Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi

Mirey Kasuto; Zekeriya Deniz Aktan; Eda Yardımcı

Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı boşanmış ailelerin çocuklarının boşanmamış ailelerin çocuklarına göre öz saygı, anksiyete/depresyon, sosyal içe dönüklük, somatik yakınmalar, kurallara karşı gelme, saldırgan davranışlar, sosyal sorunlar, düşünce sorunları ve dikkat sorunları, sosyal etkinlik, sosyal işlevsellik ve okul işlevselliği gibi çeşitli açılardan ne denli farklılaştığını incelemektir. Toplamda 134 katılımcının bulunduğu bu çalışmanın örneklemini 11-16 yaş arası ebeveynleri boşanmış ve boşanmamış çocuklar oluşturmaktadır. Katılımcıların ruh sağlığı değişkenlerini değerlendirmek adına 11-18 Yaş Gençler İçin Kendini Değerlendirme Ölçeği (YSR) ve Coopersmith Özsaygı Envanteri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; boşanmış ve boşanmamış ebeveyne sahip bireylerin Anksiyete/Depresyon, Sosyal İçe Dönüklük, Somatik Yakınmalar, Saldırgan Davranışlar, Sosyal Sorunlar ve Dikkat Sorunlarına dair elde edilen puanlar arasında anlamlı farklılıklar bulunmuş, boşanmış ebeveyne sahip olan çocukların boşanmamış ebeveyne sahip çocuklara göre daha fazla Anksiyete/Depresyon, Sosyal İçe Dönüklük, Somatik Yakınmalar, Saldırgan Davranışlar, Sosyal Sorunlar ve Dikkat Sorunları gösterdiği saptanmıştır. Diğer yandan Sosyal Etkinlik, Sosyal İşlevsellik ve Okul İşlevselliği puanları ile Öz Saygı Envanterinden elde edilen puanlar arasında da anlamlı farklılıklar bulunmuş, boşanmış ebeveynleri olan çocukların boşanmamış ebeveyne sahip olanlara göre daha düşük düzeyde Sosyal Etkinlik, Sosyal İşlevsellik ve Okul İşlevselliği gösterdiği saptanmıştır. Söz konusu sonuçlar değerlendirildiğinde boşanmış ebeveynlere sahip çocukların ruh sağlığının, ebeveynlerinin boşanma durumundan olumsuz etkilendiği gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Amato, P. R. (1993). Children's adjustment to divorce: Theories, hypotheses, and empirical support. Journal of Marriage and the Family, 55(1), 23-38. doi: 10.2307/352954
Amato, P. R. ve Keith, B. (1991). Parental divorce ans the well-being children: A meta- analysis. Journal of Marriage and the Family, 53(1), 26-46. doi: 10.2307/353132
Amato, P. R. (1986). Marital conflict, the parent- childrelationship and child-self esteem. Family Relations, 35(3), 403-410. doi: 10.2307/584368
Aral, N. ve Sağlam, M. (2012). Ebeveynleri boşanma sürecinde olan çocuklar ile ebeveynleri ile birlikte yaşayan çocukların duygularının cinsiyete göre incelenmesi. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 71-88. doi: 10.1501/Asbd_0000000019
Arifoğlu, B. ve Öz, F. (2008). Boşanmış Aile Çocuklarına Hemşirelik Yaklaşım. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 15(1), 76-84.
Çelikoğlu, C. (1997). “Boşanmanın Çocukların Benlik Saygısına Etkisinin İncelenmesi”.(Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara
Engin, E. C. (2015). “Bir Aile Hekimliği Bölgesinde Kayıtlı 6-18 Yaş Arası Çocuk ve Ergenlerde Görülen Davranış ve Uyum Problemlerinin; Bu Çocuk ve Ergenlerin Ailelerinin Demografik Özellikleri, Tutum ve Davranışlarıyla Olan İlişkisinin İncelenmesi”. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
Erdim, L. ve Ergün, A. (2016). Boşanmanın ebeveyn ve çocuk üzerindeki etkileri. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 3(1), 78-84. doi: 10.17681/hsp.13621

