ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI

Emine Güntepe Yeşilbursa

doi:10.1501/Tite_0000000439

ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI

Abstract

Bu çalışmada Atatürk-İnönü ayrılığıincelenmiştir. Ele alındığı şekliyle bu ayrılık,

bira fabrikasıve kâğıt fabrikasıkonularında, Hatay meselesinde, Nyon

Konferansı’nda ortaya çıkmıştır. Bu sebeple, öncelikle bu konular hakkında bilgi

verilmiş, daha sonra iki liderin ekonomi, dışve iç politikadaki bakışaçıları

değerlendirilmiştir. Son bölümde ise Dersim olaylarının gelişimi anlatılarak,

Atatürk İnönü ayrılığında Dersim olaylarının etkisinin olup olmadığıhakkındaki

yorumlara yer verilmiştir.

Keywords

References

KAYNAKÇA
Arşivler
T.C. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi
Fon No: 30.10.111.743.19.
Fon No: 30.10.111.744.3.
Fon No: 30.10.111.745.1. Fon No: 30.10.110.738.8.
Fon No: 30.10.111.748.1. Fon No: 30.10.72.471.3. Fon No: 30.10.111.751.30.
Fon No: 30.10.72.471.6.

Fon No: 30.10.71.472.6.
Fon No: 30.10.128.920.12.
Fon No: 30.10.110.741.9
Fon No: 30.10.111.743.18.
Fon No: 30.10.110.740.17.
Fon No: 30.10.110.740.22.
Fon No: 30.10.115.797.16.
Fon No: 30.10.111.751.31.
Resim Yayınlar
T.B.M.M Tutanakları
Devre: 5, Cilt: 20, İçtimai: 3, 08.11.1937.
Devre: 5, Cilt: 19, İçtimai: 2, 18.09.1937.
Devre: 5, Cilt: 26, İçtimai: 3, 29.06.1938.
Kitaplar
Aras, Tevfik Rüştü, Atatürk’ün Dış Politikası,Kaynak Yayınları, İstanbul, 2003.
Arcayürek, Cüneyt, Büyüklere Masallar Küçüklere Gerçekler: 8, Çankaya Muhalefeti, Bilgi Yayınevi, İstanbul, 2002.
Atay, Falih Rıfkı, Çankaya, Yenigün Yayın, Ankara, 1999.
Aydemir, Şevket Süreyya, II. Adam, C. I, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2007.
Beşikçi, İsmail, Cumhuriyet Halk Fırkası Tüzüğü ve Kürt Sorunu, Komal Yayınları, İstanbul, 2007. Bozdağ, İsmet, Siyasal Kıyamet Bitmeyen Devlet Kavgası, Truva, İstanbul, 2007.
Cengiz, Seyfi, “Raporlarda Dersim (1896-1935)”,
http://www.desmalasure.com/raporlarda-dersim-seyfi-cengiz ERT: 03.08.2015.
Çağlayangil’in Anıları “Kader Bizi Una Değil Üne İtti”, Yay. Haz. Tanju Cılızoğlu, Bilgi Yayınevi, Ankara, 2007.
Dersimi, Nuri, Dersim Tarihi, Eylem Yayınları, İstanbul, 1979.
Genelkurmay Belgelerinde Kürt İsyanları, Kaynak Yayınları, İstanbul, 1992.
Hallı, Reşat, Türkiye Cumhuriyeti’nde Ayaklanmalar, Genelkurmay Başkanlığı Harp Tarihi Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972.
Heper, Metin, The State and Kurds in Turkey, The Question of Assimilation, Palgrave Macmillan, New York, 2007.
Hershlag, Z.Y., Introduction to the Modern Economic History of the Middle East,E. J. Brill, 1964.
İpekçi, Abdi, İnönü Atatürk’ü Anlatıyor, Ka Kitap, Ankara, 2013.
Karaosmanoğlu, Yakup Kadri, Politikada 45 Yıl, İletişim Yayınları, İstanbul 2002.
Kirişçi, Kemal, Winrow Gareth M., Kürt Sorunu Kökeni ve Gelişimi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1997.
Kürt Sorunu ve Devlet Tedip ve Tenkil Politikaları, Der., Tuğba Yıldırım, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2011.
Loğoğlu, Faruk, İsmet İnönü and the Making of Modern Turkey,İnönü Vakfı Yayınları, Ankara, (y.y.y.).
Özerengin, Faruk, Kazım Karabekir Kürt Meselesi, Emre Yayınları, İstanbul, 1995. Öztürk, Saygı, İsmet Paşa’ nın Kürt Raporu, Doğan Kitap, İstanbul, 2008.
Perinçek, Mehmet, Sovyet Devlet Kaynaklarında Kürt İsyanları, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2012.
Selek, Sabahattin, İsmet İnönü Hatıralar, Bilgi Yayınevi, Ankara, 2009.
Şahingiray, Özel Der., Celal Bayar’ ın Söylev ve Demeçleri (1921-1938)
Ekonomi Konularına Dair, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2012.
Şimşir, Bilal,İngiliz Belgeleriyle Türkiye’ de Kürt Sorunu (1924-1938), TTK, Ankara, 1991.
__________, Kürtçülük (1924-1999), Bilgi Yayınevi, Ankara, 2009.
TBMM Hükümetler-Programları ve Genel Kurul Görüşmeleri, C.1, 24Nisan 1920- 22 Mayıs 1950, Haz. Dr. İrfan Neziroğlu-Dr. Tuncer Yılmaz, TBMM Basımevi, Ankara, 2013. Tekeli, İlhan- Selim İlkin, Uygulamaya Geçerken Türkiye’ de Devletçiliğin Oluşumu, Bilge Kültür Sanat, İstanbul, 2009.
Timuroğlu, Vecihi, Dersim Tarihi,Yurt Yayınları, Ankara, 1991. Uluğ, Naşit, Derebeyi ve Dersim, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2009.
Uran, Hilmi, Meşrutiyet, Tek Parti, Çok Parti Hatıralarım (1908-1950), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2007.
Yeşiltuna, Serap, Devletin Dersim arşivi, İleri Yayınları, İstanbul, 2012.
Yeşilyurt, Süleyman, Atatürk İnönü Kavgası, Kültür Sanat Yayınları, Ankara, 2005.
Makaleler
Aslan, Şükrü, “Neden İnönü değil, niçin Bayar? 1937’de Yaşanan Bir Politik Gerelimin Öyküsünü Yeniden Okumak!”, Resmi Tartışmaları 3, İttihatçılıktan Kamelizm’e,Özgür Üniversite Kitaplığı No: 62, (y.y), 2007, s.333-372.
Değerli, Esra Sarıkoyuncu, “Amerikan Basınında Doğu İsyanları 1925-1938’’, Gazi Akademik Bakış,C. III, Sayı: 6 (Yaz 2010), s.97-121.
Dilek, Mehmet Sait, “Akdeniz’de Yaşanan Güvenlik Sorunu ve Büyük Güçlerin Politikası’’, Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature And History of Turkish or Turkic Volume 7/4 (Fall 2012), s. 1519-1540.
Ertan, Temuçin Faik, “80 Yıllık Ömürde 72 Yıllık Cumhuriyet Tanıklığı: Mehmet Ali Eke” Kebikeç,Sayı: 16, 2013, s. 209-229. Hüsrev, İsmail, “Türkiye’de Toprak Ağalığı”,Kadro Dergisi, 1932, C. I (Tıpkıbasım), Kalite Matbaası, 1978, s.23-29.
Koçak, Cemil, “Siyasal Tarih (1923-1950)”, Türkiye Tarihi, C. IV, Sina Akşin (Der.), Çağdaş Türkiye 1908-1980(İçinde), Cem Yayınevi, İstanbul 2002.
L. Molyneux-Seel, “A Journey in Dersim’’, The Geographical Journal, Vol. 44, No. 1 (Jul., 1914), s. 49-68.
Gazeteler
Resmi Gazete, 2884 No’ lu Kanun, Sayı: 3195, 02.01.1936.
Cumhuriyet, Pazartesi, Birinciteşrin, 1937.
Ulus, 26 Birinciteşrin 1937.
Akşam, 28 Eylül 1937.
Radikal Gazetesi, 30.11.2011.
Radikal Gazetesi, 28. 11. 2011.
Radikal Gazetesi, 29. 09. 2013
Bir Gün Gazetesi, 07. 12. 2011.
Akşam Gazetesi, 02.12. 2011.
Manchester Guardian, 19 Ocak 1937.
New York Times, 17 Haziran 1937.
New York Times, 30 Eylül 1937.
New York Times, 13 Eylül 1937.
Tezler
Akyürekli, Mahmut; Dersim Sorunu (1937-1938), Ankara Üniversitesi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara, 2010.
Uygun, Hasan; İsmet İnönü Dönemi Atatürk’ e Bakış (1939-1946), İstanbul Üniversitesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2003.
Watt, Nicole Frances, Routes to Ethnic Resistance: Virtual Kurdistan West and the Transformation of Kurdish Politics in Turkey, University of Washington, (Doktor of Philosphy), 2001

