ORMAN EKOSİSTEMLERİNDE KARBON DİNAMİĞİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ VE PLANLAMADAKİ YERİ
Abstract
Orman ekosistemleri atmosferdeki karbon döngüsüne önemli katkı sağlarlar. Karbon orman ekosistemleri içerisinde ve dışarısında farklı havuzlarda tutulmaktadır. Toplam karbon miktarının daha isabetli hesaplanabilmesi için, orman ekosistemleriyle ilgili tüm karbon bileşenlerinin içerikleriyle birlikte belirlenmesi gerekmektedir. Karbon, genellikle ormandaki canlı biyokütlede, dikili-devrik odun ya da ölü-diri örtüde, toprakta ve oduna dayalı ürünler ile dolaylı olarak da, odun-ikame maddelerde olmak üzere çok farklı havuzlarda depolanmaktadır. Atmosfere karbon salınımı ise, doğrudan ormandan yapılan üretim-bakım çalışmaları, doğal ölüm ve ayrışma ile dolaylı olarak da üretim, taşımacılık ve işleme sürecinde meydana gelmektedir. Karbon birikimi ile salınımı arasındaki dengenin belirlenmesi ve karbon dinamiğinin uzun vadeli doğru tahmini için karbon havuzlarının tüm bileşenleri ile birlikte belirlenmesi gerekir. Ayrıca, enerji üretim politikaları, ormancılık politikaları, planlama ve yönetim faaliyetlerinin karbon döngüsü ve dolayısıyla iklim değişikliği üzerindeki etkilerinin anlaşılmasında önemli rol oynamaktadır. Bu makalede, öncelikle karbon bileşenleri belirlenmiş ve her bir karbon havuzundaki karbonun hesaplanma yöntemi değerlendirilmiştir. Karbon bileşenlerinin hesaplanmasına yönelik genel bir çerçeve çizilmiş ve her bir bileşenin iklim değişikliği ile mücadelede karbon azaltımındaki rolüne de dikkat çekilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Sonuçta, orman ekosistemlerinin sürdürülebilir yönetiminde etkin politika ve stratejilerinin belirlenmesi ve iklim değişikliği ile etkin mücadele için karbon havuzlarının doğru belirlenmesi ve hesaplanması gerektiğine dikkat çekilmiştir.
Keywords
Emisyon, karbon bileşenleri, karbon havuzları, orman ekosistemleri, planlama
References
- Başkent, E.Z. 2020. A Framework for Characterizing and Regulating Ecosystem Services in a Management Planning Context, Forests 2020, 11(1), 102; https://doi.org/10.3390/f11010102
- Başkent, E.Z., Başkaya, Ş. and Terzioğlu, S. 2008. Developing and implementing participatory and ecosystem based multiple use forest management planning approach (ETÇAP): Yalnızçam case study, Forest Ecology and Management 256: 798–807
- Bettinger, P. and Chung, W. 2004. The key literature of and trends in forest-level management planning in North America, 1950–2001. International Forestry Review 6(1): 40–50
- Black, K., Hendrick, E., Gallagher., G.,Farrington, P. 2012. Establishment of Irelands projected reference level for Forest Management for the period 2013-2020 under Article 3.4 of the Kyoto Protocol. Irish Forestry 69: 7-3.
- Bond-Lamberty et al., 2008. Decomposition and Fragmentation of Coarse Woody Debris: Re-visiting a Boreal Black Spruce Chronosequence Ecosystems, 11: 831–840
- Canals Revilla, G.G., Gutierrez del Olmo, E.V., Martin, J. and Gonzalez R. 2014 - Carbon storage in HWPS. Accounting for Spanish particleboard and fiberboard. Forest Systems, 23(2): 225-235.
- Crosby, CAF, Christopher, F., Hofmann, C., Horvitz,E., May, E. and Vara, R. 2010. Carbon Sequestration and its Relationship to Forest Management and Biomass Harvesting in Vermont. Environmental Studies Senior Seminar, Middlebury College Winter 2010
- Desai, A.R., Bolstad, P.V., Cook, B.D., Davis, K.J. and Carey, E.V. 2005. Comparing net ecosystem exchange of carbon dioxide between old growth and mature forest in upper Midwest, USA. Agr. For. Meteorol. 128, 33–55.
- EPA, 2015. Inventory of US Greenhouse Gas Emissions and Sinks: 1009-2013. EPA 430-R-15-004. Washington, D.C. Office of Atmospheric Programs. 564p. http://www.epa.gov/climatechange/ghgemissions/ usinventoryreport.html
- Hillier B. and Murphy R., 2000 - Life cycle assessment of forest products - a good story to tell. Journal of the Institute of Wood Science, 15 (4): 221-232.