Çayır üçgülünde (Trifolium pratense L.) karakterizasyon çalışmaları

Abstract

Bu çalışmada, ülkemizin Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinden toplanan Çayır üçgülü (Trifolium pratense L.) ekotiplerinin bazı morfolojik ve fizyolojik karakterizasyonları yapılmıştır. Buna göre; ekotiplerin dendogramik gruplamasında farklılık ve benzerlik gösteren yedi grubun ve bitki karakterlerinin biplot analizinde ise altı grubun oluştuğu belirlenmiştir. Bitki boyu bağımlı değişken olarak alınmış, yapılan Path analizinde bitki boyuna doğrudan ve dolaylı etkisi bulunan karakterler belirlenmiştir. Buna göre; bitki boyu ile önemli ilişkisi olduğu görülen tohum boyu, çimlenme hızı, çimlenme gücü, yaprak boyu, yaprak eni ve sap kalınlığı dikkate alınmıştır. Sonuç olarak ileri ıslaha aktarılacak ekotiplerin seçiminde bitki boyu ile ilişkisi belirlenen bazı morfolojik ve fizyolojik karakterlerin dikkate alınması gerektiği ortaya konmuştur.

Keywords

• Biplot analizi,çayır üçgülü,fizyoloji,karakterizasyon,morfoloji,path analizi

Characterization studies on red clover (Trifolium pratense L.)

Abstract

A case study in characterizations of red clover (T. pretense L.) some Morphological and physiological characterizations of ecotypes of red clover (T. pretense L.) genotypes were classified as seven groves dendogram a six groups in biplot analysis. Plant height was considered as dependent variable in path analysis showing direct and indirect effect of the other characteristics. Results showed that speed and power of germination leaf length and leaf height, thickness of stalk had significant effect on plant height. Some plant characteristics hawing significant relationship with plant height should be taken into consideration in development of novel genotypes in breeding programs.

Keywords

• Biplot analysis,breeding program,characterization,morphogy,physiologyl,principle component analysis,red clover

References

1. Açıkgöz E (1982) Adi otlak ayrığında (Agropyron cristatum L.) bazı morfolojik ve tarımsal özellikleri ile çiçek biyolojisi üzerine araştırmalar, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayın No: 802, Bilimsel Araştırma inceleme 475 Ankara
2. Algan G, Bakar Büyükkartal H N (1999) Tetraploid Çayırüçgülü (Trifolium pratense L.)’nde apomiktik gelimse, Turkish Journal of Agriculture and Forestry 23 (1999) 519–525
3. Altın M, Gökkuş A (1988) Erzurum sulu şartlarında bazı yem bitkileri ile bunların karışımlarının değişik ekim şekillerindeki kuru ot verimleri üzerine bir araştırma, Doğa Türk Tarım ve Ormancılık Dergisi, 12 (1): 24-36
4. Altın M (1987) Sulu koşullarda bazı yem bitkileri ile bunların karışımlarının değişik azot seviyelerindeki kuru ot verimleri, Doğa Türk Tarım ve Ormancılık Dergisi, 11(2): 249-261
5. Anonymous (1986) Tarımsal Yapı ve Üretim. Başbakanlık Devlet istatistik Enstitüsü, Ankara
6. Avcı M, Yücel C (2005) Breeding of red clover (Trifolium pratense L.) agris.fao.org/agris search/search/display.do?
7. Çomaklı B (1988) Farklı sıra aralığı, sulama seviyesi ve fosforlu gübrelemenin, çayır üçgülü (Trifolium pratense L.)' nün kuru ot ve ham protein verimi ile otun ham protein oranı ve bitki boyuna etkileri üzerine bir araştırma, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi (Doktora Tezi)
8. Crider F J (1955) Root- growth stoppage, resulting from defoliation of grass. Technic Bullten No. 1102. United States Depertment of Agriculture, Washington

