ANADOLU MEDENİYETLERİ MÜZESİ’NİN MEKÂNSAL VE YAPISAL ÖZELLİKLERİNİN ÖNLEYİCİ KORUMA BAĞLAMINDA İRDELENMESİ

Öz

Müzelerde yer alan koleksiyon için sergide, depoda veya taşındıkları sırada koruyucu bir ortam oluşturulup, bu ortamın korunması gerekmektedir[1] ve bu amaçla önleyici koruma çalışmaları yürütülür Bu çalışmalar, müzelerdeki eserlere zarar veren etkenlerin engellenmesi, sınırlandırılması veya minimuma indirgenmesi amacıyla gerçekleştirilen uygulamalardır.  Müze koleksiyonlarının maruz kaldığı bozulma etkenleri, fiziksel kuvvetler, hırsızlık ve vandalizm, yangın, su, zararlılar, kirletici maddeler, morötesi ve kızılötesi ışınlar ile uygun olmayan ışık, sıcaklık ve bağıl nem olarak tanımlanmaktadır. Bu bozulma etkenlerinin önlenmesi, sınırlandırılması, tespiti veya bunlara müdahale edilmesi amacıyla yapılan mekânsal ve yapısal düzenlemeler sayesinde müze koleksiyonunda etkin koruma uygulamalarına gerek duyulmadan koruma sağlanmaktadır (Kanada Koruma Enstitüsü 2015). Tarihi binalardan dönüştürülen müzelerde, müzecilik ve koruma bakımından gerekli mekânsal ve yapısal düzenlemeler, binada yürütülen restorasyon ve teşhir-tanzim çalışmaları sırasında yapılmaktadır. Tarihi binaların koleksiyonun bir parçası olarak düşünülmesi ve yapının bozulmalara karşı korunması gerekmektedir (Kökten 2007: 59). Makale kapsamında 1930’lu yıllarda 15. yüzyıl yapılarından devlet müzesine dönüştürülen Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nin mekânsal ve yapısal özellikleri önleyici koruma bakımından incelenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Müzecilik, Müze Tasarımı, Müze Projesi, Önleyici Koruma, Bozulma Etkenleri

Abstract

A protective environment should be created and maintained for the museum collection in the exhibition or storage areas; or during its transportation (ICOM 2006); and for this purpose preventive conservation works are done. These works are the practices that are carried out in order to prevent, limit or minimize the deterioration agents for the artifacts in the museums. The agents of deterioration, to which artefacts are exposed, are defined as physical forces, thieves and vandals, fire, water, pests, pollutants, improper light, ultraviolet and infrared, improper temperature and improper relative humidity. Thanks to the spatial and structural arrangements in order to avoid, block and minimize these agents of deterioration, museum collection’s conservation is provided without need of active conservation implementations (Canadian Conservation Institute 2015). In the museums converted from historical buildings, spatial and structural arrangements required in terms of museology and conservation are made during the restoration and exhibition works carried out in the building. Historical buildings should be considered as a part of the collection and the building should be protected against deterioration (Kökten 2007: 59). In the scope of the article, spatial and structural features of Anatolian Civilisations Museum, which is transformed from 15th century buildings into state museum in 1930s, were examined in terms of preventive conservation.