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Emine Güntepe Yeşilbursa This is me

Publication Date

January 28, 2016

Submission Date

January 11, 2019

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2016 Volume: 15 Number: 58

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000439

IZ

https://izlik.org/JA93CB32HJ

Cite

RIS / Bibtex

APA

Güntepe Yeşilbursa, E. (2016). ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI. Atatürk Yolu Dergisi, 15(58). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000439

AMA

1.Güntepe Yeşilbursa E. ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI. JOAY. 2016;15(58). doi:10.1501/Tite_0000000439

Chicago

Güntepe Yeşilbursa, Emine. 2016. “ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI”. Atatürk Yolu Dergisi 15 (58). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000439.

EndNote

Güntepe Yeşilbursa E (January 1, 2016) ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI. Atatürk Yolu Dergisi 15 58

IEEE

[1]E. Güntepe Yeşilbursa, “ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI”, JOAY, vol. 15, no. 58, Jan. 2016, doi: 10.1501/Tite_0000000439.

ISNAD

Güntepe Yeşilbursa, Emine. “ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI”. Atatürk Yolu Dergisi 15/58 (January 1, 2016). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000439.

JAMA

1.Güntepe Yeşilbursa E. ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI. JOAY. 2016;15. doi:10.1501/Tite_0000000439.

MLA

Güntepe Yeşilbursa, Emine. “ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI”. Atatürk Yolu Dergisi, vol. 15, no. 58, Jan. 2016, doi:10.1501/Tite_0000000439.

Vancouver

1.Emine Güntepe Yeşilbursa. ATATÜRK-İNÖNÜ AYRILIĞI VE DERSİM OLAYLARI. JOAY. 2016 Jan. 1;15(58). doi:10.1501/Tite_0000000439

Cited By

THE TIMES GAZETESİ’NE GÖRE HATAY’IN ANAVATANA KATILMASI (1938-1939)

Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.30692/sisad.629593

Atatürk Dönemi Erzincan Valileri

Journal of Universal History Studies

https://doi.org/10.38000/juhis.811688