Carcinogenic Properties of N-Nitroso Compounds and Their Possible Role in Human Cancer Development

Year 1981, Volume: 34 Issue: 4, 743 - 946, 31.12.1981

Mustafa Akpoyraz

Abstract

Bu derleme, başta nitrozamin ve nitrozamid olmak üzere N-nitroso bileşiklerinin kanserojen özelliklerini deneysel ve teorik temelde ele almaktadır. Hayvan çalışmaları bu bileşiklerin karaciğer, böbrek, akciğer, beyin, sindirim sistemi ve kan yapıcı dokularda tümör oluşturabildiğini göstermiştir. Etki doz bağımlıdır; bazı bileşiklerin tek dozda bile maligniteye yol açtığı saptanmıştır. Transplasental tümör oluşumu ve mutajenik özellikler tartışılmış, ancak insanlarda kesin epidemiyolojik kanıt sunulamamıştır. Gıda, su, hava, sigara dumanı, kozmetik ve ilaçlar gibi dış kaynaklar ile vücutta aminden nitrit yoluyla oluşan iç kaynaklı N-nitroso bileşikleri potansiyel risk taşır. Gaz kromatografisi-kütle spektrometresi gibi gelişmiş analiz teknikleri açıklanmıştır. İnsan sağlığı üzerindeki muhtemel etkileri nedeniyle konu bilimsel ve halk sağlığı açısından önem taşımaktadır.

Keywords

N-nitroso bileşikleri , nitrozaminler , kimyasal kanserojenez , çevresel maruziyet , diyetsel kanserojenler , organotropizm , mutajenite

N-Nitroso Bileşiklerinin Kanserojen Özellikleri ve Bunların İnsanlarda Kanser Oluşturmalarının Muhtemel Rolleri

Abstract

This review presents experimental and observational data on the carcinogenic potential of N-nitroso compounds, particularly nitrosamines and nitrosamides. Animal studies demonstrate these compounds can induce tumors in various organs including liver, kidney, lung, brain, gastrointestinal tract, and hematopoietic tissue. A dose-dependent effect is reported, with some compounds causing malignancy even at single low doses. Transplacental carcinogenesis and mutagenicity are discussed, though direct epidemiologic evidence in humans remains limited. Environmental sources of nitrosamine exposure include food, water, air, tobacco smoke, cosmetics, and pharmaceuticals, as well as in vivo synthesis from amines and nitrites. Advances in detection methods, such as gas chromatography–mass spectrometry, are outlined. Despite lack of conclusive human data, the widespread occurrence and potent carcinogenicity of these compounds warrant serious concern.

Keywords

N-nitroso compounds , nitrosamines , chemical carcinogenesis , environmental exposure , dietary carcinogens , organotropism , mutagenicity

References

• Druckrey H ve ark.: N-nitrosodietilamin’in kanserojen etkisinin kantitatif analizi. Arzneium Forsch, 13:841, 1963.
• Druckrey H ve ark.: 65 N-nitroso bileşiğinin organotropik kanserojen etkileri. Z Krebsforsch, 69:103, 1967.
• Eisenbrand G: Uçucu nitrozaminlerin iz analizinde son gelişmeler. IARC Scientific Publications No. 9, 1974.
• Fine DH ve Rounbehler DP: Gaz kromatografisi ve termal enerji analizi ile nitrozamin tayini. IARC Scientific Publications No. 14:117, 1976.
• Fine DH ve ark.: Bacon ve ıspanak sonrası insan vücudunda nitrozamin oluşumu. Nature, 265:753, 1977.
• Hoffmann D ve ark.: Tütün dumanında kimyasal çalışmalar. IARC Scientific Publications No. 9:159, 1974.
• Kolesnichenko J: İnsan embriyonel akciğer dokusu kültürlerinde proliferatif değişimler. Voprosy Onkologii, XXI(2):79, 1975.
• Magee PN: Nitrozaminler: yaygın kanserojenler. New Scientist, 59:432, 1973.
• Magee PN ve Barnes JM: Sıçanlarda N-nitrosodimetilamin ile karaciğer tümörü oluşumu. Br J Cancer, 10:114, 1956.
• Magee PN ve ark.: N-nitroso bileşikleri ve ilişkili kanserojenler. Am Chem Soc Monograph No. 173:491, 1976.
• Mohr U ve Hilfrich J: Tek doz N-nitrosodietilamin’in sıçan böbreği üzerindeki etkisi. J Natl Cancer Inst, 49:1729, 1972.
• Montesano R ve Magee PN: Nitrozaminlerin farklı türlerde karşılaştırmalı metabolizması. IARC Scientific Publications No. 10:39, 1974.
• Montesano R ve Bartsch H: Nitrozaminlerin mutajenik ve kanserojenik etkileri. Mutat Res, 32:179, 1976.
• Preussmann R ve ark.: N-nitrosopyrolidin’in kanserojenliği – doz cevabı çalışması. Z Krebsforsch, 90(2):161, 1977.
• Terracini B ve ark.: Düşük dozda dimetilnitrozamin ile karaciğer patolojisi. Br J Cancer, 21:559, 1967.
• Tomatis L ve ark.: N-nitrosometilüre maruziyeti sonrası F1–F3 jenerasyonlarında tümör oluşumu. Int J Cancer, 15:385, 1975.