Erol N. ve Şimsek Z. (2010). Okul Çağı Çocuk ve Gençler için Davranış Değerlendirme Ölçekleri El Kitabı. Ankara: Metis Yayınları.
Greenwood, J., Guner, N., Kocharkov, G. ve Santos, C. (2016). Technology and the changing family: A unified model of marriage, divorce, educational attainment, and married female labor-force participation. American Economic Journal: Macroeconomics, 8(1), 1-41. doi: 10.1257/mac.20130156
Güçray, S. S. (1989). Çocuk Yuvasında Ve Aile Yanında Kalan 9, 10 Ve 11 Yaş Çocuklarının Özsaygı Gelişimini Etkileyen Bazı Faktörler. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
Hammond, J. M. (1979). Children of divorce: A study of self-concept, academic achievement, and attitudes. The Elemantary School Journal, 80(2), 55-62. doi: 10.1086/461172
Halpenny, A. M., Greene, S. ve Hogan, D. (2008). Children’s perspectives on coping and support following parental separation. Child Care in Practice, 14(3), 311-325. doi: 10.1080/13575270802041720
Hess, R. D. ve Camara, K.A. (1979). Post divorce family relationships as medating factors in consequences of divorce for children. Journal of Social Issues, 35(4), 79-95. doi: 10.1111/j.1540-4560.1979.tb00814.x
Hockenberry, M. J. (2014). Family, social, cultural, and religious influences on child health promotion. Maternal Child Nursing Care. (5th ed.) Canada: Elsevier Mosby.
Hoyt, L. A., Cowen, E. L., Pedro-Carroll, J. L. ve Gillis, L. J. (1990). Anxiety and depression in young children of divorce. Journal of Clinical Child Psychology, 19(1), 26-32. doi:10.1207/s15374424jccp1901_4.
Huurre, T., Junkkari, H. ve Aro, H. (2006). Long–term Psychosocial effects of parental divorce. European archives of psychiatry and clinical neuroscience, 256(4), 256-263. doi: 10.1007/s00406-006-0641-y
Jackson, A. P. (2000). Maternal self-efficacy and children's influence on stress and parenting among single black mothers in poverty. Journal of Family Issues, 21(1), 3-16. doi: 10.1177/019251300021001001.
Janning, M., Laney, J. ve Collins, C. (2010). Spatial and temporal arrangements, parental authority, and young adults' postdivorce experiences. Journal of Divorce & Remarriage, 51(7), 413-427. doi: 10.1080/10502556.2010.504093.
Kaynar, G. (2016). Boşanma Sürecindeki Kişilerin Baş Etme Becerileri, Bilişsel Çarpıtmalar, Yılmazlık Ve Sosyal Destek Algıları Açısından İncelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli
Karakuş, S. (2003). Anne Babası Boşanmış ve Boşanmamış Çocukların Depresyon Düzeylerinin İncelenmesi ve Okul Başarısına Yansıması. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir
Kahraman, S. (2016). Boşanma sonrasında genç-ebeveyn ilişkilerinin sürdürülmesi ve öğrencinin akademik başarısına etkisi (Afyon ili örneği). (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Konya
Kelly, J. B. (2000). Children’s adjustment in conflicted marriage and divorce: a decade review of research. Journal of the American Academy of Child And Adolescent Psychiatry, 39(8), 963-73. doi: 10.1097/00004583-200008000-00007
Kerns, K. A. ve Brumariu, L. E. (2014). “Is insecure parent child attachment a risk factor for the development of anxiety in childhood or adolescence?” Child Development Perspectives, 8(1), 12-17. doi:10.1111/cdep.12054.
Kuyucu, Y. (2007). Boşanmış ailede yetişen ergenlerin bilişsel çarpıtmalarıyla benlik değerleri arasındaki ilişki. (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir
Meriç, B. (2007). Boşanmış Ailedeki Ergenlerin Uyum Düzeylerini ve Sosyal Becerilerini Geliştirmeye Yönelik Bir Grup Rehberliği Çalışmasının Sınanması. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul
OECD (2016), Society at a Glance 2016: OECD Social Indicators, OECD Publishing, Paris, doi: 10.1787/9789264261488-en
Onur, E. P. (1981). Self-Esteem In Children and It’s Antecedents. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitütüsü, İstanbul.
Öngider, N. (2013). Boşanmanın çocuk üzerindeki etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(2), 140- 161. doi: 10.5455/cap.20130510
Öztürk, S. (2006). Anne-Babası Boşanmış 9-13 Yaşlarındaki Çocuklar İle Aynı Yaş Grubundaki Anne-Babası Boşanmamış Çocukların Benlik Saygısı ve Kaygı Düzeyleri İlişkisi. (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir
Öztürk, M. (2008). 99 Sayfada Boşanmış Ailelerde Çocuk. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Parker, G. ve Roy, K. (2001). Adolescent depression: a review. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry, 35(5), 572-580. doi:10.1080/0004867010060504
Powell, B., Hamilton, L., Manago, B. ve Cheng, S. (2016). Implications of changing family forms for children. Annual Review of Sociology, 42, 301-322. doi:10.1146/annurev-soc-081715-074444
Pişkin, M. (1997). Türk ve İngiliz lise öğrencilerinin benlik saygısı yönünden Karşılaştırılması. 3. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi Kitabı. Adana: Çukurova Üniversitesi Yayınları.
Sancaklı, D. (2014). Boşanmış annelerin ve çocuklarının boşanma sürecine ilişkin yaşantıları.(Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
Statistical Office of the European Communities. (2016). EUROSTAT: Marriage and divorce statistics. Luxembourg: Eurostat.
Stuart, S. ve Noyes, R. (1999). Attachment and interpersonal communication in somatiaztion. Psychosomaics, 40(1), 34-43. doi: 10.1016/S0033-3182(99)71269-7
Şen, B. (2013). Boşanma süreci ve arabuluculuğu. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
Şentürk, Ü. (2006). Parçalanmış Aile Çocuk İlişkisinin Sebep Olduğu Sosyal Problemler (Malatya Uygulaması). (Yayımlanmış doktora tezi). İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya
Şentürk Aydın, R. ve Nazlı, S. (2014). Yaşam becerileri psikoeğitim programının boşanmış aile çocuklarının uyum düzeylerine etkisinin incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 14(33), 127-153.
Thomas, D. A. ve Woodside, M. (2011). Resilience in adult children of divorce: A multiple case study. Marriage & Family Review, 47(4), 213-234. doi: 10.1080/01494929.2011.586300
Uşaklı, H. (2013). Eşinden Ayrılmış Annelerin Görüşü Açısından Çocuklarının Sorunları. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 195-208. doi: 10.14230/joiss23
Uzun, Ç. (2013). Anne-babası boşanmış ve boşanmamış çocuklarda depresyon ve sosyal becerilerin değerlendirilmesi. (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
Walzack, Y. ve Burns, S. (2004). Boşanma ve Çocuk Üzerinde Etkileri. (İ.Ersevim, Çev.). İstanbul: Özgür Yayınları(1984).
Yavuzer, H. (2011). Bedensel, Zihinsel ve Sosyal Gelişimiyle Çocuğunuzun İlk 6 Yılı. (30. Baskı), İstanbul: Remzi Kitabevi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mirey Kasuto
0000-0003-2296-4321
Türkiye

