İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI

Hüseyin Kalemli

doi:10.1501/Tite_0000000495

İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI

Abstract

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkıp 30 Ekim 1918’de

Mondros Mütarekesi’ni imzalamasından sonra İstanbul, İtilaf Devletleri tarafından

13 Ekim 1918’de fiilen, 16 Mart 1920’de resmen işgal edildi. İstanbul’u işgal eden

İtilaf Devletleri, Millî Mücadele’nin başarıya ulaşması ve Lozan Barış Antlaşması’nın

24 Temmuz 1923’te imzalanıp, 23 Ağustos’ta Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından

onaylanması üzerine şehri boşaltmaya başladı. Altı haftalık süre içerisinde şehri

boşaltan İtilaf Devletlerinin son birlikleri 2 Ekim 1923’te İstanbul’dan ayrıldı ve 6

Ekim 1923’te de Türk birlikleri İstanbul’a girdi. Böylece bu tarihten sonra 6 Ekim,

İstanbul’un Kurtuluş Bayramı günü olarak kabul edildi. Kurtuluş Bayramı’nın ilk

yıldönümü kutlamaları da 6 Ekim 1924’te yapıldı. 6 Ekim 1924’te İstanbul’un

“Kurtuluş Bayramı” kutlanırken etkinlikleri iki gün devam etti. Önceden yapılan

programlar ve hazırlıklar çerçevesinde 5 Ekim’de, bir yıl evvel Türk ordusunun

İstanbul önlerine geldiği günün anısına Kadıköy ve Üsküdar halkının isteğine binaen

Göztepe’de bir merasim düzenlendi. 6 Ekim tarihinde de Sultan Ahmet Meydanı ve

Taksim’de Kurtuluş Bayramı için merasim yapıldı. Gerek 5 Ekim’de gerekse 6

Ekim’de yapılan kutlamalara bütün İstanbul halkı, mektep talebeleri, cemiyetler

yoğun ilgi gösterdi. Kutlamalar heyecanlı ve coşkulu anlara sahne oldu. Her iki günde

de askeri birlikler tarafından gündüz resmigeçitler yapıldı, gece fener alayları

düzenlendi. Kurtuluş Bayramının önemi ve anlamı hakkında konuşmalar yapıldı.

Keywords

References

KAYNAKÇA
Arşivler
Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Daire Başkanlığı Arşivi
Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi
Cumhurbaşkanlığı Arşivi
Yayımlanmış Arşiv Belgeleri
Document on British Foreign Policy 1919-1939, (Edited By: W. N. Medlicott, Douglas Dakin, M. E. Lambert), First Series, Volume: XVIII, London, 1972.
Resmi Yayınlar

