EN
TR
Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları ve Dönüşümü
Abstract
Shabti, Antik Mısır’da mezarlara koyulan genellikle mumya formundaki figürinler için kullanılan bir kavramdır. Çeşitli malzemelerden yapılan bu figürinler, Orta Krallıktan (MÖ. 1980-1760) Ptolemy döneminin (MÖ. 332-30) sonuna kadar kullanılmıştır. Bugün müzelerde en çok bulunan malzeme gruplarından birini oluşturan shabtilerin, tartışmalı olmakla birlikte Greko-Roman dönemde bile kullanıldığı düşünülmektedir. Oldukça uzun bir kullanım süresi olan figürinler, bu süreçte çeşitli değişimlerden geçmiştir. Bu değişimler figürinlerin hem üslup özellikleri hem de mahiyetleri açısından gerçekleşmiştir. Bir taraftan ölünün kendisini diğer taraftan hizmetkârlarını temsil ettiği düşünülen figürinlerin bu rolleri her zaman eşit düzeyde olmamış, zaman zaman onların ölüyle özdeşleştirilmeleri zaman zaman da hizmetkâr olarak rolleri ön plana çıkmıştır. Mezarlara koyulan hizmetkâr heykellerinin devamı niteliğinde olan figürinlerin mahiyetinde yaşanan bu farklılıklarda coğrafî, siyasî ve ekonomik değişimler etkili olmuştur. Bu nedenle shabtiler, Mısır tarihi boyunca öldükten sonra yaşam inancında karşılaşılan değişimlerin temelinde yatan diğer etkenleri görebilmek adına güzel bir örneklik teşkil etmektedir. Bu yazıda, figürinlerin ilk ortaya çıktığı dönemden, kullanımdan kalkıncaya kadarki süreçte yaşanan coğrafî, siyasî ve ekonomik alanlardaki değişimlerin shabtiler üzerindeki etkisine dair genel bir çerçeve çizilmektedir.
Keywords
References
- Assmann, J. (2005). Death and Salvation in Ancient Egypt. (David, Lorton Çev.). Cornell University Press.
- Bakir, Abd el-Mohsen. (1952). Slavery in Pharaonic Egypt. Imprimerie de L’Institut Français D’Archéologie Orientale.
- Birch, S. (1864). On Sepulchral Figures. Zeitschrift für Ägyptische Sprache und Altertumskunde, 2, 89-96; 103-105. Bolshakov, A. (2001). Osiris in the Fourth Dynasty Again? The False Door of Jntj, MFA 31.781. Györy, H. (Ed.), Mélanges Offerts à Edith Varga (s. 65-80). Musée Hongrois des Beaux-Arts.
- Borchardt, L. (1894). Einiges Über Die Todtenstatuetten. Zeitschrift Für Ägyptische Sprache Und Altertumskunde, 34, 111-117.
- Bowman, A. K. & Rogan, E. (1999). Agriculture in Egypt from Pharaonic to Modern Times. Bowman, A. K. & Rogan, E. (Ed.), Agriculture in Egypt from Pharaonic to Modern Times (s.1-32). The British Academy.
- Breasted, J. H. (1948). Egyptian Servant Statues. Pantheon Books.
- British Museum (1911). Hieroglyphic texts from Egyptian stelae & c. in the British Museum. Part I. Order of the Trustees.
- Brown, N. J. (1994). Who Abolished Corvee Labour in Egypt and Why?. Past & Present, 144, 116-137.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
History of Old Asia Minor
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
June 30, 2024
Submission Date
April 13, 2024
Acceptance Date
June 11, 2024
Published in Issue
Year 2024 Volume: 2 Number: 1
APA
Sipahioğlu, M. (2024). Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları ve Dönüşümü. ASA Dergisi, 2(1), 42-76. https://izlik.org/JA58EJ56YJ
AMA
1.Sipahioğlu M. Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları ve Dönüşümü. ASA Dergisi. 2024;2(1):42-76. https://izlik.org/JA58EJ56YJ
Chicago
Sipahioğlu, Mukadder. 2024. “Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları Ve Dönüşümü”. ASA Dergisi 2 (1): 42-76. https://izlik.org/JA58EJ56YJ.
EndNote
Sipahioğlu M (June 1, 2024) Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları ve Dönüşümü. ASA Dergisi 2 1 42–76.
IEEE
[1]M. Sipahioğlu, “Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları ve Dönüşümü”, ASA Dergisi, vol. 2, no. 1, pp. 42–76, June 2024, [Online]. Available: https://izlik.org/JA58EJ56YJ
ISNAD
Sipahioğlu, Mukadder. “Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları Ve Dönüşümü”. ASA Dergisi 2/1 (June 1, 2024): 42-76. https://izlik.org/JA58EJ56YJ.
JAMA
1.Sipahioğlu M. Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları ve Dönüşümü. ASA Dergisi. 2024;2:42–76.
MLA
Sipahioğlu, Mukadder. “Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları Ve Dönüşümü”. ASA Dergisi, vol. 2, no. 1, June 2024, pp. 42-76, https://izlik.org/JA58EJ56YJ.
Vancouver
1.Mukadder Sipahioğlu. Şabtilerin Dinî Kökenleri, Fonksiyonları ve Dönüşümü. ASA Dergisi [Internet]. 2024 Jun. 1;2(1):42-76. Available from: https://izlik.org/JA58EJ56YJ