9. Dabkevièienë G, Sprainaitis A, Bilis J, Paplauskienë V (2001) Biologija; 4(Suppl.): 50–3
10. Dabkevièienë G, Dabkevièius Z (2005) Evaluation of wild red clover (Trifolium pratense L.) ecotypes and hybrid populations (Trifolium pratense L. Trifolium diffusum Ehrh.) for clover rot resistance (Sclerotinia trifoliorum Erikss.), BIOLOGIJA, 3: 54–58
11. Davis P H (1970) Trifolium L. In: Davis PH (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Vol. 3. pp. 384-448. Edinburgh: EdinburghUniversity Press.
12. Fargus E N, Hollowel EA (1960) Red clover, Advances in Agronomy 12: 365-436
13. Kuşvuran A, Nazlı R İ, Tansı V (2011) Türkiye’de ve Batı Karadeniz Bölgesi’nde çayır-mera alanları, hayvan varlığı ve yem bitkileri tarımının bugünkü durumu, Gazi Osmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 28(2): 21-32
14. Knight W E, Hoveland C S (1973) Crimson clover and arrowleaf clover, p.199-207. In M E Heath, D S Metcalf, R F Barnes (ed), Forages, The science of grassland and agriculture. Iowa State University Pres, Ames
15. Lemeþienë N, Kanapeckas J Þemdirbystë. Mokslo darbai 2000; 72: 182–95
16. Leto J, Knežević M, Bošnjak K, Mačešić D, Štafa Z, Kozumplik V (2004) Yield and forage quality of red clover (Trifolium pratense L.) cultivars in the lowland and the mountain regions. Plant, Soil and Environment, 50(9):391-396
17. Manga İ, Özyazıcı M A, Ayan İ, Acar Z (1995) Çayır üçgülü (Trifolium pratense L.)’nde tohum verimi ve tohumun bazı özellikleri üzerine farklı sıra aralığı ve fosfor dozlarının etkileri, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi, 10(3): 105-118
18. Mc Lean, R C, W R Ivımery Cook (1941) Plant Sciense Formulae, Macmıllan and Co, Limited St.Martin's Street London, 5
19. Merkenachlager F (1934) Migration and distribution of red clover in Europe, .Herb Rev, 2: 88-92
20. Olgun M, Serin Y (1999) Doğu Anadolu Bölgesinde Sarı Pas (P.striiformis) ile Verim İlişkisi. Türkiye 3. Tarla Bitkileri Kongresi. 15-18 Kasım, Adana, Cilt III, Çayır-Mera Yembitkileri ve Yemeklik Dane Baklagiller, s. 333-339.
21. Olgun M, Serin Y, Partigöç F (1999a) Doğu Anadolu Bölgesinde Buğdayda iklim ve verim ilişkisi. GAP I. Tarım Kongresi, 26-28 Mayıs 1999, Şanlıurfa, s. 805-813
22. Olgun M, Serin Y, Yıldırım T (1999b) Bazi buğday çeşitlerinde fizyolojik ölçümleri üzerine bir araştirma, Orta Anadolu Tarımının Sorunları ve Çözüm Yolları Sempozyumu, 8-11 Haziran 1999.
23. Olgun M, Serin Y, Partigöç F (2000) Buğdayda kar örtüsü ve kiş zararinin verime etkisi, II. Ulusal Kar Kongresi, Köy Hiz. Gen. Müd. Köy Hiz. Araş.Enst. Müd. Yay., Genel Yay. No: 73, 21-23 Şubat Erzurum, s. 129-140
24. Olgun M, Serin Y, Yıldırım T, Kumlay A M (2000b) The determination of physiological measurements on some wheat, 6th Wheat Congress, 5-9 June 2000 Hungary, 326-335 s
25. Özkaynak İ (1977) Yem Bitkileri Tohum Üretimi. Çayır-Mer'a ve Yem Bitkileri Semineri, 20-27 Haziran 1977, Erzurum
26. Pieters A J, Hollowel E A (1937) Clover improvement, p. 1190-1214. In USDA YEARBOOK. US Govt Printing Office, Washington DC
