Deprem Bölgesinden Üç Farklı Hastanedeki Sağlık Çalışanlarının Kahramanmaraş Depremi Sonrası Sigara İçme Davranışındaki Değişimler
Abstract
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada, Kahramanmaraş depremleri sonrasında afet bölgesinde görevli sağlık çalışanlarının sigara içme davranışlarındaki değişimlerin değerlendirilmesi ve değişimlerin anksiyete, depresyon, travma sonrası stres belirtileri ve nikotin bağımlılığıyla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel çalışma, deprem bölgesindeki üç farklı merkezde çalışan 151 sağlık personeliyle (tüm çalışanların %4.7’si) 01.12.2024-31.01.2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veriler yüz yüze görüşmeyle anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Tüm katılımcılara Beck Anksiyete Ölçeği (BAI), Beck Depresyon Ölçeği (BDI) ve Olayların Etkisi Ölçeği (IES) uygulanmış; sigara öyküsü olanlar Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FTND) ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler Python (Python 3.x) programıyla yapılmış, p<0.05 bulunması anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: 151 katılımcının 63’ü (%41.7) erkek, 88’i (%58.3) kadındı. Yaş ortalaması 32.248.53 bulundu. Katılımcıların 55’inde (%36.4) sigara öyküsü vardı. Sigara öyküsü olan grubun yaklaşık yarısı (n=27, %49.1) deprem sonrası sigara tüketiminde artış bildirdi. Sigara tüketimini artıran grupta nikotin bağımlılığı ve anksiyete düzeyi daha yüksekti; depresyon ve travma sonrası stres belirtileri açısından anlamlı fark saptanmadı. Regresyon analizlerinde, deprem sonrası sigara tüketimini artırma, yaş ve cinsiyete göre düzeltildiğinde daha yüksek FTND ve BAI puanlarıyla ilişkili bulundu. Sigara içenlerde, IES puanının klinik açıdan anlamlı eşik değerinin üzerinde olma sıklığı sigara içmeyenlere göre daha yüksekti. Deprem sonrası dönemde sigara bırakma girişiminde bulunmayanların oranı arttı.
Sonuç: Çalışmanın yapıldığı hastanelerde depremden sonra sigara tüketimindeki artış kayda değerdir. Bu değişimin tek başına travmayla açıklanması güçtür ve nikotin bağımlılığıyla anksiyete düzeyi rol oynayabilir. Afet sonrası hizmetleri planlanırken sağlık çalışanları da sigara bırakma desteği ve ruhsal destek programlarının bir parçası olarak ele alınmalıdır.
Keywords
Depremler, Sigara İçme, Anksiyete, Travma Sonrası Stres Bozuklukları, Hastane Çalışanları
Changes in Smoking Behavior After the Kahramanmaraş Earthquake Among Healthcare Workers at Three Different Hospitals in the Disaster-Affected Region
Abstract
Introduction and Objectives: This study aimed to evaluate changes in smoking among healthcare workers in the disaster-affected region following Kahramanmaraş earthquakes and to examine associations with anxiety, depression, post-traumatic stress symptoms, and nicotine dependence.
Method: This cross-sectional study was conducted between 1.12.2024-31.01.2025 with 151 healthcare workers employed at three hospitals in earthquake region (4.7% of all employees). Data were collected through face-to-face interviews using a questionnaire. All participants completed the Beck Anxiety Inventory (BAI), Beck Depression Inventory (BDI), and Impact of Event Scale (IES). Participants with a smoking history were assessed using Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND). Statistical analyses were performed using Python(Python 3.x), and p<0.05 was considered statistically significant.
Findings: Of 151 participants, 63 (41.7%) were men and 88 (58.3%) were women; mean age was 32.24±8.53 years. Fifty-five (36.4%) had a smoking history, and 27 of them (49.1%) reported increased smoking after the earthquake. Nicotine dependence and anxiety were higher in the increased-smoking group, whereas no differences were observed in depressive or post-traumatic stress symptom severity. In regression analyses adjusted for age and sex, increased smoking was associated with higher FTND and BAI scores. The frequency of having an IES score above the clinically meaningful threshold was higher among smokers. The proportion of participants not attempted to quit smoking increased after the earthquake.
Conclusion: The increased smoking in post-earthquake period at the three hospitals is noteworthy and is unlikely to be explained by trauma alone; nicotine dependence and anxiety may contribute. Healthcare workers should be included in post-disaster smoking cessation and mental health services.
Keywords
Earthquakes, Smoking, Anxiety, Post Traumatic Stress Disorder, Hospital Staff