ABD'NİN AFGANİSTAN'DAN ÇEKİLMESİ İLE TALİBAN'IN YENİDEN İKTİDARA GELMESİ

İmparatorluklar mezarlığıyla anılan, ticaret antik İpek Yolu’nun kavşak noktasında ve aynı zamanda Orta Asya, Güney Asya ve Ortadoğu arasında köprü niteliği taşıyan Afganistan, 20. Yüzyılda olduğu gibi 21. Yüzyıl’da da huzur ve istikrarı yakalayamamıştır. 11Eylül olaylarının ardından Afganistan'a askeri müdahalede bulunan ABD ve müttefikleri son yirmi yılda Afganistan'da başarılı olamamıştır. Trump yönetimi, ABD’ye 1 trilyon dolar maliyeti olan ve 2400’den fazla askerinin ölümü ile sonuçlanan tarihindeki en uzun savaşına son vermeye karar vermiştir. ABD ve NATO 20 yıl Taliban’a karşı savaşta başarısızlığını perdelemek için 29 Şubat 2020'de Taliban ile barış anlaşmasını imzalamıştır. Taliban’la anlaşma yapan Trump yönetimi, 1 Mayıs tarihinden itibaren ABD askerlerinin Afganistan’dan çekilmeye başlayacağını açıklamıştı Fakat yeni ABD Başkanı Joe Biden, ABD’nin 1 Mayıs’tan itibaren Afganistan’dan geri çekilmeye başlayacağını Ağustos sonunda tamamlanacağını açıklamıştır. Taliban, ABD’nin 22 Temmuz’da Afganistan’dan tamamen çekildiğini açıklamasıyla ülke genelinde saldırılarını artırmış ve iki hafta gibi kısa sürede Panjshir dışında Başkent Kabil dahil tüm illeri ele geçirmiştir. Her ne kadar ABD müdahalesi sonrası özellikle Bonn Konferansı süreciyle başlayan dönemde uluslararası toplumun büyük ekonomik yardımları ve NATO’nun askeri varlığı ülkede olumlu gelişmelerin yaşanmasına yol açsa da bu gelişmeler Taliban’ın 15 Ağustos 2021’de Kabil yönetimini 20 yıl sonra tekrar ele geçirmesi ile yok olmuştur. Özellikle ABD’nin önderliğinde ve NATO üyelerinin desteği ile kurulan ve yaklaşık 90 milyar dolar harcanan 200 bin kişilik Afgan Ulusal Ordusu, hava desteğinin eksikliği, yolsuzluk ve bir savaş doktrini iradesinin olmaması nedeniyle bir günde dağılmıştır. Taliban’ın 20 yıl sonra yeniden yönetimi ele geçirmesi ile benzer uygulamalar ve katı kurallar koyması Afganistan’ın iç savaşa sürükleneceğinin yanı sıra terör gruplarının güvenli sığınağı haline gelmesi ve kitlesel göçün de yaşanacağı yönünde endişeler de artmaktadır. Bu çalışmada, 20 yıl sonra yeniden iktidara gelen Taliban’ın ortaya çıkışı, son bir aydaki uygulamalarının ekonomik, siyasi ve sosyal alanlarında yol açtığı sonuçlar ele alınacaktır.