AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ
Öz
Tarihi yüzyıllar öncesine uzanan Türk müziği, saz ve söz musikisi olarak ikiye ayrılmıştır. Söz musikisinin bir diğer alt başlığı olan dini musiki, İslam diniyle yüzyıllar boyu beraber bir bütünlük ve geleneksellik kazanmıştır. Dini musiki genellikle özel günlerde, camilerde, tekkelerde ve çeşitli dini topluluklarda icra edilmektedir. Müslümanlar için ramazan ayı oldukça önemli ve değerli bir aydır. İslam’da on bir ayın sultanı olarak kabul edilen ramazan ayı ve ramazan ayı içerisinde bin aydan hayırlı olan Kadir Gecesi mevcuttur. Kur’an-ı Kerim ramazan ayının kadir gecesi indirilmiştir.
İstanbul, tarihi boyunca birçok imparatorluğa ev sahipliği yapmıştır. İstanbul’u bu denli önemli kılan coğrafi ve birçok din açısından önemli olan manevi konumudur. İstanbul dini musikinin oluşumu ve gelişimi açısından kaynak gösterilebilecek bir şehirdir. Ramazan ayında Ayasofya Cami’nde okunan Kur’an-ı Kerim ayetleri, icra edilen mevlit-i şerif, gazel, kaside ve ilahiler belli bir makam ve usulle icra edilmektedir. Bu çalışmada Türk müziği ve dini musiki başlıklarına yer verilmiştir. Dini musikide kullanılan makamlar, usuller ve formlar tanımlanmıştır. Ayasofya Cami’nde sürdürülen dini musiki geleneği hakkında bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Yapılan araştırmanın kavramsal çerçevesinde caminin tarihçesi, camide yapılan uygulamalar, okunan eserler, okunan eserlerin notaları, makamları, usulleri, formları ve müezzinle yapılan röportaj yer almaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın dini musiki alanında yapılacak olan başka çalışmalara yön vermesi ve kaynak teşkil etmesi beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akdoğan, B. (2002). Din Görevlilerine Mûsikî Eğitimi Verilmesi Hakkında Örnek Bir Metot. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 43(2), 315-353.
- Ak, A. Ş. (2009). Türk Din Mûsikîsi- Cami ve Tekke Musikisi. Ankara: Akçağ Yayınları.
- Behar, C, (2003). Aşk Olmayınca Meşk Olmaz Geleneksel Osmanlı/Türk Müziğinde Öğretim ve İntikal. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
- Can, M. C., ve Levendoğlu, N. O. (2002). Geleneksel Türk Sanat Müziği Terminolojisinde Çok Kültürlü Unsurlar. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 239-245.
- Çevikoğlu, T. (2009), Klasik Türk Müziğinin Bugünkü Sorunları, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi – ICANAS 38, 10-15 Eylül 2007 Ankara, Panel- Klasik Türk Musikisinin Dünü, Bugünü ve Yarını, Bildiriler Müzik Kültürü ve Eğitimi, c.2, Ankara.
- Çoruhlu, Y. E., Demir, O. ve Yıldız, O. (2016). Ayasofya Bilmecesi: Kilise, Cami, Müze, Hangisi?. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, (27), 17-32.
- Demirtaş, Y. (2009). Türk Din Mûsikisi Formları. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(14), 213-227.
- Deniz, Y. S. ve Avcı, M. (2023). İnanç turizminde mekânsal değişimin ziyaret motivasyonuna etkisi: Ayasofya Cami örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 13(3), 472-487
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dini Musiki
Bölüm
Tez Özeti
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2025
Gönderilme Tarihi
15 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
22 Mayıs 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: SAYI 22
APA
Köksal, D. N., & Yağcı, S. (2025). AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, 11(SAYI 22), 203-231. https://izlik.org/JA59XE95SC
AMA
1.Köksal DN, Yağcı S. AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ. Amader. 2025;11(SAYI 22):203-231. https://izlik.org/JA59XE95SC
Chicago
Köksal, Duha Nur, ve Safiye Yağcı. 2025. “AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi 11 (SAYI 22): 203-31. https://izlik.org/JA59XE95SC.
EndNote
Köksal DN, Yağcı S (01 Haziran 2025) AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi 11 SAYI 22 203–231.
IEEE
[1]D. N. Köksal ve S. Yağcı, “AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ”, Amader, c. 11, sy SAYI 22, ss. 203–231, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59XE95SC
ISNAD
Köksal, Duha Nur - Yağcı, Safiye. “AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi 11/SAYI 22 (01 Haziran 2025): 203-231. https://izlik.org/JA59XE95SC.
JAMA
1.Köksal DN, Yağcı S. AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ. Amader. 2025;11:203–231.
MLA
Köksal, Duha Nur, ve Safiye Yağcı. “AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy SAYI 22, Haziran 2025, ss. 203-31, https://izlik.org/JA59XE95SC.
Vancouver
1.Duha Nur Köksal, Safiye Yağcı. AYASOFYA CAMİ’NDE RAMAZAN AYINDA SÜRDÜRÜLEN DİNİ MUSİKİ GELENEĞİ. Amader [Internet]. 01 Haziran 2025;11(SAYI 22):203-31. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59XE95SC