ÖRGÜT TEORİLERİNDE AHLAK: KAVRAMSAL BİR İNCELEME
Abstract
Sanayi devrimi ile birlikte gelişen kitle üretimi, toplum yaşamında örgütlerin etkin olduğu yeni bir sistem ortaya çıkarmıştır. Örgütlerden oluşan bu yeni sistemde bireyler yaşamlarını devam ettirebilmek ve kişisel amaçlarını gerçekleştirebilmek adına örgütler içerisinde yer almaya başlamışlardır. Diğer yandan örgütlerde, kişisel çıkarlar, bireylerarası ilişkiler, örgüt çıkarları ve sermaye sahiplerinin gücü gibi unsurlar doğrultusunda çeşitli sorunlar ortaya çıkmıştır. Bu tür sorunların çözümü ve sağlıklı toplum yaşamının sağlanmasında ahlaki unsurların varlığı önem kazanmıştır. Zaman içerisinde geliştirilen yeni teknojiler ve yönetim anlayışları doğrultusunda örgütlerin yapı ve işleyişinde görülen değişimler ise örgütlerde ahlak olgusunun farklı dönemlerde farklı şekillerde değerlendirilmesi sonucunu doğurmuştur. Özellikle, 1990’lı yıllardan itibaren görülen teknolojik gelişmeler ile birlikte ülkeler arası fiziksel sınırların ortadan kalkması ve artan toplumsal bilinç, örgütlerin ahlaki değerlere uygun hareket etmesini zorunlu kılmıştır. Bunun sonucunda ise ahlak ve örgütlerde ahlak yönetim organizasyon alanında en çok araştırılan konulardan biri haline gelmiştir. Buna bağlı olarak çalışmada, literatür incelemesi ile örgüt teorisinin gelişim süreci bağlamında, örgütlerde ahlak ve iş ahlakı olgusunun varlığı ve derecesinin araştırılması amaçlanmıştır. Belirtilen temel amaç doğrultusunda örgütlerde ahlak ve iş ahlakı olgusu klasik, neo-klasik ve modern örgüt yönetim yaklaşımları baz alınarak incelenmiş ve son olarak örgütlerde ahlak/iş ahlakını etkileyen kişisel çıkarlar ve sermaye gücü tartışılmıştır. İnceleme sonucunda, ahlak olgusunun örgüt teorisinin gelişim süreci içerisinde örgütlerde daha fazla önem kazandığı, ancak kişisel çıkarlar ve sermaye gücünün örgütlerde ahlaki değerleri ve davranışları olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir.
Keywords
Morality in Organization Theories: A Conceptual Review
Abstract
Mass production developed in conjunction with industrial revolution has revealed a new system that organizations are effective in social life. Individuals has joined in those organizations for the sake of survival and realizing their personal interests in this new system of organizations. On the other hand, some problems have occurred on account of personal interests, interpersonal relations, organizations’ interests and the power of capital owners. Thus, existing of moral elements has become very important in solving these problems and ensuring a healthy community life. As a result of some critical changes arising from new technologies and management approaches in the structure and functioning of organizations, morality has been addressed in different ways in the development period of management science. Especially, after 1990s, organizations had to act in accordance with moral values subsequent to disappearance physical borders among countries and increasing consumer awareness as a result of technological developments. Hence, morality and morality in organization concepts have become one of the most debated topics in management and organization literature. Accordingly to this phenomenon, the aim of this study is to evaluate existence and degree of morality and business ethics in organizations regarding to development of organization theory. In line with the primary aim of the study, morality and business ethics in organizations has been reviewed towards classic, neo-classic and modern organization theories. Then, the effects of personal interests and power of capital owners on morality/business ethics has been analyzed conceptually. Finally, it has been found that morality has become more and more important in organizations within the development of organization theory, whereas personal interests and power of capital owners affect the moral values and behaviours negatively in organizations.
Keywords
