bir sorundur. Bu süreçte, sıcaklıkta artış ve azalışlar, yağışlarda değişimler, şiddetli hava olaylarının artışı gibi iklim sisteminin özelliklerinde bir takım değişimler görülmeye başlanmıştır. Dünyanın doğal dengesinde yaşanan bu değişimler, insan sağlığı üzerinde fizyolojik ve psikolojik etki gösterir. İklim değişikliği, hava kirliliği, enfeksiyon hastalıklarında artış, temiz su ve besin temin edilememesi ve vektör kaynaklı hastalıklar gibi pek çok boyutta insan hayatına etki eder. İklim değişikliğinin sağlığa etkileri, hem değişikliğin boyutuna hem de bireyin genel sağlık durumuna bağlı olarak değişir. Ancak bazı gruplar, yaşları (çocuk-yaşlı) ve cinsiyeti (kadın, özellikle gebeler) gibi nedenlerle iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerine karşı daha hassastır. Dünya nüfusunun yarısını oluşturan kadınların da iklim değişikliğinin etkilerine karşı hassas bir grup olduğu düşünülmektedir. Bu derleme, iklim değişikliğinin kadın üreme sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekmek amacı ile yazılmıştır.

Keywords

iklim değişikliği, üreme sağlığı, kadın

Supporting Institution

Bulunmamaktadır.

Project Number

proje değildir.

References

1. Kınık Z, Toprak ZF. Halkın iklim değişikliğine bakışı: Diyarbakır için bir alan çalışması. DÜMF Mühendislik Derg. 2016;7:329–42.
2. Crimmins AJ, Balbus JL, Gamble CB, Beard JE, Bell D, Dodgen RJ et al. The impacts of climate change on human health in the united states: a scientific assessment. Washington, DC, 2016; 332. doi:10.1007/BF00635537
3. Kumar V, Abbas AK, Aster JC. Environmental and nutritional diseases. In Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease,9th ed:403–50.Elseiver, 2015.
4. United Nations Framework Convention on Climate Change. Climate change ımpacts human health. (2017). Available from: https://unfccc.int/news/climate-change-impacts-human-health. Accessed:9 December 2019
5. Sensoy S, Demircan M, Ulupınar Y, Balta İ. Türkiye iklimi. Turkish State Meteorol. Serv. 2008;17.
6. The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Annex II: Glossary. In Climate Change 2014: Synthesis Report. Contribution of Working Group I, II, and III to the Fifth Assessment Report of the IPCC, (Eds KJ Mach, S Planton, C Stechow Von)1st ed: 117–130. Cambridge University Press, 2014.
7. Kelly, M. The causes of climatic change. 2000. Available from: http://www.cru.uea.ac.uk/documents/421974/1295957/Info+sheet+%232.pdf/8bfcc043-5c7c-47f0-9469-8b3c867e56e4. Accessed: 22 December 2019
8. Kaddo, J. R. Climate change : causes , effects , and solutions. A with Honors Projects 164. 2016, 14.
9. United Nations Developed Programme. Sürdürülebilir kalkınma amaçları.Available from: https://www.tr.undp.org/content/turkey/tr/home/sustainable-development-goals.html. Accessed:9 April 2020
10. Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. İklim değişikliği. Available from: https://iklim.csb.gov.tr/. Accessed:8 January 2020

