Franchise Sözleşmesinden Doğan Uyuşmazlıklarda Görevli Mahkemenin Belirlenmesi

Franchise sözleşmesinin hukukî niteliğinin öteden beri tartışmalı olması, medeni usul hukuku bakımından bazı sorunlara neden olmaktadır. Bu sorunların en önemlilerinden birisi de franchise sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda, davaların hangi mahkemede açılacağının belirlenmesidir. Söz konusu uyuşmazlıklarda görevli mahkemeye ilişkin özel bir kanunî düzenleme de bulunmamaktadır. Bu nedenle franchise sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda mahkemelerin görevi, davaların hangi mahkemede açılacağı belirlenirken kullanılan kriterler üzerinden değerlendirme yapılarak tespit edilmektedir. Türk hukukunda görevli mahkeme belirlenirken farklı kriterler üzerinden değerlendirme yapılmaktadır. Bu kriterler, uyuşmazlığın niteliği ve/veya tarafların statüleri yahut uyuşmazlığa uygulanacak maddî hukuk hükümlerinin hangisi olduğuna bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Özellikle, franchise sözleşmesinin hukukî niteliğinin isimsiz sözleşme olması ve birden çok sözleşmeye ilişkin unsuru içerisinde barındırması, bu sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklara uygulanacak maddî hukuk hükümlerinin belirlenmesinde tereddütte neden olmaktadır. Çalışmamızda bu çerçevede franchise sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin tespiti, söz konusu sözleşmelerden doğabilecek farklı nitelikteki uyuşmazlıklar göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Bu inceleme için öğretideki görüşlerin yanı sıra Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararları değerlendirilmiş ve önemli bazı sonuçlara ulaşılmıştır.

The legal nature of franchise agreements has long been a subject of debate, leading to issues in the context of procedural law. One of the most important issues is the determination which court has jurisdiction over disputes arising from franchise agreements. There is no specific legal regulation regarding the competent court for such disputes. Therefore, the jurisdiction of the courts in disputes arising from franchise agreements is determined based on the criteria used to identify which court should hear the case. In Turkish law, different criteria are used to determine the competent court, depending on the nature of the dispute, the status of the parties, and the substantive legal provisions applicable to the dispute. Specifically, the legal nature of the franchise agreement as an unnamed contract containing elements of multiple agreements creates uncertainty in determining the substantive legal provisions applicable to disputes arising from such agreements. In this study, we examine the determination of the competent court in disputes arising from franchise agreements, considering the different types of disputes that may arise from such agreements. For this examination, we have evaluated the opinions in the literature as well as the decisions of the Supreme Court and regional courts of appeal, and have reached some important conclusions.