Yabancılık Unsuru Taşıyan Rekabeti Kısıtlayıcı Anlaşmalara Uygulanacak Hukukun Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, küreselleşen piyasalarda artan sınır ötesi ekonomik faaliyetler çerçevesinde, yabancılık unsuru taşıyan rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalardan kaynaklanan taleplere hangi hukukun uygulanacağı sorununu Türk milletlerarası özel hukuku perspektifinden ele almaktadır. Bu bağlamda, rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaların geçersizliği ve bunlardan kaynaklanan tazminat taleplerinde uygulanacak hukukun belirlenmesi hem maddi hukuk normlarının niteliği hem de bağlama kurallarının işlevi bakımından incelenmesi gereken karmaşık bir alan ortaya koymaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, maddi hukuk kapsamında rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde ise, rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalardan doğan taleplerin vasıflandırılması ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 24 ve m. 38 hükümleri uyarınca uygulanacak hukukun tespiti üzerinde durulmuştur.

Keywords

• rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalar
• doğrudan etkilenen piyasa hukuku
• MÖHUK m. 38
• rekabet hukukunun emredici kuralları
• üçüncü devletin doğrudan uygulanan kuralları
• etki doktrini
• Roma II Tüzüğü.

Determination of the Applicable Law for Competition-Restrictive Agreements Involving a Foreign Elemen

Abstract

This study addresses the issue of which law applies to claims arising from restrictive agreements with a foreign element within the framework of increasing cross-border economic activities in globalized markets, from the perspective of Turkish private international law. In this context, the invalidity of restrictive agreements and the determination of the applicable law for compensation claims arising from them present a complex area that needs to be examined in terms of both the nature of substantive law norms and the function of conflict of laws rules. In the first part of the study, restrictive agreements are discussed within the scope of substantive law. The second part focuses on the classification of claims arising from restrictive agreements and the determination of the applicable law according to Articles 24 and 38 of the Law on Private International Law and Procedure No. 5718 (MÖHUK).

Keywords

• restrictive agreements
• law of the directly affected market
• Article 38 of the Private International Law and Procedure Law
• mandatory rules of competition law
• directly applicable rules of a third state
• effect doctrine
• Rome II Regulation.

References

1. Ahern, John ve William Binchy, eds. The Rome II Regulation on the Law Applicable to Non- Contractual Obligations: A New International Litigation Regime. Martinus Nijhoff, 2009.
2. Aydoğdu, Murat. “Türk ve Avrupa Birliği Rekabet Hukuku Bakımından Anlaşma Uyumlu Eylem ve Kararların Rekabeti Sınırlaması (Engellemesi, Bozması veya Kısıtlaması)”. In Prof. Dr. Mahmut Tevfik Birsel Armağanı, 13–29. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını, 2001. Bogdan, Michael ve Ulf Maunsbach. EU Private International Law: An ECJ Casebook. Europa Law Publishing, 2012.
3. Briggs, Adrian. Private International Law in English Courts. Oxford University Press, 2014.
4. Can, Hacı. Milletlerarası Özel Hukuk. Adalet Yayınevi, 2023.
5. Çelikel, Aysel ve Bahadır Erdem. Milletlerarası Özel Hukuk. Beta, 2024.
6. Demir Gökyayla, Cemile. Milletlerarası Özel Hukukta Tek Satıcılık Sözleşmeleri (Münhasır Bayilik Sözleşmeleri). Vedat Kitapçılık, 2013.
7. Elçin, Doğa. “Karşılaştırmalı Hukuk Işığında Türk Hukukunda Sözleşmeyle İrtibatlı Üçüncü Devletin Doğrudan Uygulanan Kuralları.” Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 2011/1, Prof. Dr. Atâ Sakmar’a Armağan (2011): 329–355.
8. Erol, Kemal. Rekabet Kurallarının Ülke Dışı Uygulanması. Rekabet Kurumu, 2000.

