EN
TR
Kısraklarda foliküler dinamik
Öz
Atların sınırlı üreme sezonu, damızlık kısrakların üreme sezonunun başında gebe kalmalarını son derece önemli kılar. Kısraklarda ultrasonografiyle overlerin görüntülenmesi, foliküler dinamiğinin anlaşılmasına ışık tutmuştur. Kısrakların overlerinde folikül dalgaları periyodik olarak meydana gelirler, ancak günümüzde bu mekanizma hala tam olarak aydınlatılamamıştır. Foliküler dinamik, antral foliküllerin sürekli olarak büyümesi ve regresyon sürecidir. Östrus siklusunda ponilerde bir, safkan ve spor atlarında ise iki folikül dalgası oluşur. Kısraklarda folikül dalgaları dominant ve subordinat foliküllerin geliştiği majör ve minör dalga olarak ikiye ayrılır. Yalnızca majör dalgalarda en büyük folikül, preovulatör çapa ulaşabilir. Ayrıca majör dalga, kendi içinde ortak büyüme, seleksiyon-deviyasyon, dominantlık, ovulasyon ya da atrezi olarak dört ayrı evreye ayrılır. Ortak büyüme evresi, genellikle 6 mm çapında olan foliküllerin büyümeye ve gelişmeye devam ettiği süreçtir. Bu evre, sadece bir folikülün büyümeye devam ettiği ve diğerlerinin atrezi olduğu seleksiyon evresine kadar sürer. FSH, overlerde foliküllerin büyümesini uyarır ve etkisini insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) sayesinde gerçekleştirir. Östrusun sonlanmasından yaklaşık 24-48 saat önce yükselen luteinleştirici hormon (LH), piki ortalama 45-50 mm çapındaki preovulatör folikülde ovulasyonu indükler. Ultrasonografiyle overlerde folikül gelişiminin izlenmesi; reprodüktif sorunların teşhis ve tedavisi, reprodüktif biyoteknolojik yöntemlere yeni bakış açısı ve üremenin kontrol edilmesine büyük fırsatlar yaratmıştır. Bu derlemede, öncelikle kısrakların üreme fizyolojisine değinilmiş ve daha sonra foliküler dinamik hakkında bilgi verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Destekleyen Kurum Yok
Proje Numarası
Proje Değil
Etik Beyan
Etik Beyan Gerekmiyor
Teşekkür
Teşekkür Yok
Kaynakça
- Abdelnaby, E. A., Abo El-Maaty, A. M., Ragab, R. S. A., & Seida, A. A. (2018). Dynamics of uterine and ovarian arteries flow velocity waveforms and their relation to follicular and luteal growth and blood flow vascularization during the estrous cycle in Friesian cows. Theriogenology, 121, 112-121. https://doi.org/10.1016/j.theriogenology.2018.08.003
- Alves, B. G., Alves, K. A., Gastal, G. D. A., Gastal, M. O., Figueiredo, J. R., & Gastal, E. L. (2019). Equine preantral follicle population and density. San Jose, CA, USA: 52nd Annual Meeting of the Society for the Study of Reproduction (SSR) (abstract) P26.
- Aurich, C. (2011). Reproductive cycles of horses. Animal Reproduction Science, 124(3–4), 220–228. https://doi.org/10.1016/j.anireprosci.2011.02.005
- Ball, B. A., El-Sheikh Ali, H., Scoggin, K. E., Riddle, W. T., Schnobrich, M., Bradekamp, E., Agnew, M., Squires, E. L., & Troedsson, M. H. T. (2019). Relationship between anti-Müllerian hormone and fertility in the mare. Theriogenology, 125, 335-341. https://doi.org/10.1016/j.theriogenology.2018.11.005
- Beg, M. A., & Ginther, O. J. (2006). Follicle selection in cattle and horses: role of intrafollicular factors. Reproduction (Cambridge, England), 132(3), 365-377. https://doi.org/10.1530/rep.1.01233
- Cabeza, J. P., & Gambini, A. (2023). Advancements and challenges in in vitro reproductive technologies for the conservation of equine species. Theriogenology Wild, 2, 100036. https://doi.org/10.1016/j.therwi.2023.100036
- Canisso, I. F., Ball, B. A., Cray, C., Williams, N. M., Scoggin, K. E., Davolli, G. M., Squires, E. L., & Troedsson, M. H. (2014). Serum amyloid A and haptoglobin concentrations are increased in plasma of mares with ascending placentitis in the absence of changes in peripheral leukocyte counts or fibrinogen concentration. American Journal of Reproductive Immunology, 72(4), 376-385. https://doi.org/10.1111/aji.12278
- Checura, C. M., Beg, M. A., Parrish, J. J., & Ginther, O. J. (2010). Positive effect of FSH but not LH on early development of the dominant follicle in mares. Reproduction, Fertility, and Development, 22(7), 1092-1099. https://doi.org/10.1071/RD09275
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Veteriner Bilimleri (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
3 Ekim 2023
Kabul Tarihi
2 Kasım 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 2 Sayı: 2
APA
Özmen, B., & Doğan, İ. (2023). Kısraklarda foliküler dinamik. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi, 2(2), 68-75. https://izlik.org/JA92AE82LX
AMA
1.Özmen B, Doğan İ. Kısraklarda foliküler dinamik. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi. 2023;2(2):68-75. https://izlik.org/JA92AE82LX
Chicago
Özmen, Büşra, ve İbrahim Doğan. 2023. “Kısraklarda foliküler dinamik”. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi 2 (2): 68-75. https://izlik.org/JA92AE82LX.
EndNote
Özmen B, Doğan İ (01 Aralık 2023) Kısraklarda foliküler dinamik. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi 2 2 68–75.
IEEE
[1]B. Özmen ve İ. Doğan, “Kısraklarda foliküler dinamik”, Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi, c. 2, sy 2, ss. 68–75, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92AE82LX
ISNAD
Özmen, Büşra - Doğan, İbrahim. “Kısraklarda foliküler dinamik”. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi 2/2 (01 Aralık 2023): 68-75. https://izlik.org/JA92AE82LX.
JAMA
1.Özmen B, Doğan İ. Kısraklarda foliküler dinamik. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi. 2023;2:68–75.
MLA
Özmen, Büşra, ve İbrahim Doğan. “Kısraklarda foliküler dinamik”. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi, c. 2, sy 2, Aralık 2023, ss. 68-75, https://izlik.org/JA92AE82LX.
Vancouver
1.Büşra Özmen, İbrahim Doğan. Kısraklarda foliküler dinamik. Antakya Veteriner Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2023;2(2):68-75. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92AE82LX