BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI YILLARINDA TÜRK-AFGAN İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA SEBİLÜRREŞAD’DA YAYIMLANAN YEDİ BÖLÜMLÜK BİR SERİ VE DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

Afganistan coğrafyasına Türklerin ilgisi Türk tarihi kadar eskidir. Ancak bu çalışmanın amacı söz konusu uzun geçmişin hikayesini detaylandırmak değildir. Bu çalışmada, I. Dünya savaşı yıllarında Türkistan, Afganistan ve Hindistan Müslümanlarının Osmanlı Devleti (halifesi) ve Türkiye Türkleri ile olan gönül bağlarının, yerinde gerçekleştirilen gözlemlere dayalı olarak bir dergi sütununa yansımaları paylaşılacaktır. Savaşın arifesinde ve başlamasından sonra Osmanlı hükümetinin izlediği politikanın da bir yansıması olarak Osmanlı basınında Asya Müslümanlarına ilgi ziyadesiyle artmış ve çeşitli gazetelerde birçok yazı kaleme alınmıştır. Bu bağlamda dönemin önemli yayın organlarından biri olan Sebîlürreşâd’da Afganistan ve Asya Müslümanları ile ilgili pek çok yazı kaleme alınmıştır. Bunlardan biri de Muharriri Türkistanlı Abdürreşid İbrahim olan ve bir seri şeklinde yedi sayı devam eden “Cihad ve Âlem-i İslam” başlıklı yazıdır. Bu yazı serisinde Abdürreşid İbrahim, Türkistan ve Buhâra’dan Afganistan, Hindistan ve Hicaz yoluyla İstanbul’a gelen Hacı Kadir Ali Kutlukyar Oğlu ile gerçekleştirdiği mülakat vasıtasıyla, Türkistan ve özellikle de Afgan halkının, halife tarafından ilan edilen cihada dair düşüncelerini okurlarına aktarmıştır. Bu mülakat, Afgan halkının Osmanlı padişahı ve halifeye muhabbeti bakımından önemli muhtevaya sahip olduğu için derginin “Afganistan Özel Sayısı” bakımından anlamlı olacağı düşüncesiyle metne sadık kalınarak aktarılmıştır.