27. Sağsöz S (1995) Tohumluk Bilimi, Atatürk Üniversitesi Yayın No:677, Ziraat Fakültesi Yayın No: 302, 299 s
28. Sağsöz S (1974) Diploid İngiliz Çiminden ( Lolium perenne L.) Tetraploid İngiliz Çiminin Elde Edilmesi İmkanları, Bu Bitkilerden Mitoz ve Meioz Kromozomları İle Bazı Morfolojik Özelliklerinin Mukayesesi, Atatürk Üniversitesi Yayın No: 325, Ziraat Fakültesi Yayın No: 159, Araştırma Serisi No: 95, Erzurum
29. Sato S, Isobe S, Asamizu E, Ohmido N, Kataoka R, Nakamura Y, Kaneko T, Sakurai N, Okumura K, Klimenko I, Sasamoto S, Wada T, Watanabe A, Kohara M, Fujishiro T, Tabata S (2005) Comprehensive structural analysis of the genome of red clover (Trifolium pratense L.), DNA Research, 12(5): 301-364
30. Smith D (1962) Forage Management in the Nortn, WM C Brown Book Company, Dubuque, Iowa
31. Taylor N L (1982) Registration of gene marker germplasm for red clover (Reg. No. GP-1 to GP-11), Crop Science, 22: 1269
32. Taylor N L, Smith R R (1981) Red clover Trifolium pratense. p. 11–21. In: McClure, T.A. and Lipinsky, E.S. (eds.), Handbook of biosolar resources. vol. II. Resource materials. CRC Press, Inc., Boca Raton, FL.
33. Taylor N L, Dade E , Garrison C S (1966) Factors involved in seed production of red clover clones and their polycross progenies at two diverse locations, Crop Science 6: 535-538
34. Taylor, N L (1973) Red clover and alsike clover. P. 148–158. In M.E. Heath, D.S. Metcalf, and R.F.Barnes(ed). Forages. The science of grassland and agriculture. Iowa State University Pres, Ames
35. Taylor N L (1979) Registration of red clover introduction bulk germplazm (Reg. No. GP- 16 toGP.24), Crop Science, 19: 564
36. Tokluoğlu M (1979) Bazı mera bitkilerinin önemli morfolojik, biyolojik ve tarımsal karakterleri üzerinde araştırmalar, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları 728, Bilimsel Araştırma ve İnceleme 421, Ankara
37. Tosun O, Yurtman N (1973) Ekmeklik buğday F1 dölünde verim ve verim üzerine etkili başlıca karakterlerde melez azmanlığı, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yıllığı, 23: 520–537
38. Tosun F, Manga İ, Altın M (1980) Bazı önemli çayır üçgülü (Trifolİum pratense L.) varyetelerinin adaptasyon ve verim denemeleri, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 11 (3-4): 39-56
39. Tosun F (1973) Çok yıllık buğdaygil yem bitkilerinin ıslahı ( Hasnon ve Carnahan 1956'dan çeviri) Atatürk Üniversitesi Yayınları No: 21, Ziraat Fakültesi No: 108, Tercüme No: 10.Ankara
40. Tucak M, Tihomir Č, Svetislav P, Mirko S, Ranko G, Vladimir M (2009) Agronomic Evaluation and Utilization of Red Clover (Trifolium pratense L.) Germplasm. Not. Bot. Hort. Agrobot. Cluj 37 (2) 2009, 206-210
41. Weaver J, Frederic E , Clements E (1938) Plant Ecology, Mc Grawhill Book Company, Inc.New York and London. 288-332
42. Whyte R O, Nelson-Leissner G, Trumple H C (1953) Legumes in agriculture, Agr.Studies 21. FAO, Rome
43. Yücel C (2005) Çayır üçgülünde (Trifolium pratense L.) verim ve verimle ilgili özelliklerin korelasyon ve path analizi, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 20(3):63-72