Research Article

Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif

Volume: 2 Number: 1 March 21, 2025
TR EN

Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif

Abstract

Irak, tarih boyunca birçok önemli medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Mezopotamya olarak adlandırılan verimli arazileri Sümer, Akad, Babil ve Asur gibi büyük medeniyetlerin merkezi olmuştur. Araplar, İslam’ın ortaya çıkışı ve güçlenmesiyle VII. yüzyılda bölgeyi fethederek İslam kültürünü ve Arap dilini bölgede yaymışlardır. Abbâsîler döneminde Bağdat, önemli bir bilim, kültür ve ticaret merkezi vasfını kazanmıştır. Birinci Dünya Savaşına kadar Osmanlı Devleti’nin bir parçası olan Irak, 1918’de İngiltere tarafından işgal edilmiş, sonrasında İngiliz manda yönetimine girerek monarşiyle yönetilmiştir. 1926’daki Ankara anlaşmasıyla Türkiye’den tamamen ayrılan Irak’a 1932'de sözde bir bağımsızlık verilmiştir. Uzun yıllar başarılı başarısız birçok darbe girişimine sahne olan Irak’ta 1958'deki askeri darbeyle İngilizlerin güdümündeki monarşi bitmiştir. Ülke, sonrasında da birçok siyasi mücadeleye tanıklık etmiştir. 1968’de Baas rejimi ve özellikle 1979’da Saddam Hüseyin’in iktidara gelmesiyle ülke, Irak merkezli uzun süren savaşlara sahne olmuş, yaşanılan sıkıntılardan neredeyse bütün Orta Doğu etkilenmiştir. Birçokları tarafından diktatörlükle tanımlanan Saddam Hüseyin dönemini iki binli yıllarda siyasi istikrarsızlıklar, iç çatışmalar, mezhepsel gerilimler ve otorite boşluğuyla ortaya çıkan terörizm takip etmiştir. Irak yakın tarihinde yaşanan bu olayların etkilerinin günümüzde de hala hissedildiğini söylemek mümkündür. Bu makalede Birinci Dünya Savaşından sonraki Irak siyasi tarihine kronolojik olarak ışık tutularak siyasi olayların nedenselliklerine ulaşılmaya çalışılmıştır. Daha önce konu ile ilgili yapılan akademik çalışmalardan, özellikle Arap dünyasında yazılan kaynaklardan faydalanılmıştır.

Keywords

Ethical Statement

Yukarıda bilgileri yer alan çalışmanın, etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını beyan ederim.

Thanks

Emeği geçen herkese teşekkürler.

References

  1. Al-Masry Al-Youm. Erişim 21 Kasım 2024. https://www.almasryalyoum.com/news/details/600459.
  2. Armaoğlu, Fahir. 20. Yy. Siyasî Tarihi 1914-1995. İstanbul: Alkım Yayınevi, 2009.
  3. Bilgin, Burcu Şahin. Amerika’nın Irak İşgalinden Günümüze Kuzey Irak’ta Devlet İnşa Süreci. Ankara: Atılım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  4. Hürriyet. "Bush: Savaş uzun sürebilir." Erişim 21 Ekim 2024. http://www.hurriyet.com.tr/gundem/bush-savas-uzun-surebilir-135592.
  5. Cografya.Gen.tr. "Irak" Erişim 27 Ağustos 2024. http://www.cografya.gen.tr/siyasi/devletler/irak.htm.
  6. Dağ, Ahmet Emin ve Assad Hamid Sulaiman. Irak Raporu. İstanbul: İHH İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi, 2015.
  7. Dîb, Kemal. Mûciz-u Târîhil’l-Irâk. Beyrut: Dâru’l-Fârâbî, 2013.
  8. Dikbaş, Yılmaz. Amerika’nın Irak Yalanları. İstanbul: Toplumsal Dönüşüm Yayınları, 2002.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Contemporary History of Middle East

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 21, 2025

Submission Date

December 21, 2024

Acceptance Date

January 3, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 2 Number: 1

APA
Güler, G. (2025). Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(1), 126-149. https://doi.org/10.70869/asbad.1605323
AMA
1.Güler G. Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2025;2(1):126-149. doi:10.70869/asbad.1605323
Chicago
Güler, Galip. 2025. “Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 2 (1): 126-49. https://doi.org/10.70869/asbad.1605323.
EndNote
Güler G (March 1, 2025) Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 2 1 126–149.
IEEE
[1]G. Güler, “Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif”, Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 2, no. 1, pp. 126–149, Mar. 2025, doi: 10.70869/asbad.1605323.
ISNAD
Güler, Galip. “Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 2/1 (March 1, 2025): 126-149. https://doi.org/10.70869/asbad.1605323.
JAMA
1.Güler G. Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2025;2:126–149.
MLA
Güler, Galip. “Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif”. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, vol. 2, no. 1, Mar. 2025, pp. 126-49, doi:10.70869/asbad.1605323.
Vancouver
1.Galip Güler. Irak Yakın Tarihine Kronolojik Bir Perspektif. Amasya Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2025 Mar. 1;2(1):126-49. doi:10.70869/asbad.1605323