11. World Health Organization. COP24 special report: health and climate change. Available from: https://www.who.int/globalchange/publications/COP24-report-health-climate-change/en/ Accessed:20 January 2020
12. Riphah US. Global warming: causes, effects and solutions. Durreesamin J. 2015;1:1–7.
13. Aksay CS, Ketenoğlu O, Kurt L. Küresel ısınma ve iklim değişikliği. SÜ Fen Ed Fak Fen Derg.2015;25:29–41.
14. Hekimoğlu B, Altındeğer M. Küresel ısınma ve iklim değişikliği. Samsun İl Tarım Müdürlüğü Çiftçi Eğitimi ve Yayım Şubesi Samsun. 2008. 15. Kumar A, Omidvarborna H, Shandilya KK. Air pollution and climate change: relationship between air quality and climate change. In Global Perspectives on Air Pollution Prevention and Control System Design (Eds G. Venkatesan):1-45. Hershey, PA: IGI Global 2019. doi:10.4018/978-1-5225-7289-3.ch001
16. TC Çevre ve Orman Bakanlığı. İklim Değişikliği ve Yapılan Çalışmalar. 2008, 111.
17. Molina, O. & Saldarriaga, V. The perils of climate change : ın utero exposure to temperature variability and birth outcomes in the andean region the perils of climate change : ın utero exposure to temperature variability and birth outcomes in the andean region. Economics & Human Biology. 2016;24:111-24.
18. Çelik S, Bacanlı H, Görgeç H. Küresel iklim değişikliği ve insan sağlığına etkileri. Telekomünikasyon Şube Müdürlüğü, 2008;1:31.
19. Aydınlar B, Güven H, Kırksekiz S. Hava kirliliği ve modellemesi. Sak. Üniversitesi Çevre Mühendisliği Dergisi. 2009;1–19.
20. Türkeş M. Hava, İklim, şiddetli hava olayları ve küresel ısınma. Devl. Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2000 Yılı Semin. Tek. Sunumlar, Semin. Dizisi.2001;1:187–205.
21. TMMOB Çevre Mühendisleri Odası. Hava Kirliliği Raporu 2018. 2018.79.
22. Kampa M, Castanas E. Human health effects of air pollution. Environ. Pollut. 2008;151:362–67.
23. Science for Environment Policy. Climate change and air pollution. European Commission. 2010;24.
24. World Health Organization. A global brief on vector-borne diseases. World Health Organization, 2014a, (September), 9.
25. Githeko AK, Lindsay SW, Confalonieri UE, Patz JA. Climate change and vector-borne diseases: A regional analysis. Bull. World Health Organ. 2000;78:1136–47.
26. Tekbaş F, Vaizoğlu SA, Oğur R, Güler Ç. Küresel ısınma, i̇kli̇m deği̇şi̇kli̇ği̇ ve sağlık etki̇leri̇ Ankara: GATA Ayın Kitabı. 2005.
27. World Health Organization. Gender, climate change and health. 1st edition. Geneva. 2014b, 38.
28. Mian LH, Namasivayam M. Sex, Rights, Gender In The Age Of Climate Change. Asian-Pacific Resource & Research Centre For Women (Arrow). 2017;58.
29. Diouf K, Nour NM. Mosquito-borne diseases as a global health problem: ımplications for pregnancy and travel. Obstet. Gynecol. Surv. 2017;72:309–18.
30. United Nations Climate Change. climate change ıncreases the risk of violence against women. (2019). Available from: https://unfccc.int/news/climate-change-increases-the-risk-of-violence-against-women. Accessed: 28 December 2019
31. UN Women. Climate change, disasters and gender-based violence ın the pacific. 2009; 4.
32. Public Health Instute. Special focus:climate change and pregnant women. 2016;4.
33. Rylander C, Odland JØ, Sandanger TM. Climate change and the potential effects on maternal and pregnancy outcomes: an assessment of the most vulnerable_the mother, fetus, and newborn child. Glob Heal. Action. 2013;1:1–9.
34. Ghosh R, Rankin J, Pless-mulloli T, Glinianaia S. Does the effect of air pollution on pregnancy outcomes differ by gender ? A systematic review. Environmental Research. 2007;105:400–8.
35. Lakshmanan A, Chiu YM, Coull BA, Just AC, Maxwell SL, Schwartz J et al.Associations between prenatal traffic-related air pollution exposure and birth weight : Modi fi cation by sex and maternal pre-pregnancy body mass index. Environ. Res. 2015;137:268–77.
36. Robledo CA, Mendola P, Yeung E, Männistö T, Sundaram R, Liu D et al. Preconception and early pregnancy air pollution exposures and risk of gestational diabetes mellitus. Environ. Res. 2015;137:316–22.
37. Schifano P, Asta F, Dadvand P, Davoli M, Basagana X, Michelozzi P. Heat and air pollution exposure as triggers of delivery:A survival analysis of population-based pregnancy cohorts in Rome and Barcelona. Environ. Int. 2016;88:153–59.
38. Gouveia N, Bremner SA, Novaes HMD. Association between ambient air pollution and birth weight. Environ. Health Perspect. 2004;111:1322–27.
39. Ha S, Sundaram R, Buck Louis GM, Nobles C, Seeni I, Sherman S et al. Ambient air pollution and the risk of pregnancy loss: a prospective cohort study. Fertil. Steril. 2018;109:148–53.
40. Karimova, A. Dengue virus during pregnancy and pregnancy outcomes. (2019). Available from: http://www-personal.umich.edu/~akarimov/AlfiaKarimova_dengue_paper.pdf. Accessed:26 December 2019
