Research Article

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI'NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ'NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME

Number: 66 June 26, 2020
  • Figen Atabey *
TR

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI'NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ'NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nı kaybetmesinin en önemli sebeplerinden birisi Filistin-Suriye Cephesi’nde uğradığı başarısızlıktır. Bu cephe, “Kanal Cephesi” adı ile açılmış, zamanla “Sina-Filistin-Suriye Cephesi” adını almıştır. 1915 Şubat ve 1916 Ağustos aylarında iki kez gerçekleştirilen Kanal Harekâtının mağlubiyetle sona ermesi, İngilizlerin Sina Yarımadası’na egemen olarak Filistin istikâmetinde ilerlemesine yol açmıştır. İngilizler, Mart ve Nisan 1917 aylarında gerçekleşen Birinci ve İkinci Gazze yenilgilerinin ardından aldıkları takviyelerle esaslı ve yoğun bir hazırlık dönemine girip, genel bir taarruza hazırlanmışlardır. Osmanlı Başkomutanlığı ise bu durumu iyi değerlendirmemiş, İngilizlere karşı bir kuvvet dengesi sağlanması için gereken tedbirleri zamanında almayı başaramamıştır. 11 Mart 1917’de kaybedilen Bağdat’ı kurtarma tartışmaları ile geçen dört aylık bir zaman dilimi, Filistin Cephesi’nin çökmesine sebep olmuştur. Zira, Bağdat’ı kurtarmak adına Halep civarında hazırlanan Alman Mareşal Falkenhayn komutasındaki Yıldırım Ordular Grubu, Sina-Filistin Cephesi’ne yetişinceye kadar Gazze ve Kudüs elden çıkmıştır. Bu durumda Osmanlı Devleti’nin Filistin ve Suriye topraklarının kaybedilmesinde Bağdat’ı kurtarmak adına Filistin Cephesi’nin ihmal edilmesinin önemi büyüktür. 1917 yılı sonbaharında Filistin üzerine başlayan İngiliz taarruzu, 19 Eylül 1918 tarihinde gerçekleşen Nablus Meydan Muharebesi ile son bulurken Osmanlı Devleti, Mondros Mütarekesi’nin imzalandığı 30 Ekim 1918 tarihine kadar Amman’ı, Şam’ı, Beyrut’u ve Halep’i kaybetmiştir. Çalışma, 31 Ekim 1917 tarihinde İngiliz General Allenby komutasındaki Mısır Sefer Kuvvetlerinin Birüssebi-Gazze hattından kuzeye doğru ilerlemesi ile başlayan Üçüncü Gazze Muharebesi’nden Osmanlı Ordusunun Halep’in kuzeyine çekildiği tarih olan 26 Ekim 1918’e kadar yaşanan siyasi ve askerî olayları kapsamaktadır. Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı’nın savaştığı son cephe olan Filistin-Suriye Cephesi’ni meydana geldiği koşullar içinde incelemeyi hedefleyen çalışmanın ana kaynağını Genelkurmay ATASE Arşivi ve İngiliz Ulusal Arşivi’nden temin edilen belgeler oluşturmaktadır.

Keywords

References

  1. Altay, Fahrettin, 10 Yıl Savaş ve Sonrası (1912-1922), Eylem Yayınları, Ankara, 2008.
  2. Altay, Fahrettin, 1917 Kudüs Muharebesi, Harp Akademileri Basımevi, İstanbul, 1958.
  3. Atay, Falih Rıfkı, Çankaya (Atatürk’ün Doğumundan Ölümüne Kadar), Pozitif Yayınları, İstanbul, 2006.
  4. Artuç, Nevzat, Cemal Paşa Askerî ve Siyasî Hayatı, TTK Yayını, Ankara, 2008.
  5. Aydın, Mithat, “Birinci Dünya Savaşı’nda Mısır, Suriye ve Filistin Cepheleri”, 100.Yılında Birinci Dünya Savaşı, Ümit Özdağ (Ed), Kripto Yayınları, Ankara, 2016.
  6. Bayur, Yusuf Hikmet, Türk İnkılâbı Tarihi, IV,1914-1918, C.III, Ks., TTK Yayını, Ankara, 1967.
  7. Belen, Fahri, 20.Yüzyılda Osmanlı Devleti, Yeditepe Yayınları, İstanbul, 2016.
  8. Çulcu, Murat, Erkân-ı Harp Binbaşısı Vecihi Beyin Anıları, Filistin Ricatı, Arba Yayınları, İstanbul, 1993.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Figen Atabey * This is me
0000-0002-7916-1602
Türkiye

Publication Date

June 26, 2020

Submission Date

December 16, 2019

Acceptance Date

April 16, 2020

Published in Issue

Year 2020 Number: 66

APA
Atabey, F. (2020). BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME. Atatürk Yolu Dergisi, 66, 63-90. https://izlik.org/JA77XG84AF
AMA
1.Atabey F. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME. JOAY. 2020;(66):63-90. https://izlik.org/JA77XG84AF
Chicago
Atabey, Figen. 2020. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME”. Atatürk Yolu Dergisi, nos. 66: 63-90. https://izlik.org/JA77XG84AF.
EndNote
Atabey F (June 1, 2020) BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME. Atatürk Yolu Dergisi 66 63–90.
IEEE
[1]F. Atabey, “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME”, JOAY, no. 66, pp. 63–90, June 2020, [Online]. Available: https://izlik.org/JA77XG84AF
ISNAD
Atabey, Figen. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME”. Atatürk Yolu Dergisi. 66 (June 1, 2020): 63-90. https://izlik.org/JA77XG84AF.
JAMA
1.Atabey F. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME. JOAY. 2020;:63–90.
MLA
Atabey, Figen. “BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME”. Atatürk Yolu Dergisi, no. 66, June 2020, pp. 63-90, https://izlik.org/JA77XG84AF.
Vancouver
1.Figen Atabey. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA FİLİSTİN-SURİYE CEPHESİ’NE İLİŞKİN BELGELER IŞIĞINDA GENEL BİR DEĞERLENDİRME. JOAY [Internet]. 2020 Jun. 1;(66):63-90. Available from: https://izlik.org/JA77XG84AF