MİLLİ MÜCADELE’DE “ARTİN” CEMAL VE FAALİYETLERİ

Erol Akcan; Recep Murat Geçikli

doi:10.1501/Tite_0000000458

MİLLİ MÜCADELE’DE “ARTİN” CEMAL VE FAALİYETLERİ

Abstract

Cemal Bey, 1862 yılında Antalya’da dünya gelmiştir. Mülkiye Mektebi’ni bitirdikten

sonra mülkiyenin farklık ademelerinde görev almıştır. II. Meşrutiyet’in ilanından

sonra ortaya çıkan siyasi partilerden Hürriyet ve İtilaf Fırkası’nda politikaya dahil

olmuştur. Bu dönemde, kısa süre hapishanede kalmış ve mülkiyedeki görevine son

verilmiştir. Mondros Mütarekesi’nden sonra tekrar valilik görevine başlayan Cemal

Bey, I. Damat Ferit Paşa Hükümeti’nde Dahiliye Nazırlığı yapmıştır. Bu görevi

sırasındaki uygulamaları ve söylemleri nedeniyle Türk kamuoyunda büyük tepki

toplamıştır. Cemal Bey, II. Konya valiliği sırasında ve sonrasında Milli

Mücadele’nin inatla karşısında durmuştur. Lozan Antlaşması’nda genel aftan

istisna tutulan yüz elli kişi arasında yer alan Cemal Bey, yargılanma sürecindeyken

yurt dışına sürgün edilmiştir. Bu çalışmada Cemal Bey’in Milli Mücadele

dönemindeki faaliyetleri, arşiv belgelerine, dönemin basınına ve tetkik eserlere

dayalı olarak incelenmiştir.

Keywords

References

KAYNAKÇA
Arşivler
Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Arşivi (TİTEA)
Resmi Yayınlar
TBMM Gizli Celse Zabıtları, C.1-4, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, II. Baskı, Ankara, 1985.
Belgelerle Mustafa Kemal Atatürk (1916-1922), Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara, 2003.
Milli Mücadele Dönemi Beyannameleri ve Basını, Hazırlayan: Zekai Güner- Orhan Kabataş, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları, Ankara, 1990. Osmanlı Belgelerinde Milli Mücadele ve Mustafa Kemal Atatürk, Başbakanlık Arşiv Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 2007.
Kitaplar

Akandere- Polat, Osman - Hasan Ali, Damat Ferit Paşa Hükümetlerinin Milli Mücadele Karşıtı Politikaları, ATAM, Ankara, 2011.
Akandere, Osman, Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne Konya, Eğitim Yayınevi, Konya, 2016. Akşin, Sina, İstanbul Hükümetleri ve Milli Mücadele, Mutlakiyete Dönüş (1918-1919),C. I-II, Cem Yayınevi, II. Baskı, İstanbul, 1992. Ata, Feridun, İşgal İstanbul’unda Tehcir Yargılamaları, TTK, II. Baskı, Ankara, 2011.
Atatürk, Kemal, Nutuk(1919-1927), Yayına Hazırlayan: Zeynep Korkmaz, ATAM, Ankara, 2002.
Avanas, Ahmet, Milli Mücadele’de Konya, ATAM, Ankara, 1998.
Baykal, Bekir Sıtkı, Heyet-i Temsiliye Kararları, TTK, Ankara, 1974, s. 9.
Birinci, Ali, Hürriyet ve İtilaf Fırkası, Dergah Yayınları, II. Baskı, İstanbul, 2012.
Cebesoy, Ali Fuat, Milli Mücadele Hatıraları, Temel Yayınları, İstanbul, 2000.
Çetin, Nurten, Son Sadrazam Ahmet Tevfik Paşa, ATAM, Ankara, 2015. Dündar, Fuat, Modern Türkiye’nin Şifresi. İttihat ve Terakki’nin Etnisite Mühendisliği (1913-1918),İletişim Yayınları, III. Baskı, İstanbul, 2008.
Erdeha, Kamil, Milli Mücadele’de Vilayetler ve Valiler, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1975. Erdeha, Kamil, Yüzellilikler Yahut Milli Mücadele’nin Muhasebesi, Yaylacık Matbaası, I. Baskı, İstanbul, 1998.
Esengin, Kenan, Milli Mücadele’de Ayaklanmalar, Kamer Yayınları, İstanbul, 1998.
Gökbilgin, M. Tayyip, Milli Mücadele Başlarken, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, I. Baskı, İstanbul, 2011.
Hafız İbrahim Demiralay’ın Hatıratı ve Isparta’da Milli Mücadele ile İlgili Belgeler, Yayına Hazırlayan: Bayram Kodaman-Hasan Babacan, Yeni Matbaa, Isparta, 1998.
İğdemir, Uluğ, Sivas Kongresi Tutanakları, TTK, III. Baskı, Ankara, 1999.
Jaeschke, Gotthard, Kurtuluş Savaşı ile İlgili İngiliz Belgeleri, Çev. Cemal Köprülü, TTK, III. Baskı, Ankara, 2011.
Jaeschke, Gotthard, Türk Kurtuluş Savaşı Kronolojisi. Mondros’tan Mudanya’ya Kadar (30 Ekim 1918-11 Ekim 1922),TTK, Ankara, 1989.
Karaca, Emin, 150’likler, Altın Kitaplar Yayınevi, İstanbul, 2004 Kocaoğlu, Bünyamin, Mütareke’de İttihatçılık. İttihat ve Terakki’nin Dağılması (1918-1920), Temel Yayınları, İstanbul, 2016. Köstüklü, Nuri, Milli Mücadele’de Denizli, Isparta ve Burdur Sancakları, ATAM, Ankara, 1999.
Özkan, Asaf, II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Askeri ve Mülki Bürokraside Tasfiyeler. Askeri ve Mülki Heyet-i Mahsusalar, ATAM, Ankara, 2014.
Soysal, İlhami, 150’likler,Gür Yayınları, İstanbul, 1985.
Şimşir, Bilal N., Malta Sürgünleri, Bilgi Yayınevi, Ankara, 1995.
Tansel, Selahattin, Mondros’tan Mudanya’ya Kadar, C.II, MEB, İstanbul, 1991.
Tunaya, Tarık Zafer, Türkiye’de Siyasal Partiler, C. I, İletişim Yayınları, II. Baskı, İstanbul, 2007.
Türkmen, Zekeriya, Mütareke Dönemi’nde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920),TTK, Ankara, 2001. Makaleler
Akandere, Osman, “ ‘Artin’ Cemal Bey’in Dahiliye Nazırlığı Esnasında Ermeniler Lehine Yaptığı İcraatlar ve Verdiği Demeçler”, Ermeni Meselesi Özel Sayısı, S. 63 (Eylül-Aralık 2014) s. 2976-2990.
Karaca, Taha Niyazi, “Milli Mücadele’de Bozkır İsyanları”, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 16 (2004/1) s. 169-190.
Süreli Yayınlar
Alemdar
Hâkimiyet-i Milliye
İkdam
İleri
Tevhid-i Efkar
Vakit
Tezler
Bingöl, Sedat, Yüzellilikler Meselesi, Hacettepe Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara 1994. Halıcı, Şaduman, Yüzellilikler, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Eskişehir 1998.
Pınarcı, Süleyman, Cemal Bey’in Konya Valilikleri Dönemi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Konya 2006.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Erol Akcan