9. Güngör, Gülin. Türk Milletlerarası Özel Hukuku. Yetkin Yayınları, 2022.
10. Gürkaynak, Gönenç. Rekabet Hukuku. Seçkin Yayıncılık, 2024.
11. Huysal, Burak. “Yabancı Unsurlu Rekabet İhlallerinde Uygulanacak Hukuk.” Rekabet Dergisi no. 50 (2012): 69–94.
12. Illmer, Martin. “Article 6 Unfair Competition and Acts Restricting Free Competition”. In Rome II Regulation: Pocket Commentary, editör Peter Huber, 142–201. Otto Schmidt/De Gruyter European Law Pub, 2011.
13. Karauz, Agâh Kürşat ve Halil Alperen Işık. “Rekabet Kurallarının Yer Bakımından Uygulanması.”
14. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi no. 1 (2016): 283–298.
15. Lando, Ole ve Peter Arnt Nielsen. “‘The Rome I Regulation”. Common Market Law Review 45, no. 6 (2008): 1–29.
16. Lane, Robert. EC Competition Law. Pearson Education Limited, 2000.
17. Lorenz, Moritz. An Introduction to EU Competition Law. Cambridge University Press, 2013.
18. Nomer, Ergin. Devletler Hususi Hukuku. Beta, 2021.
19. Ouninkorpi, Atte Samuli. Fairness in Article 101(3) TFEU. Yüksek Lisans Tezi, Lund University, 2021.
20. Özel, Sibel, Mustafa Erkan, Hatice Selin Pürselim ve Hüseyin Akif Karaca. Milletlerarası Özel Hukuk. On İki Levha Yayıncılık, 2023.
21. Philip, Allan. “Introduction to the EC Convention on the Law Applicable to Contractual Obligations.” Nordic Journal of International Law 49, no. 3–4 (1980): 123–132.
22. Sargın, Fügen. “Karakteristik Edim Teorisine Eleştirel Bir Yaklaşım.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 50, no. 2 (2001): 37–95. Smith, Adam. Milletlerin Zenginliği. çev. Prof. Dr. Mustafa Acar. 48. Baskı. İstanbul: Liberus Kitap, 2020.
23. Stone, Peter. “Product Liability under the Rome II Regulation”. İç. The Rome II Regulation on the Law Applicable to Non-Contractual Obligations: A New International Litigation Regime, editör John Ahern ve William Binchy, 175–199. Martinus Nijhoff, 2009.
24. Şanlı, Cemal, Emre Esen ve İnci Ataman-Figanmeşe. Milletlerarası Özel Hukuk. Beta, 2024. Tarman, Zeynep Derya. “Akit Dışı Borç İlişkilerine Uygulanacak Hukuk Hakkındaki Avrupa Topluluğu Tüzüğü (Roma II)”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 57, no. 2 (2008): 193–221. Tekinalp, Gülören. Milletlerarası Özel Hukukta Bağlama Kuralları. Vedat Kitapçılık, 2011. Yabancılık Unsuru Taşıyan Rekabeti Kısıtlayıcı Anlaşmalara Uygulanacak Hukukun Belirlenmesi 183 Tiryakioğlu, Bilgin. Rekabet Hukukundan Doğan Kanunlar İhtilâfı. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1997.
25. Topçuoğlu, Metin. “Genel İşlem Şartları ile Rekabet İhlali ve Sonuçları.” Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19, no. 4 (2015): 3–70. Üstündağ, Bahar. “Rekabet Kurallarının Ülke Dışı Uygulanmasından Doğan Bağlama Kuralı: Piyasa Üzerine Doğrudan Etki (MÖHUK m. 38).” Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 12, no. 1 (2022): 329–379.
26. Üstündağ, Bahar. Rekabet İhlâllerinden Doğan Kanunlar İhtilâfı. Yüksek Lisans Tezi Gazi Üniversitesi, 2022.
27. Weintraub, Russell J. “Rome II: Will It Prevent Forum Shopping and Take Account of the Consequences of Choice of Law?”. In The Rome II Regulation on the Law Applicable to Non-Contractual Obligations: A New International Litigation Regime, edited by John Ahern ve William Binchy, 47– 57. Leiden/Boston: Martinus Nijhoff, 2009.
28. Whish, Richard. Competition Law. Oxford University Press, 2012.
29. Yılmaz, Gizem. “Türk Milletlerarası Özel Hukuku ve Roma II Tüzüğü Kapsamında Haksız Fiilden Doğan Akit Dışı Borç İlişkilerine Uygulanacak Hukukun Mukayeseli Olarak İncelenmesi.” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Cevdet Yavuz’a Armağan (2012): 3111–3142.