ANTİK MISIRDA KALP KAVRAMI

Yıl 2025, Cilt: 19 Sayı: 1, 29 - 38, 09.07.2025

Salih Fehmi Katırcıoğlu , Sema Ayaz

https://doi.org/10.46931/aran.1664387

Öz

Eski Mısır’da kalp, vücudun temel devindiricisi olmakla birlikte aynı anda duyguların ve arzuların merkezi olarak düşünülmüştür. Böylece kalp, insan duygularının merkezi olduğu gibi aynı zamanda yaşam için gerekli bilgilerin toplandığı bir vücut bölümü olarak görülür. Kalp hastalıkları, hayatın temeli olduğu için tüm uygarlıklar tarafından ilgiyle izlenmiştir. Ancak neden-sonuç ilişkisi, kalbin hareketli bir organ olması, antik dönemde yaralanmalar dışında ulaşılmasının zor olması nedeniyle büyü ve tıp arasında değerlendirilmiş, kalbin gizemli yapısı, hareketli doğası özellikle yaralanmalarda, savaşlarda oluşan göğüs travmaları, kalbe nafiz yaralar kalp için hep büyüsel nitelikler taşımıştır. Mısır uygarlığında kalp, büyü ile o denli iç içe geçmiştir ki gerçek ile gerçek dışını birbirinden ayırt etmek bu günkü bilgilerimize göre son derece sorunlu bir yöntemdir. Bu nedenle Mısır uygarlığında kalp konusunu incelerken öncelikle kalbe yüklenen anlamın neler olduğunu incelemek önemlidir. Mısırlılar kalbi, vücuttaki tüm sıvıları taşıyan Nil Nehrinin dallarına benzettikleri, damarlarla tüm bu salgıların dolaştığına inanırlardı. Mısırlılar, kalbi incelerken kalp atımlarının duyulduğu bölgeleri kalbin konuşması olarak nitelemişler bu konuşmaya göre yorum yapmışlardır. Bu çalışmada Mısırlıların kalbe verdiği önem ve kalp kavramı açıklanmaya çalışılmış sonraki dönemlerde ortaya çıkacak gelişmelerin hangi öncülde yola çıkacağı saptanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eski Mısır , Kalp , Kalp kavramı , Papirüs.

THE CONCEPT OF HEART IN ANCIENT EGYPT

Öz

In ancient Egypt, the heart was considered to be the main motivator of the body and also the center of emotions and desires. Thus, the heart is seen as the center of human emotions and also as a body part where the necessary information for life is collected. Heart diseases have been followed with interest by all civilizations because they are the basis of life. However, the cause-effect relationship, the fact that the heart is a mobile organ, and that it was difficult to reach in ancient times except for injuries, has been evaluated between magic and medicine, and the mysterious structure and mobile nature of the heart, especially in injuries, chest traumas in wars, and wounds affecting the heart have always carried magical qualities for the heart. In Egyptian civilization, the heart is so intertwined with magic that distinguishing the real from the unreal is an extremely problematic method according to our current knowledge. Therefore, when examining the subject of the heart in Egyptian civilization, it is important to first examine the meanings attributed to the heart. The Egyptians believed that the heart was likened to the branches of the Nile River, which carries all the fluids in the body, and that all these secretions circulated through veins. When examining the heart, the Egyptians described the areas where the heartbeats were heard as the heart's speech and made comments according to this speech. In this study, the importance that the Egyptians gave to the heart and the concept of the heart were tried to be explained and it was tried to determine on which premise the developments that would emerge in later periods would start.

Anahtar Kelimeler

Ancient Egypt , Heart , Heart concept , Papyrus.

Kaynakça

• Bestetti, Reinaldo ve Baraldi Restini, Carolina ve Couto Lucelio. “Development of anatomophysiologic knowledge regarding the cardiovascular system: from Egyptians to Harvey”, Arqivos Brasileiros de Cardiologia, (2014): 538-545.
• Boisaubin, Eugene V. “Cardiology in ancient Egypt”, Tex Heart Inst Journal, 15/2, (1988): 80-85.
• Albert Champdor. Eski Mısırın Ölüler Kitabı, (çev. S. Tahsuğ), (İstanbul 1991).
• Crystal, George J. ve. Pagel, Paul S. “The Physiology of Oxygen Transport by the Cardiovascular System: Evolution of Knowledge”, Journal Cardiothorac Vascular Anesth, May;34/5 (2020): 1142-1151.
• Dönmez, Osman Olgu. Eski Mısır Uygarlığında Tıp Uygulamaları, Denizli: Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.
• Hayırlıdağ, Mustafa. “Mısır Tıbbının Gizemi Papirüsler”, Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, Sayı 4, (2021): 68-85.
• Gardiner, Alan Henderson. Egyptian Grammar; Being an Introduction to the Study of Hieroglyphs, Oxford: Griffith Institute, Ashmolean Museum, 1957.
• Katırcıoğlu, Salih Fehmi. “Eski Mısırda Arterioskleroz”, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 57/1, (Nisan 2024): 38-40.
• Khurt, Amelie. Eski Çağ’da Yakındoğu, çev. Dilek Şendil, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul:1990.
• Loukas, Marios - Tubbs, R. Shane - Louis Jr, Robert G. - Pinyard, Jeremy - Vaid, Sumreen ve Curry, Brian. “The cardiovascular system in the pre-Hippocratic era”, International Journal of Cardiology, 120, (2007): 145–149
• Lekov, Teodor. “The Formula of the "Giving of the Heart", Ancient Egyptian Texts, (2004): 33-60.
• Guido Majno, The healing hand: man and wound in the ancient world Cambridge, Harvard University Press, 1975.
• Megahed, Abd-El-moneem ve Mohamed Rafat, Heba Hassan. “Hatred of lying in Ancient Egypt”, Article, Vol. 24, January 2024: 653-664.
• Ritner, Robert K. “The Cardiovascular System in Ancient Egyptian Thought”, Journal of Near Eastern Studies, Vol. 65, No. 2, April 2006: 99-109.
• Vilela, Eduardo ve Fontes-Carvalho, Ricardo. “The Heart as a "Balance" in Everyday and After Life: Lessons From Ancient Egypt”, JACC Case Rep. 2023: Sep 1;23:102010.
• Yiğit, Turgut. Eski Mısır Tarihi, Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara: 2019.
• Young, Thomas. "Remarks on the Ancient Egyptian Manuscripts with Translation of the Rosetta Inscription", Archaeologia, vol. 18 (1817) Retrieved July 14, 2010: 1–15.
• Ziskind, Bernard ve Halioua, Bruno. ”La conception du coeur dans l'Egypte ancienne”, Medecine Sciences, 20/3, Paris 2004: 367-373.
• Zampieri, Fabio – Thiene, Gaetano ve Zanatta, Alberto. “Cardiocentrism in ancient medicines”, Int J Cardiol Heart Vasc. 2023: 25;48:101261.