Marksist Sanat Anlayışı
Abstract
Karl Marx, ekonomik ve toplumsal ilişkilere yoğunlaşarak kapitalist toplumun nasıl işlediğini, feodalizmin içinden nasıl doğduğunu, modern toplumdaki sınıfların üretimsel gelişimlerindeki tarihsel evrelerle nasıl bağlantılı olduğunu açıklamaya çalışır. Ekonomik ve toplumsal ilişkiler bağlamında kapitalizmin ardındaki temelde yatan sınıf mücadelelerini görünür kılarak üretici kaynakların sahibi olan burjuva sınıfının ve çalışmak zorunda olan proleterya sınıfının mücadelesini tarihsel materyalist bir bakışla ele alır. Zira Marksizm’de büyük öneme sahip olan “yabancılaşma kuramı”, “emek-değer kuramı” ve “materyalist tarih anlayışı”, kapitalist toplumun nasıl işlediğini göstermek ve feodal düzenden kapitalist düzene doğru insanların ekonomik temelli ilişkilerine yoğunlaşan evrimlerini açıklayan temel kavramlardır. Bu kavramlar aracılığıyla Marks, sosyal ve tarihsel bir varlık olan insana kapitalizmin dünyasıyla ilgili epistomolojik bilgi aktarımı yaparken, insanların maddi dünyaya dair kavrayışlarını güçlendirir. Düşünceler ve kavramlar insanların maddi etkinliklerine bağımlı olduğu için sanat, toplumsal değişmenin ve dönüşmenin en etkin kuvvetidir. Maddi yaşamın karşıtlıklarından dünyaya dair bir izlenim oluşturur. Bu makalede özellikle sanatın etkin olan yönü vurgulanarak, insan yaşamının sosyo-ekonomik koşullarına entelektüel bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır.
Ulaşılan sonuçlar bakımından, Marksist
perspektiften hareketle sanatın sosyo-ekonomik koşullara, politik etkilere
yönelik ilgisini karakterize eden entelektüel faaliyet sorunlaştırılmaktadır.
Marksist temellerden yola çıkan yeni sanat anlayışı ile birlikte dünyayı
değiştirmeye yönelik devrimci nitelikteki pratik amaç işlevselci bir sanat
görüşünü onaylayacak şekilde temellendirilmektedir. Buradan hareketle Marksist
açıdan ekonomik, politik, ideolojik yapılanmalarla karakterize edildiği
düşünülen sanatın ne olduğu sorusunun cevabı belirlenmektedir.
Keywords
References
- Albert, M. (2007). Kapitalizm ötesinde yaşam: umudu gerçeğe dönüştürmek (T. Doğan, Çev.). İstanbul: Bgst Yayınları.
- Benhabib, S. (2005). Eleştiri, norm ve ütopya (İ. Tekerek, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
- Derrida, J. (2007). Marx’ın hayaletleri: borç durumu, yas çalışması ve yeni enternasyonal (A. Tümertekin, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Eagleton, T. (2010). Estetiğin ideolojisi. B. Gözkan (Ed.). Ankara: Doruk Yayımcılık.
- Eagleton, T. (2011). Marx neden haklıydı? (O. Köymen, Çev.). İstanbul: Yordam Kitap.
- Horkheimer, M. (2008). Akıl tutulması (O. Koçak, Çev.). İstanbul: Metis Yayıncılık.
- Hünler, H. (2011). Estetik’in kısa tarihi: modern kültür ve sanat üzerine felsefi bir araştırma. Ankara: Doğu Batı Yayınları.
- Mannheim, K. (2004). İdeoloji ve ütopya (M. Okyayuz, Çev.). Ankara: Epos Yayınları.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Gül Eren
*
Türkiye
Publication Date
March 26, 2019
Submission Date
March 1, 2019
Acceptance Date
March 25, 2019
Published in Issue
Year 2019 Number: 42
Cited By
Emeğin Görsel, İşitsel ve Yazınsal Sanatlardaki Tezahürleri
İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.15869/itobiad.753451Çam sakızı ozan armağanı kırk türkü: Yaşar Miraç’ın Trabzonlu Delikanlı adlı şiir kitabı üzerine inceleme
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1252815