Çek Cumhuriyeti Hükümet Sistemi Üzerine Bir İnceleme
Abstract
Çek Cumhuriyeti’nde 2012 yılında gerçekleştirilen anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilmeye başlanmıştır. Bu çalışmada, söz konusu anayasa değişikliği sonrası ortaya çıkan hükümet sistemindeki dönüşüm analiz edilerek Çek Cumhuriyeti hükümet sistemi tarihsel ve anayasal bağlamda incelenmiştir. 1993 yılında, Çekoslovakya’nın barışçıl bir biçimde dağılmasından sonra Çek Cumhuriyeti kurulmuş ve hükümet sistemi olarak da parlamenter hükümet sistemi benimsenmiştir. Ancak, cumhurbaşkanını halkın seçmesi ile birlikte ülkenin hükümet sisteminde önemli bir kırılma yaşanmıştır. Bu değişiklik, cumhurbaşkanının anayasal yetkilerine dokunmamış olsa da halk tarafından seçilmesiyle birlikte doğrudan meşruiyete sahip olan cumhurbaşkanı fiilen daha güçlü ve etkin bir siyasi aktör haline gelmiştir. Çalışmada, anayasal organların yetki dağılımı ve uygulamada yaşanan örnekler çerçevesinde yasama ve yürütme organları arasındaki ilişkiler incelemiştir.
Keywords
Hükümet Sistemleri, Yarı-Başkanlık Sistemi, Çek Cumhuriyeti, Doğu Bloku, Kadife Devrimi
References
- AKTAŞ, Murat: “Yarı- Başkanlık Sistemi: Fransa Modeli ve Türkiye”, (Ed.) AKTAŞ, Murat / COŞKUN, Bayram: Başkanlık Sistemi, Liberte Yayınları, Ankara, 2015, s. 119-152.
- ANAYURT, Ömer: Anayasa Hukuku Genel Kısım (Temel İlkeler, Kavram ve Kurumlar), 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
- ARSEL, İlhan: “Çift Meclis Sisteminin Memleketimizde Tatbiki Hususunda Kimi Düşünceler”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1954, Cilt 11, Sayı 3, s. 60-104.
- BEST, Antony / MAIOLO, Joseph A. / SCHULZE, Kristen E.: Uluslararası Siyasi Tarih 20. Yüzyıl, (Çev.) BELGE, Tacişer Ulaş / KURT, Emel, Yayın Odası, İstanbul, 2008.
- BİNGÖL SCHRIJER, Bilge: “Parlamenter Sistemin Hassas Dengesi: Çek Cumhuriyeti ve Federal Almanya Cumhuriyeti Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”, Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2019, Cilt 7, Sayı 13, s. 219-274.
- BLOOMFIELD, Jon: “‘Prag Baharı’ Bir Yeniden Değerlendirme”, (Çev.) YÜCEL, Can, Birikim, 1978, Sayı 42/43/44, s. 98-105.
- BRUNCLÍK, Miloš / KUBÁT, Michal: “Contradictory Approaches: Discussıng Semi-Presidentialism In Central Europe”, Annals of the University of Bucharest, Political Science Series, 2016, s. 67-79.
- BRUNCLÍK, Miloš / KUBÁT, Michal: “The Crisis Of The Czech Politics 25 Years After The Velvet Revolution”, Księgarnia Akademicka Stable, 2015, Cilt 23, Sayı 1, s. 163-180.
- BRUNCLÍK, Miloš / KUBÁT, Michal: Semi-presidentialism, Parliamentarism and Presidents Presidential Politics in Central Europe, Routledge, New York, 2019.
- BRUSIS, Martin: “Czechoslovakia: State Formation and Administrative-Territorial Organization”, (Ed.), FLORA, Peter / KRAUS, Franz / WALTON, Rick / CARAMANİ, Daniele / MARTI HENNEBERG, Jordi / SCHWEIKART, Jürgen: European Regions: The Territorial Structure of Europe since 1870-2000, Palgrave Macmillan, London, 2016, s. 1-10.