41. Paixão ES, Teixeira MG, Costa MCN, Rodrigues LC. Dengue during pregnancy and adverse fetal outcomes: A systematic review and meta-analysis. Lancet Infect. Dis. 2016;16:857–65.
42. McCarthy M. Severe eye damage in infants with microcephaly is presumed to be due to Zika virus. BMJ. 2016;352 (February).
43. de Paula F, de Oliveira Dias J, Prazeres J, Sacramento GA, Ko AI, Maia M et al. Ocular findings in ınfants with microcephaly associated with presumed zika virus congenital ınfection in salvador, brazil. Physiol. Behav. 2017;176:139–48.
44. Reyna-Villasmil E, López-Sánchez G, Santos-Bolívar J. Guillain–Barré syndrome due to Zika virus during pregnancy. Medicina Clínica. 2016;146:331–32.
45. Auger N, Fraser WD, Sauve R, Bilodeau-bertrand M, Kosatsky T. Risk of congenital heart defects after ambient heat exposure early in pregnancy. Environ. Health Perspect. 2017;8:8–14.
46. Lin S, Lin Z, Ou Y, Soim A, Shrestha S, Lu Y et al. Maternal ambient heat exposure during early pregnancy in summer and spring and congenital heart defects–A large US population-based, case- control study. Environ. Int. 2018;118:211–21.
47. Zhang W, Spero TL, Nolte CG, Garcia VC, Lin Z, Romitti PA et al. Projected changes in maternal heat exposure during early pregnancy. J. Am. Hear. Assoc. 2019;1–12. doi:10.1161/JAHA.118.010995
48. Wang J, Williams G, Guo Y, Pan X, Tong S. Maternal exposure to heatwave and preterm birth in Brisbane, Australia. BJOG 2013;20:1631–41.
49. Wang J, Tong S, Williams G, Pan X. Exposure to heat wave during pregnancy and adverse birth outcomes. Epidemiology. 2019;30:115–21.
50. Dreiling CE, Carman FS, Brown DE. Maternal endocrine and fetal metabolic responses to heat stress. J. Dairy Sci. 1991;74:312–27.
51. Beld A, Lamberts SWJ. Endocrinology and aging. In Williams Textbook of Endocrinology. 14th edition:1179–94.Elsevier Inc, 2019.
52. Kronberg F, Barnard RM. Modulation of menopausal hot flashes by ambıent temperature. J. therm. Biol. 1992;17:43–9.
53. Hunter MS, Gupta P, Chedraui P, Blümel JE, Tserotas K, Aguirre W, Palacios SSW. The international menopause study of climate, altitude, temperature and vasomotor symptoms. Climacteric. 2012; 15:1–9.
54. Freedman RR, Woodward S. Core body temperature during menopausal hot flushes. Fertil. Steril. 1996;65:1141–4.
55. Markevych I, Schoierer J, Hartig T, Chudnovsky A, Hystad P, Dzhambov AM et al. Exploring pathways linking greenspace to health:Theoretical and methodological guidance. Environ. Res. 2017;58:301–17.
56. Triebner K, Markevych I, Hustad S, Benediktsdóttir B, Forsberg B, Franklin KA et al. Residential surrounding greenspace and age at menopause : A 20-year European study Environ. Int. 2019;132:105088.
57. Adamson GD, Mouzon JD, Ishihara O, Mansour R, Nygren K, Sullivan E et al. The ınternational committee for monitoring assisted reproductive technology ( ıcmart ) and the world health organization ( WHO ) revised glossary on ART terminology , 2009. Hum. Reprod. 2009;24:2683–7.
58. Catherino WH. Reproductive endocrinology and ınfertility. In Goldman-Cecil Medicine, 2-Volume Set 26 th edition:1551-1562. Elsevier Inc, 2019.
59. Carré J, Gatimel N, Moreau J, Parinaud J, Léandri R. Does air pollution play a role in infertility ?: a systematic review. Environ. Heal. 2017;16:1–16.
60. Vizcaíno MAC, Mireia Gonzalez-Comadran BJ. Outdoor air pollution and human infertility: a systematic review. Fertil. Steril. 2016;106:897–904.
61. Conforti A, Mascia M, Cioffi G, Angelis C, Coppola G, Rosa P et al. Air pollution and female fertility: a systematic review of literature. Reprod. Biol. Endocrinol. 2018;16: 117.
62. Nieuwenhuijsen MJ, Basagaña X, Dadvand P, Martinez D, Cirach M, Beelen R et al. Air pollution and human fertility rates. Environ. Int. 2014;70:9–14.
63. Hammoud A, Carrell DT, Gibson M, Sanderson M, Parker-jones K, Peterson M. Decreased sperm motility is associated with air pollution in Salt Lake City. Fertil. Steril. 2010;93:1875–9.
64. Sales K, Vasudeva R, Dickinson ME, Godwin JL, Lumley AJ, Michalczyk Ł et al. Experimental heatwaves compromise sperm function and cause transgenerational damage in a model insect. Nat. Commun. 2018;9:1–11.
65. Danilenko KV, Sergeeva OY, Verevkin EG. Menstrual cycles are influenced by sunshine. Gynecol. Endocrinol. 2011;27:711–6.
66. Giorgis-Allemand L, Thalabard JC, Rosetta L, Siroux V, Bouyer J, Slama R. Can atmospheric pollutants influence menstrual cycle function? Environ. Pollut. 2019. 113605.
67. Merklinger-Gruchala A, Jasienska G, Kapiszewska M. Effect of air pollution on menstrual cycle length-a prognostic factor of women’s reproductive health. Int. J. Environ. Res. Public Health. 2017;14:816.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Review

