Review

ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ

Volume: 39 Number: 2 August 30, 2025
EN TR

ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ

Abstract

Çocukluk çağında antibiyotik kullanımı yaygın olmakla birlikte, uygunsuz ve gereksiz reçetelenmesi, sadece bireysel düzeyde advers ilaç reaksiyonları (AİR) ve tedavi başarısızlıklarına neden olmakla kalmamakta, aynı zamanda toplum genelinde antimikrobiyal direnç gelişimini hızlandırarak ciddi bir halk sağlığı sorunu oluşturmaktadır. Farmakovijilans, çocuklarda ilaç güvenliliğinin sağlanması, AİR’lerin erken saptanması ve direnç gelişiminin önlenmesinde kritik bir role sahiptir. Pediatrik popülasyonda farmakokinetik ve farmakodinamik farklılıklar nedeniyle antibiyotiklere bağlı AİR riski erişkinlere kıyasla daha yüksektir. Farmakovijilans verileri, tedavi rehberlerinin güncellenmesine katkı sağlayarak akılcı antibiyotik kullanımını desteklerken, sağlık profesyonellerinin farkındalığını artırarak gereksiz antibiyotik reçetelenmesini azaltmaktadır. Farmakovijilans uygulamaları; advers reaksiyonların erken tanımlanmasına, antibiyotiklerin güvenlilik profillerinin sürekli olarak izlenmesine, direnç paternlerinin belirlenmesine ve böylece tedavi rehberlerinin güncellenmesine katkıda bulunmaktadır. Türkiye’de farmakovijilans faaliyetleri Türkiye Farmakovijilans Merkezi (TÜFAM) tarafından yürütülmekte olup, pediatrik hasta grubunda AİR bildirimi oranları hala istenilen düzeye ulaşamamaktadır. Bu nedenle pediatristlerin, aile hekimlerinin ve yardımcı sağlık personelinin farmakovijilans konusundaki farkındalığının artırılması; raporlama alışkanlıklarının teşvik edilmesi, düzenli eğitim programlarının uygulanması ve klinik pratikte farmakovijilansın aktif olarak kullanılması, çocuklarda akılcı antibiyotik kullanımının yaygınlaştırılmasında ve antimikrobiyal direnç sorunlarının önlenmesine de önemli katkı sağlayacaktır.

Keywords

References

  1. Aagaard L, Strandell J, Melskens L, Petersen PS, Hansen EH. Global patterns of adverse drug reactions over a decade. Drug Saf. 2012;35(12):1171-82. http://doi.org/[https://doi.org/10.1007/BF03262002]
  2. Agbabiaka TB, Savović J, Ernst E. Methods for causality assessment of adverse drug reactions. Drug Saf. 2008;31(1):21-37
  3. Akici A, Kalaca S, Ugurlu MU, Oktay S. Prescribing habits of general practitioners in the treatment of childhood respiratory-tract infections. Eur J Clin Pharmacol. 2004;60(3):211-6. http://doi.org/[https://doi.org/10.1007/s00228-004-0749-9]
  4. Ambwani S, Mathur A. Chapter–2 Rational Drug Use. Health Adm. 2006;19(1):5-7
  5. Aydınkarahaliloğlu ND, Aykaç E, Atalan Ö, Demir N, Hayran M. Spontaneous reporting of adverse drug reactions by consumers in comparison with healthcare professionals in Turkey from 2014 to 2016. Pharm Med. 2018;32(5):353-64. http://doi.org/[https://doi.org/10.1007/s40290-018-0244-8]
  6. Edwards IR. Considerations on causality in pharmacovigilance. Int J Risk Saf Med. 2012;24(1):41-54. http://doi.org/[http://doi.org/10.3233/JRS-2012-0552]
  7. Edwards IR, Aronson JK. Adverse drug reactions: definitions, diagnosis, and management. Lancet. 2000;356(9237):1255-9. http://doi.org/[http://doi.org/10.1016/S0140-6736(00)02799-9]
  8. Farmakovijilans Derneği. Tanımlar Sözlüğü [Erişim tarihi: 24.07.2025]. Erişim adresi: http://www.farmakovijilansdernegi.org/icerik.php?id=108

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Sciences (Other)

Journal Section

Review

Publication Date

August 30, 2025

Submission Date

July 28, 2025

Acceptance Date

August 12, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 39 Number: 2

APA
Nas, A. P., & Tapisiz, A. (2025). ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ. ANKEM Dergisi, 39(2), 83-93. https://doi.org/10.54962/ankemderg.1749964
AMA
1.Nas AP, Tapisiz A. ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ. ANKEM Derg. 2025;39(2):83-93. doi:10.54962/ankemderg.1749964
Chicago
Nas, Ayça Pınar, and A Tapisiz. 2025. “ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ”. ANKEM Dergisi 39 (2): 83-93. https://doi.org/10.54962/ankemderg.1749964.
EndNote
Nas AP, Tapisiz A (August 1, 2025) ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ. ANKEM Dergisi 39 2 83–93.
IEEE
[1]A. P. Nas and A. Tapisiz, “ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ”, ANKEM Derg, vol. 39, no. 2, pp. 83–93, Aug. 2025, doi: 10.54962/ankemderg.1749964.
ISNAD
Nas, Ayça Pınar - Tapisiz, A. “ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ”. ANKEM Dergisi 39/2 (August 1, 2025): 83-93. https://doi.org/10.54962/ankemderg.1749964.
JAMA
1.Nas AP, Tapisiz A. ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ. ANKEM Derg. 2025;39:83–93.
MLA
Nas, Ayça Pınar, and A Tapisiz. “ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ”. ANKEM Dergisi, vol. 39, no. 2, Aug. 2025, pp. 83-93, doi:10.54962/ankemderg.1749964.
Vancouver
1.Ayça Pınar Nas, A Tapisiz. ÇOCUKLARDA AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMINDA FARMAKOVİJİLANSIN ÖNEMİ. ANKEM Derg. 2025 Aug. 1;39(2):83-9. doi:10.54962/ankemderg.1749964

88x31.png

This work is licensed under a https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/ license.