Fazla Yağlı Beslenme ve Mitokondri Disfonksiyonu
Abstract
Son yıllarda beslenmede karbonhidrat oranını minimuma indirip yağlara (özellikle hayvansal
kaynaklı olanlara) ağırlık verilmesinin sağlık açısından yararlı olduğuna dair görüşler ileri
sürülmektedir. Oysa bilimsel araştırmalar bu öneriyi doğrulamamaktadır. Fazla yağlı beslenme,
mitokondri fonksiyonları üzerinde olumsuz etkilidir. Mitokondrinin yapısal ve fonksiyonel
bozuklukları mitokondri disfonksiyonu terimiyle ifade edilir. Fazla yağlı beslenmenin
mitokondri disfonksiyonuna yol açan mekanizmaları tetiklediği ortaya çıkmıştır.
Mitokondride yer alan başlıca reaksiyonlar yağ asidi oksidasyonu, TCA siklusu, elektron
transport zinciri ve oksidatif fosforilasyondur. Yağ asitleri ve piruvatın oksidasyonu ile
mitokondride asetil KoA oluşur. Asetil KoA nukleusa taşınır ve histonların asetilasyonu için
kullanılır. Histon asetiltransferazlar (HATs) tarafından gerçekleştirilen bu reaksiyonda asetil
KoA konsantrasyonu hız düzenleyicidir. Histon asetilasyonunu takiben gen ekspresyonu
aktiflenir ve transkripsiyon ilerler. Asetil KoA’nın yetersizliğinde asetilasyon olmaz, dolayısıyla
gen ekspresyonu baskılanır, transkripsiyon durur. Bu olay özellikle mitokondriyal enzimlerin ve
antioksidan savunma moleküllerinin sentezinin durmasına yol açar. Mitokondriyal ROS artar.
Fazla yağlı beslenmenin karnitin mekiğini inhibe ederek yağ asitlerinin sitozolden mitokondriye
taşınımını, dolayısıyla oksidasyonu engellediği gösterilmiştir. Yağ asidi oksidasyonunun
tamamlanmaması ve ara ürünlerin birikmesi, mitokondride ROS oluşumunu arttırır. Araştırmalar,
sağlığın korunması açısından karbonhidrat yağ ve proteinleri optimum miktarlarda içeren bir
beslenme programından vazgeçilmemesi gerektiğine işaret etmektedir.
Keywords
References
- 1. Sutendra G, Kinnaird A, Dromparis P et al. A nuclear pyruvate dehydrogenase complex is important for the generation of acetyl-CoA and histone acetylation. Cell 2014; 158: 84-97. 2. Madiraju P, Pande SV, Prentki M, Madiraju SR. Mitochondrial acetylcarnitine provides acetyl groups for nuclear histone acetylation. Epigenetics 2009; 16,4(6): 399-403. 3. Carrer A, Parris JL, Trefely S et al. Impact of a High-fat Diet on Tissue Acyl-CoA and Histone Acetylation Levels. J Biol Chem 2017; 24, 292(8): 3312-3322. 4. Sparks LM, Xie H, Koza RA et al. A high-fat diet coordinately downregulates genes required for mitochondrial oxidative phosphorylation in skeletal muscle. Diabetes 2005; 54: 1926-1933. 5. Gyamfi D, Everitt HE, Tewfik I et al. Hepatic mitochondrial dysfunction induced by fatty acids and ethanol. Free Rad Biol Med 2012; 53: 2131- 2145. 6. Gürdöl F. Beslenme Biyokimyası. 2. Baskı. Nobel Tıp Kitabevi, İstanbul. 2018. 7. Cheng Z, Zheng L, Almeida FA. Epigenetic reprogramming in metabolic disorders: nutritional factors and beyond. J Nutr Biochem 2018; 54: 1-10.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Review
Authors
Figen Gürdöl
*
This is me
Türkiye
Publication Date
October 15, 2018
Submission Date
May 2, 2018
Acceptance Date
May 29, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 1 Number: 2