MODERNİST VE POSTMODERNİST YAKLAŞIMLARIN FLÜT REPERTUVARINA YANSIMALARI*

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 23, 36 - 53, 13.01.2026

Gülşah Tosun , Çiler Talu

Öz

Bu makale 20. yüzyıl sanatının önemli akımları olan modernizmin ve postmodernizmin varolmuş sanat anlayışlarının incelenmesine odaklanmaktadır. Sanat tarihindeki bu dönüşümler, kültürel, toplumsal ve politik değişimleri yansıtan karmaşık bir yapıya sahiptir. Modernizm, 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan ve geleneksel sanat anlayışlarını sorgulayan bir akımdır. Sanatçılar, yeni ifade biçimleri arayarak geleneksel kalıpları reddetmiş ve yenilikçi yaklaşımlar geliştirmişlerdir. 19. yüzyılda neoklasisizmin doğuşu Antik Yunan ve Roma sanatına geri dönüşü benimseyen idealize edilmiş müzik formları ile ön plana çıkmaktadır. . Bu dönemde flüt repertuvarı en köklü değişimini yaşamış ve genişletilmiş teknikleri bünyesinde barındıran yepyeni bir repertuvarın oluşumunu yaratmıştır. Flütün yeni mekanizması ile kapasitesinin epey zorlandığı bu süreç, flüt performansının yükseltildiği, kompozisyon açısından yeniliğe teşvik eden avangard ve deneysel türlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Yenilikçi arayışların sonunda notasyon, icracı için takip edilmesi ve çalınması son derece güç bir hale gelmiş ve daha anlaşılır bir kompozisyon için minimalist ve postmodernist yaklaşımların temeli atılmıştır. Bu süreçte 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan ekspresyonizm ile sanatçılar ve besteciler iç dünyalarına kulak vermiş, duygu uyandırma arzusu ile sanat eserlerini yapılandırmışlardır. Postmodernist müzikte flüt repertuvarı, klasik dönemden modern döneme kadar farklı türlerin birleşimini içeren eserlere yer vermiştir. Aynı zamanda Türk bestecilerinin modernleşmeye yönelik çalışmaları ve Türk melodilerinin modern tekniklerle entegre edildiği solo flüt, flüt-piyano gibi kompozisyonları, flüt repertuvarına değerli eserler kazandırmıştır.

Anahtar Kelimeler

Flüt , Minimalizm , Modernizm , Postmodernizm.

Kaynakça

• Arkoudis, E. V. (2019), Contemporary Music Notation for the Flute: A Unified Guide to Notational Symbols for Composers and Performers, Yayınlanmış Doktora Tezi, West Virginia University, Morgantown
• Bakker, T. D. (2008), Two Responses to Modernism: Minimalism and New Complexity in Solo Flute Repertoire, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, University of Victoria, Victoria
• Başkut, E. (2004), Yirminci Yüzyıl Flüt Müziği, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi SBE, Eskişehir
• Botieff, J. D. (2015), Flute Extended Techniques: A Practice Guide and Analytical Study of Hatching Aliens By Ian Clarke, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, California State University, Long Beach
• Bulut, S. (2017), Tarihsel Süreçte Flütün Gelişimi ve İleri Flüt Tekniklerinin Günümüz Türk Bestecileri Tarafından Kullanımı Üzerine Bir İnceleme: Kesit Akademi Dergisi, 3 (10), 127-150
• Bulut, S. (2019), Türk Çağdaş Flüt Müziği: Akademisyen Bestecilerin Flüt Eserleri, İstanbul: Cinius Yayınları
• Dindar, S. (2013), Çağdaşlık ve Geleneksellik Antinomisinde Türk Bestecilerin Solo Flüt Eserleri, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi GSE, İzmir
• Ian Clarke – Hatching Aliens https://musescore.com/user/8094196/scores/5451405 ( Erişim T. 22.01.2022)
• İlke Karcılıoğlu – Sa-na-ne, Sdü Art-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 2023, Isparta, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3402357 ( Erişim T. 29.06.2024)
• Kurtaslan, H. (2014), Determination and analysis of the recorded flüte Works of Turkish Composers: The Journal of Academic Social Science Studies, (27), 155-170
• Liberdova, M. (2015), Ian Clarke and His Flute Practice, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Janáčkova akademie múzických umění v Brně, Brno
• Orujov, İ. (2019), 20. Yüzyıl Flüt İcracılığında Yeni Çalgı Teknikleri ve Yeni Ses Efektleri: Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12 (2), 477-494
• Özkişi, G. (2017), Ekspresyonizm ve müzik: 20. yüzyılın ilk yarısında II. Viyana okulu çevresinde gelişen “Yeni Müzik” yaklaşımı ve müzikal modernizm: Sosyoloji dergisi, 37 (1), 143-156
• Özkişi, Z. G. (2007), 20. Yüzyılda Opera; 20. Yüzyıl Modernizminin Operaya Etkileri ve Modernist/Postmodernist Estetik Bağlamında Opera, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi SBE, İstanbul
• Özyörük, E.Ü. (2024), Eğitimci ve Sanatçı Gözüyle Büyük Formlu Türk Flüt Eserleri: Ekrem
• Zeki Ün’ün Flüt ve Piyano İçin Sonat Örneği: Sosyal Bilimler Ekev Akademi Dergisi, 28 (98), 251-265
• Philip Glass-Arabesque https://www.fluteworld.com/product/arabesque-in-memoriam (Erişim T. 02.08.2024)
• Steve Reich–Vermont Counterpoint, Four Hobbies Man https://www.youtube.com/watch?v=1rDnId_LhqY ( Erişim T. 29.06.2022) Şenol ve Demirbatır (2012), Development of flüte Works in Turkey from Turkish Republic to Present: Journal of Education and Future, 1 (1), 173-185 Walters, M. (2004), Crossing the Modernist-Postmodernist Divide: Performance Challenges in Late Twentieth Century Australian Flute Music, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, The University of Adelaide, Adelaide Welch, A. J. (2020), Affecting Eternity: The Pedagogical İnfluence of Olivier Messiaen, Yayınlanmış Doktora Tezi, University of Maryland, College Park Yuvarlak, G. (2008), Çağdaş Türk Bestecilerinin Flüt Repertuvarı ve Çağdaş Türk Flütistler, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi SBE, Kocaeli 52 Zafer, Ö. Ç. (2017), Ekrem Zeki Ün’ün Flüt ve Piyano Eseri Yunus’un Mezarında:Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (2), 405-413 53