The Working Face of Gaziantep: The Place of Syrian Immigrants in the Labor Force and Employment

Öz

Gaziantep'in Çalışan Yüzü: Suriyeli Göçmenlerin İş Gücü ve İstihdamdaki Yeri

Öz

Türkiye, 2011 yılında Suriye’de meydana gelen iç savaş sonrasında kitlesel göç dalgasının hedef ülkelerinden biri hâline gelmiş ve milyonlarca Suriyeli göçmene ev sahipliği yapmıştır. Ülkenin güneyinde yer alan şehirler, coğrafi konumları itibarıyla bu göçmenlerin ilk yerleşim alanları olmuştur. Özellikle Gaziantep, sanayi, ticaret ve ihracat kapasitesiyle öne çıkan bir şehir olarak hem iş gücü talebi hem de ekonomik dinamizmi nedeniyle Suriyeli göçmenler için önemli bir çekim merkezi hâline gelmiştir. Suriyeliler, zamanla şehrin üretim ve hizmet döngüsünde aktif bir rol oynamış, özellikle tekstil, inşaat, tarım ve hizmet sektörlerinde yoğun biçimde istihdam edilmiştir. Gaziantep’teki Suriyeli göçmenlerin iş gücü piyasasındaki yerini, istihdam biçimlerini ve yerel ekonomi üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlayan bu araştırma niteliksel ve belgeye dayalı bir yaklaşım benimsemektedir. Veriler, Türkiye İş ve İşçi Bulma Kurumu, Uluslararası Çalışma Örgütü, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Gaziantep'in bölgesel kalkınma ajansları gibi resmi ve kurumsal kaynaklardan elde edilmiştir. Tamamlayıcı bilgiler ayrıca saha raporları, akademik çalışmalar ve politika analizlerinden de toplanmıştır. Suriyeli göçmenlerin Gaziantep'in ekonomik ortamına nasıl katıldıklarını ve bu ortamı nasıl dönüştürdüklerini kapsamlı bir şekilde anlamayı mümkün kılmaktadır. Suriyeli göçmenlerin Gaziantep’te hem kayıtlı hem de kayıt dışı istihdamın önemli bir parçası hâline geldiğini, özellikle düşük ücretli işlerde yerel iş gücü açığını kapattıklarını göstermektedir. Sonuç olarak, Suriyelilerin Gaziantep’in iş gücü piyasasına entegrasyonu ekonomik açıdan olumlu katkılar sunmakla birlikte, sosyal uyum, iş güvencesi, kayıt dışı istihdam ve ücret adaleti konularında çeşitli sorunlar devam etmektedir. Bu durum, göçmenlerin iş gücü piyasasında daha sürdürülebilir ve eşitlikçi koşullarda var olabilmeleri için kapsayıcı istihdam politikalarının geliştirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• : Gaziantep
• Göç
• İstihdam
• Suriyeli göçmen
• İş gücü piyasası

Kaynakça

1. Adıgüzel, Y. (2024). Göç sosyolojisi (6. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
2. Alabbas, M. (2018). Suriyeli göçmenlerin iş gücü piyasasına yönelik algılarının analizi: Gaziantep örneği [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
3. Çınar, S. (2018). İnşaat işgücü piyasasında yeni aktörler ve yeni çatışmalar: Türkiyeli işçilerin gözünden Suriyeli inşaat işçileri. Çalışma ve Toplum, 2018(1), 121-1. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2576199
4. Göç İdaresi Başkanlığı. (2024, Kasım). Geçici koruma kapsamındaki Suriyeli sayıları. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma
5. International Labour Organization (ILO). (2020). Türkiye işgücü piyasasında Suriyeliler raporu. Erişim tarihi: Ocak 2025. https://www.ilo.org/tr/publications/turk-isgucu-piyasasinda-suriyeli-multeciler
6. International Labour Organization (ILO). (2023). Türkiye işgücü piyasasında geçici koruma sağlanan Suriyelilerin sosyal güvenlik durumu ve kayıtlı istihdama geçiş için öneriler raporu. https://www.ilo.org/tr/resource/news/turkiye-isgucu-piyasasinda-gecici-koruma-saglanan-suriyelilerin- sosyal
7. İpek Yolu Kalkınma Ajansı. (2020). Suriyeli sığınmacıların Gaziantep ekonomisine etkileri analiz raporu. İpek Yolu Kalkınma Ajansı Yayınları. https://ika.org.tr/assets/upload/dosyalar/suriyeli-yatirimcilarin-gaziantep- ekonomisine-etkileri-analizi-raporu.pdf
8. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Resmi Gazete (1949, Mayıs 27). İnsan hakları beyannamesi. https://www.hsk.gov.tr/eklentiler/dosyalar/9a3bfe74-cdc4-4ae4-b876-8cb1d7eeae05.pdf

9. Kalkınma Atölyesi. (2016). Türkiye’de mevsimlik tarımsal üretimde yabancı göçmen işçiler: Mevcut durum raporu. Kalkınma Atölyesi Yayınları.
10. Körükmez, L., Karakılıç, İ. Z., & Daniş, D. (2020). Mecburiyet, müzakere, değişim: Suriyeli kadınların çalışma deneyimleri ve toplumsal cinsiyet ilişkileri. Göç Araştırmaları Derneği Yayınları.
11. Kuzu, Ş. L. (2022). Göç, girişimcilik ve toplumsal cinsiyet: Gaziantep’teki Suriyelilerin işyeri açma motivasyonları. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’nin Göç Siyaseti Özel Sayısı, 21(Özel Sayı), 90-106. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1109411
12. Mülteciler Derneği. (2024, Ağustos). Türkiye’deki Suriyeli sayısı. https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli- sayisi/
13. Özdemir, S. (2024). Sığınmacıların ev sahibi ülkelere katkıları: Türkiye’deki Suriyeliler. TUIC Akademi. https://www.tuicakademi.org
14. Resmi Gazete. (2003, Mart 6). Yabancıların çalışma izinleri hakkında kanun (Kanun No: 4817). Resmi Gazete, 25040. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/03/20030306.htm#5
15. Türkiye Cumhuriyeti, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2003). Yabancıların çalışma iznine dair kanun (4817 Sayılı Kanun). Resmî Gazete, 25075. https://www.mevzuat.gov.tr /MevzuatMetin/1.5.4817.pdf
16. Korkmaz, M. (2018). Geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin Türkiye iş gücü piyasasına etkileri ve değerlendirmeler. Sosyal Güvence Dergisi, 7(13), 57-72. https://doi.org/10.21441/sguz.2018.64
17. Türkiye İş Kurumu. (2023). 2023 yılı işgücü piyasası araştırması Gaziantep ili sonuç raporu. Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü. https://media.iskur.gov.tr/88110/gaziantep.pdf
18. Uçar, C. (2020). Gaziantep parça başı emek piyasasının Suriyeli kadınları: Emek, zorunlu göç ve şiddet. İçinde Göç ve Emek (ss. 112-125). Göç Araştırmaları Derneği Yayınları.