Tükrük Taşı (Lithiase Salivaire)

Literatürde nadir olarak değerlendirilen tükrük taşı vakalarının aslında daha sık görüldüğü gözlemlenmiştir; özellikle çene altı tükrük bezi ve Wharton kanalında. Kliniğimizde bir yıl içinde 14 vaka izlendi, bunların 9’u sağ taraftaydı. Taşlar genellikle tek olup 0,25–3 gram arasında değişmekte; bazı olgularda 6–8 kadar çoklu taş izlenmiştir. Renkleri gri veya sarımsı olup konsantrik katmanlıdır ve kimyasal yapıları kalsiyum fosfat, karbonat ve magnezyum tuzlarından oluşur. Belirtiler asemptomatik fistülden akut ağrıya, şişlik ve kanal tıkanıklığına kadar değişmektedir. Teşhis klinik muayene, palpasyon ve radyografi ile konmaktadır. Vakalar 20–50 yaş arası erkeklerde daha sık görülmektedir. Hastalığın patogenezi tükrük stazı, enfeksiyon ve mineral çökelmesi ile açıklanmakta; tükrük bileşimi farklılıkları da etkili olabilir. Taşlar tercihen ağız içinden cerrahi olarak çıkarılmakta; cilt yoluyla yapılan müdahale fistül riski taşır. Uygun tedavi ile prognoz çok iyidir ancak nüks edebilir.

Though previously considered rare, salivary lithiasis appears more common than expected, particularly in the submandibular gland and Wharton's duct. Over a one-year period, 14 cases were observed, with 9 involving the right gland. Stones ranged from 0.25 to 3 grams, typically solitary but occasionally multiple (up to 6–8). They were grayish or yellowish, with concentric layers, and chemically composed of calcium phosphate, carbonate, and magnesium salts. Symptoms varied from asymptomatic fistulae to acute pain, swelling, and ductal obstruction. Clinical examination, palpation, and radiography were essential for diagnosis. The condition was more frequent in men aged 20–50. Pathogenesis may involve salivary stagnation, infection, and mineral precipitation, with possible influence from salivary composition differences among glands. Surgical removal via intraoral approach was preferred to avoid fistula formation. The prognosis is excellent if properly managed, though recurrence is possible.