Authors

Tuğba Dündar ^*
0000-0002-6693-0820
Türkiye

Sevgi Özsoy
0000-0002-8851-8140
Türkiye

Publication Date

September 30, 2020

Submission Date

April 17, 2020

Acceptance Date

May 16, 2020

Published in Issue

Year 2020 Volume: 29 Number: 3

IZ

https://izlik.org/JA63HT32RU

APA

Dündar, T., & Özsoy, S. (2020). İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 29(3), 190-198. https://izlik.org/JA63HT32RU

AMA

1.Dündar T, Özsoy S. İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2020;29(3):190-198. https://izlik.org/JA63HT32RU

Chicago

Dündar, Tuğba, and Sevgi Özsoy. 2020. “İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 29 (3): 190-98. https://izlik.org/JA63HT32RU.

EndNote

Dündar T, Özsoy S (September 1, 2020) İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 29 3 190–198.

IEEE

[1]T. Dündar and S. Özsoy, “İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri”, Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, vol. 29, no. 3, pp. 190–198, Sept. 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA63HT32RU

ISNAD

Dündar, Tuğba - Özsoy, Sevgi. “İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi 29/3 (September 1, 2020): 190-198. https://izlik.org/JA63HT32RU.

JAMA

1.Dündar T, Özsoy S. İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2020;29:190–198.

MLA

Dündar, Tuğba, and Sevgi Özsoy. “İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri”. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, vol. 29, no. 3, Sept. 2020, pp. 190-8, https://izlik.org/JA63HT32RU.

Vancouver

1.Tuğba Dündar, Sevgi Özsoy. İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi [Internet]. 2020 Sep. 1;29(3):190-8. Available from: https://izlik.org/JA63HT32RU

This journal is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri

Climate Change Effects on Female Reproductive Health

Abstract

Keywords

Project Number

İklim Değişikliğinin Kadın Üreme Sağlığına Etkileri

Abstract

Keywords

Supporting Institution

Project Number

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

IZ

Cite