Türkiye Büyük Millet Meclisi Gizli Celse Zabıtları, Devre: I, Cilt: 3, İçtima Senesi: III, 6 Teşrîn-i sânî/Kasım 1336/1922.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Devre: II, Cilt: 1, İçtima Senesi: 4, 23.8.1339/1923 Perşembe.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Devre: I, Cilt: 24, İçtima Senesi: 3, 30.10.1338/1922 Pazartesi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi, Devre: I, Cilt: 24, İçtima Senesi: 3, 1.11.1338/1922 Çarşamba.
Kitaplar
Akın, Veysi, Trakya’nın Türklere Devir Teslimi, Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1996.
Atatürk, Kemal, Nutuk, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2004.
Atnur, İbrahim Ethem, Reis-i Cumhur’un Doğu İncelemeleri (1924 Erzurum Depremi), Ebabil Yayıncılık, Ankara, 2006.
Aydın, Mahir, İstanbul Kurtulurken İstanbul’un Kurtuluş Bayramı, İlgi Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul, 2011.
Bolat, Bengül Salman, Milli Bayram Olgusu ve Türkiye’de Yapılan Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları (1923-1960), Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2012.
Bozkurt, Abdurrahman, İtilaf Devletlerinin İstanbul’da İşgal Yönetimi, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 2014.
Criss, Bilge, İşgal Altında İstanbul 1918-1923, İletişim Yayınları, İstanbul, 2007.
Demirci, Sevtap, Belgelerle Lozan Taktik-Stratejik-Diplomatik Mücadele 1922- 1923, Çeviren: Mehmet Moralı, Alfa Yayınları, İstanbul, 2011.
Eyyupoğlu, İsmail, Mudanya Mütarekesi, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2002.
Himmetoğlu, Hüsnü, Kurtuluş Savaşında İstanbul ve Yardımları, I, Ülkü Matbaası, İstanbul, 1975.
Kılıç, Selami, II. Meşrutiyetten Cumhuriyet’e Türk Devrimi ve Fikir Temelleri, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2005.
Meray, Seha L., Lozan Barış Konferansı Tutanaklar - Belgeler, Cilt: 8, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2001.
Meray, Seha L., Lozan Barış Konferansı Tutanaklar - Belgeler, Cilt: 1, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2001.
Sonyel, Salahi R., Gizli Belgelerle Lozan Konferansı’nın Perde Arkası, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2006.
Sonyel, Salâhi R., Mustafa Kemal (Atatürk) ve Kurtuluş Savaşı, III, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 2008.
Soysal, İsmail, Tarihçeleri ve Açıklamaları ile Birlikte Türkiye’nin Siyasal Antlaşmaları, I. Cilt (1920-1945), Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2000.
Şimşir, Bilal N., Lozan Telgrafları II (Şubat – Ağustos 1923), Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1994.
Türk İstiklâl Harbi I Mondros Mütarekesi ve Tatbikatı, Genelkurmay Başkanlığı Harp Tarihi Dairesi Resmi Yayınları, Genelkurmay Basımevi, Ankara, 1962.
Türkgeldi, Âli, Moudros ve Mudanya Mütarekelerinin Tarihi, Güney Matbaacılık ve Gazetecilik T.A.O, Ankara, 1948.
Üçüncü, Uğur, Büyük Taarruz, Altınpost Yayınları, Ankara, 2012.
Yılmaz, M. Serhat, “II. Meşrutiyet Dönemi İstanbul'unda 10 Temmuz Millî Bayram Kutlamaları”, VII. Uluslararası Türk Kültür Kongresi Bildiriler I, İstanbul Tarihi: Medeniyetlerin Buluşma Noktası Olarak İstanbul, Konya, 2011, ss. 1145-1170.
Makaleler
Alpaslan, Erhan, “Tek Parti Döneminde Maraş’ta Cumhuriyet Bayramı Kutlamaları 1934-1945)”, KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (2), 2015, ss. 261-284.
Bakar, Bülent, “Esaretten Kurtuluş: İtilâf Devletlerinin İstanbul’u Tahliyesi”, Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Güz 2009, Sayı: 23, ss. 13-58.
Kellecioğlu, Sevim, “Gaziantep’in 25 Aralık Kurtuluş Günü Kutlamaları (1931- 1936), Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 9, Sayı: 43, (Nisan 2016), ss. 801-811.
Mutlu, Mustafa, “İzmir’in Kurtuluş Yıl Dönümlerinin İzmir Basınına Yansımaları (1923-1938)”, International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS), July 2015, Special Issue: 3, pp. 588-598. Tosun, Hüseyin, “İtilaf Devletleri Son Birliklerinin 2 Ekim 1923 Tarihinde Türk Bayrağını Selamlayarak İstanbul’dan Ayrılışları”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, IX/27, Ankara, 1993, ss. 627-650. İSTANBUL’DA

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Hüseyin Kalemli This is me

Publication Date

March 15, 2018

Submission Date

June 6, 2017

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2018 Volume: 16 Number: 62

DOI

https://doi.org/10.1501/Tite_0000000495

IZ

https://izlik.org/JA72MU92AM

Cite

RIS / Bibtex

APA

Kalemli, H. (2018). İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI. Atatürk Yolu Dergisi, 16(62). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000495

AMA

1.Kalemli H. İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI. JOAY. 2018;16(62). doi:10.1501/Tite_0000000495

Chicago

Kalemli, Hüseyin. 2018. “İSTANBUL’DA İLK ‘KURTULUŞ BAYRAMI’ KUTLAMALARI”. Atatürk Yolu Dergisi 16 (62). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000495.

EndNote

Kalemli H (March 1, 2018) İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI. Atatürk Yolu Dergisi 16 62

IEEE

[1]H. Kalemli, “İSTANBUL’DA İLK ‘KURTULUŞ BAYRAMI’ KUTLAMALARI”, JOAY, vol. 16, no. 62, Mar. 2018, doi: 10.1501/Tite_0000000495.

ISNAD

Kalemli, Hüseyin. “İSTANBUL’DA İLK ‘KURTULUŞ BAYRAMI’ KUTLAMALARI”. Atatürk Yolu Dergisi 16/62 (March 1, 2018). https://doi.org/10.1501/Tite_0000000495.

JAMA

1.Kalemli H. İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI. JOAY. 2018;16. doi:10.1501/Tite_0000000495.

MLA

Kalemli, Hüseyin. “İSTANBUL’DA İLK ‘KURTULUŞ BAYRAMI’ KUTLAMALARI”. Atatürk Yolu Dergisi, vol. 16, no. 62, Mar. 2018, doi:10.1501/Tite_0000000495.

Vancouver

1.Hüseyin Kalemli. İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI. JOAY. 2018 Mar. 1;16(62). doi:10.1501/Tite_0000000495

İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI

İSTANBUL’DA İLK “KURTULUŞ BAYRAMI” KUTLAMALARI

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite

Cited By

DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ İZMİR’İN KURTULUŞ BAYRAMI KUTLAMALARI

DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ MARAŞ YEREL BASININDA KURTULUŞ BAYRAMI KUTLAMALARI (1950-1960)

İstanbul’un İşgal Yıl Dönümlerinin İstanbul ve Ankara Basınına Yansımaları (1922-1928)