TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ

Özlem Elitaş

TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ

Öz

Türk Müziği’ni oluşturan temel ögelerin başında gösterilen makâm kavramı, tarihsel süreç içerisinde Anadolu topraklarında savaştan tedaviye, astronomiden edebiyata, eğitimden terapiye kadar hayatın içerisinde yer alan pek çok unsurla birlikte ele alınmıştır. Günümüzde dahi farklı coğrafyalarda etkinliğini sürdürmesi sebebiyle “makâm müziği” veya “makâmsal müzik” gibi isimlerle de anılan ve genellikle geleneksel müziklere işaret eden bu terim, Dede Mehmed Zekâî Efendi’nin yaşadığı 19. yüzyıl sonlarında Osmanlı topraklarında icrâ edilen müziği tanımlayan en belirgin yapıdır. Eserlerinde Klâsik Türk Müziği’nin rafine üslûbunu yansıtan Mehmed Zekâî Efendi, yaşadığı dönemde az kullanıldığını fark ettiği makâmlardan yeni eserler üreterek bu makâmların unutulmaması hususunda gayret göstermiştir. Bu çalışmada, Hicâzaşîrân makâmının tarihsel değişim ve dönüşüm sürecine odaklanılarak Zekâî Dede’nin Hicâzaşîrân eserleri üzerinden makâmın işleyişi hakkında izler aranmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akbayar, N. (2000). Esâtîz-i Elhân, İstanbul: Pan Yayıncılık. Akdoğu, O. (1991). Türk Mûsıkîsi Nazariyatı Dersleri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. Aksu, F. A. (1988). Abdülbâki Nâsır Dede Tetkik ü Tahkik, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Arısoy, M. (1988). Seydî’nin El Matla Eseri Üzerine Bir Çalışma, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Bardakçı, M. (2011). Ahmedoğlu Şükrullah, İstanbul: Pan Yayıncılık. Ceyhan, A. (1997). Bedr-i Dilşad’ın Murâd-Nâmesi II, İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. Çakır, A. (1999). Alişah B. Hacı Büke (?-1500)’nin Mukaddimetü-l -Usûl Adlı Eseri, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Çelik, B. B. (2001). Hızır Bin Abdullah’ın Kitâb’l-Edvâr’ı ve Makamların İncelenmesi, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özlem Elitaş ^*
0000-0001-5262-6396
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

23 Şubat 2023

Gönderilme Tarihi

9 Aralık 2022

Kabul Tarihi

4 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: IX Sayı: 17

IZ

https://izlik.org/JA78FP42DN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Elitaş, Ö. (2023). TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE HİCÂZAŞÎRÂN MAKÂMI: DEDE MEHMED ZEKÂÎ EFENDİ ÖRNEĞİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, IX(17), 30-52. https://izlik.org/JA78FP42DN