Recep Murat Geçikli

Publication Date

March 28, 2017

Submission Date

January 18, 2019

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2017 Volume: 15 Number: 60

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000458

IZ

https://izlik.org/JA56BE25NF

Cite

RIS / Bibtex

APA

Akcan, E., & Geçikli, R. M. (2017). MİLLİ MÜCADELE’DE “ARTİN” CEMAL VE FAALİYETLERİ. Atatürk Yolu Dergisi, 15(60). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000458

AMA

1.Akcan E, Geçikli RM. MİLLİ MÜCADELE’DE “ARTİN” CEMAL VE FAALİYETLERİ. JOAY. 2017;15(60). doi:10.1501/Tite_0000000458

Chicago

Akcan, Erol, and Recep Murat Geçikli. 2017. “MİLLİ MÜCADELE’DE ‘ARTİN’ CEMAL VE FAALİYETLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi 15 (60). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000458.

EndNote

Akcan E, Geçikli RM (March 1, 2017) MİLLİ MÜCADELE’DE “ARTİN” CEMAL VE FAALİYETLERİ. Atatürk Yolu Dergisi 15 60

IEEE

[1]E. Akcan and R. M. Geçikli, “MİLLİ MÜCADELE’DE ‘ARTİN’ CEMAL VE FAALİYETLERİ”, JOAY, vol. 15, no. 60, Mar. 2017, doi: 10.1501/Tite_0000000458.

ISNAD

Akcan, Erol - Geçikli, Recep Murat. “MİLLİ MÜCADELE’DE ‘ARTİN’ CEMAL VE FAALİYETLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi 15/60 (March 1, 2017). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000458.

JAMA

1.Akcan E, Geçikli RM. MİLLİ MÜCADELE’DE “ARTİN” CEMAL VE FAALİYETLERİ. JOAY. 2017;15. doi:10.1501/Tite_0000000458.

MLA

Akcan, Erol, and Recep Murat Geçikli. “MİLLİ MÜCADELE’DE ‘ARTİN’ CEMAL VE FAALİYETLERİ”. Atatürk Yolu Dergisi, vol. 15, no. 60, Mar. 2017, doi:10.1501/Tite_0000000458.

Vancouver

1.Erol Akcan, Recep Murat Geçikli. MİLLİ MÜCADELE’DE “ARTİN” CEMAL VE FAALİYETLERİ. JOAY. 2017 Mar. 1;15(60). doi:10.1501/Tite_0000000458

Cited By

Son Osmanlı Mebusan Meclisi Seçimlerinde Trabzon Sancağı (İttihatçı-İtilafçı Mücadelesi)

Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.38155/ksbd.810200