Görünüşte Mirasçılık: Ölüme Bağlı Tasarrufta Es Geçilen Saklı Paylı Muhtemel Mirasçının Mirasçılığı

When testator leaves his entire estate to other statutory or named heirs in his testamentary disposition and does not allocate any share to one of his statutory heirs, the person to whom no share is allocated is considered as passed-over heir. The passing over of a potential heir with a statutory entitlement should be interpreted as an implicit disinheritance. Since the ground of disinheritance is not stated, passed-over heir may file an action for abatement pursuant to Art. 512/III of the TCC. He is also entitled to file an action for annulment in case one of the general grounds stipulated under Art. 557 of the TCC is available. As long as passed-over heir has the right to file these actions, he is considered as a “virtual heir”. Virtual heir does not have the title of heir. Consequently, he has no rights to the estate and is not liable for the debts of the deceased. Upon the filing and acceptance of a lawsuit for abatement or annulment, he acquires the status of heir with effect from the testator’s death. Otherwise, he loses the possibility of being an heir when he loses the right to file these actions. The lack of heir status puts virtual heir at a disadvantage in obtaining information about the estate and the testator’s dispositions inter vivos. To eliminate this disadvantage, virtual heir should be granted the right to request a public inventory on the basis of an analogous application of Art. 619 et seq. of the TCC.

Mirasbırakanın, ölüme bağlı tasarrufunda tüm mirasını başka yasal ya da atanmış mirasçılara bıraktığı, yasal mirasçılarından birine veya birkaçına ise hiç pay ayırmadığı ihtimalde, kendisine pay ayrılmayan kişi ya da kişiler es geçilen mirasçı olarak nitelendirilir. Saklı paylı muhtemel mirasçının ölüme bağlı tasarrufta bu şekilde es geçilmesi örtülü bir mirasçılıktan çıkarma olarak yorumlanmalıdır. Tasarrufta çıkarma sebebi belirtilmemiş olacağından es geçilen, bu tasarrufa karşı TMK m. 512/III uyarınca tenkis davası açabilir. Es geçilen ayrıca, TMK m. 557’de öngörülen genel iptal sebeplerinden birinin mevcut olması hâlinde iptal davası açma yoluna gidebilir. Es geçilen, örtülü çıkarma tasarrufuna karşı bu davaları açma hakkını haiz bulunduğu sürece “görünüşte mirasçı” olarak nitelendirilir. Görünüşte mirasçı, mirasçı sıfatını haiz değildir. Bu doğrultuda o, terekedeki mallar üzerinde hak iddia edemez ve tereke borçlarından da sorumlu olmaz. Tenkis ya da iptal davası açması ve bu davaların olumlu sonuçlanması hâlinde görünüşte mirasçı, mirasbırakanın ölümü anına etkili olarak mirasçı sıfatını kazanır. Aksi hâlde ise o, hak düşürücü sürelerin geçmesiyle ya da başka bir sebeple tenkis veya iptal davası açma hakkını yitirdiği anda mirasçı sıfatını kesin olarak elde edememiş olur. Mirasçı sıfatının bulunmaması, görünüşte mirasçıyı tereke içeriğine ve mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalara ilişkin bilgi edinme hususunda dezavantajlı bir konumda bırakır. Bu dezavantajın bertaraf edilebilmesi için TMK m. 619 vd. düzenlemelerinin kıyasen uygulanmasıyla görünüşte mirasçıya resmî defter tutulmasını talep hakkı tanınması kanaatimizce isabetli olur.