TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ

Özlem Elitaş

TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ

Abstract

Türk Müziği’ni oluşturan temel ögelerin başında gösterilen makâm kavramı, tarihsel süreç içerisinde Anadolu topraklarında savaştan tedaviye, astronomiden edebiyata, eğitimden terapiye kadar hayatın içerisinde yer alan pek çok unsurla birlikte ele alınmıştır. Günümüzde dahi farklı coğrafyalarda etkinliğini sürdürmesi sebebiyle “makâm müziği” veya “makâmsal müzik” gibi isimlerle de anılan ve genellikle geleneksel müziklere işaret eden bu terim, Dede Mehmed Zekâî Efendi’nin yaşadığı 19. yüzyıl sonlarında Osmanlı topraklarında icrâ edilen müziği tanımlayan en belirgin yapıdır. Eserlerinde Klâsik Türk Müziği’nin rafine üslûbunu yansıtan Mehmed Zekâî Efendi, yaşadığı dönemde az kullanıldığını fark ettiği makâmlardan yeni eserler üreterek bu makâmların unutulmaması hususunda gayret göstermiştir. Bu çalışmada, Hicâzaşîrân makâmının tarihsel değişim ve dönüşüm sürecine odaklanılarak Zekâî Dede’nin Hicâzaşîrân eserleri üzerinden makâmın işleyişi hakkında izler aranmıştır.

Keywords

References

Akbayar, N. (2000). Esâtîz-i Elhân, İstanbul: Pan Yayıncılık. Akdoğu, O. (1991). Türk Mûsıkîsi Nazariyatı Dersleri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. Aksu, F. A. (1988). Abdülbâki Nâsır Dede Tetkik ü Tahkik, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Arısoy, M. (1988). Seydî’nin El Matla Eseri Üzerine Bir Çalışma, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Bardakçı, M. (2011). Ahmedoğlu Şükrullah, İstanbul: Pan Yayıncılık. Ceyhan, A. (1997). Bedr-i Dilşad’ın Murâd-Nâmesi II, İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. Çakır, A. (1999). Alişah B. Hacı Büke (?-1500)’nin Mukaddimetü-l -Usûl Adlı Eseri, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Çelik, B. B. (2001). Hızır Bin Abdullah’ın Kitâb’l-Edvâr’ı ve Makamların İncelenmesi, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Özlem Elitaş ^*
0000-0001-5262-6396
Türkiye

Publication Date

February 23, 2023

Submission Date

December 9, 2022

Acceptance Date

January 4, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: IX Number: 17

IZ

https://izlik.org/JA78FP42DN

Cite

RIS / Bibtex

APA

Elitaş, Ö. (2023). TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, IX(17), 30-52. https://izlik.org/JA78FP42DN

AMA

1.Elitaş Ö. TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi. 2023;IX(17):30-52. https://izlik.org/JA78FP42DN

Chicago

Elitaş, Özlem. 2023. “TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi IX (17): 30-52. https://izlik.org/JA78FP42DN.

EndNote

Elitaş Ö (February 1, 2023) TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi IX 17 30–52.

IEEE

[1]Ö. Elitaş, “TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, vol. IX, no. 17, pp. 30–52, Feb. 2023, [Online]. Available: https://izlik.org/JA78FP42DN

ISNAD

Elitaş, Özlem. “TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi IX/17 (February 1, 2023): 30-52. https://izlik.org/JA78FP42DN.

JAMA

1.Elitaş Ö. TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi. 2023;IX:30–52.

MLA

Elitaş, Özlem. “TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, vol. IX, no. 17, Feb. 2023, pp. 30-52, https://izlik.org/JA78FP42DN.

Vancouver

1.Özlem Elitaş. TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi [Internet]. 2023 Feb. 1;IX(17):30-52. Available from: https://izlik.org/JA78FP42DN