Zekeriya Deniz Aktan
0000-0003-1757-2024
Türkiye

Eda Yardımcı ^*
0000-0002-0645-9563
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

26 Eylül 2020

Kabul Tarihi

25 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 3 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA54TG45FR

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kasuto, M., Aktan, Z. D., & Yardımcı, E. (2020). Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 3(2), 48-68. https://izlik.org/JA54TG45FR

AMA

1.Kasuto M, Aktan ZD, Yardımcı E. Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi. 2020;3(2):48-68. https://izlik.org/JA54TG45FR

Chicago

Kasuto, Mirey, Zekeriya Deniz Aktan, ve Eda Yardımcı. 2020. “Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi”. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 3 (2): 48-68. https://izlik.org/JA54TG45FR.

EndNote

Kasuto M, Aktan ZD, Yardımcı E (01 Aralık 2020) Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 3 2 48–68.

IEEE

[1]M. Kasuto, Z. D. Aktan, ve E. Yardımcı, “Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi”, Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, c. 3, sy 2, ss. 48–68, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54TG45FR

ISNAD

Kasuto, Mirey - Aktan, Zekeriya Deniz - Yardımcı, Eda. “Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi”. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 3/2 (01 Aralık 2020): 48-68. https://izlik.org/JA54TG45FR.

JAMA

1.Kasuto M, Aktan ZD, Yardımcı E. Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi. 2020;3:48–68.

MLA

Kasuto, Mirey, vd. “Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi”. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, c. 3, sy 2, Aralık 2020, ss. 48-68, https://izlik.org/JA54TG45FR.

Vancouver

1.Mirey Kasuto, Zekeriya Deniz Aktan, Eda Yardımcı. Ebeveyn Medeni Durumunun Çocukların Ruh Sağlığına Etkisi. Aile Psikolojik Danışmanlığı Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2020;3(2):48-6. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54TG45FR