Kriz İletişimi Bağlamında Deprem Afişlerinin Analizine Yönelik Karma Bir Çalışma

Year 2026, Volume: 2 Issue: 1, 27 - 51, 30.01.2026

Damla Dilara Ersöz

Abstract

Kriz, içeriden ya da dışarıdan kaynaklanabilen; sarsıcı sonuçlara neden olabileceği için de endişeye ve paniğe sürükleyen olağan dışı durumları temsil etmektedir. Bu çalışmada dış etkenler içerisinde yer olan doğal afet ve onunda içerisinde yer alan ‘deprem’e değinilmiştir. Afetler de birer kriz olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarih 6 Şubat 2023 yılını gösterirken Kahramanmaraş’ın ilçesi olan Pazarcık’ta 7,7 ve bir başka ilçesi olan Elbistan’da ise 7,6 şiddetinde deprem meydana gelmiştir. Deprem, son yüzyılın en büyük felaketi olarak kayıtlara geçmiştir. Bu doğrultuda Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı bünyesinde “Deprem Bilgilendirme Platformu” oluşturulmuştur. Bu çalışmada ise deprem afişlerinde yer alan unsurların kriz iletişimi bağlamında analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma yöntemi olarak karma yöntem tercih edilmiştir. İçerik analizi için toplamda 4 kategori oluşturularak SPSS 27 programında kodlanmış, göstergebilimsel analiz ise Ferdinand Saussure’ün ortaya koyduğu gösterge, gösteren ve gösterilen anlamlarında çözümlemesi yapılmış olup, aynı zamanda Barthes’in mit (efsane) tablosu doğrultusunda analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında toplam 27 deprem afişi incelenmiştir. En çok yoğunlaşılan konular; hastalık, iş sağlığı ve güvenliği, soğuk olmuştur. Halk sağlığına yönelik deprem afişlerinde; hastalıklar ve korunma yöntemleri, aşı ve su kullanımı ön plana çıkmıştır. Sağlık çalışanlarına yönelik deprem afişlerinde ise; deprem sonrası müdahale ön plandadır.

Keywords

Kriz , Kriz İletişimi , Kriz Yönetimi , Afet , Deprem

A Mıxed Study on the Analysıs of Earthquake Posters ın the Context of Crısıs Communıcatıon

Abstract

A crisis is a situation that can originate from inside or outside since it can cause shocking results, it leads to anxiety and panic. In this study, natural disasters, which are among the external factors, and ‘earthquake’, which is also included in it, are mentioned. Disasters also appear as a crisis. On 6 February 2023, an earthquake of 7.7 magnitude occurred in Pazarcık, a district of Kahramanmaraş, and an earthquake of 7.6 magnitude occurred in Elbistan, another district. The earthquake was recorded as the biggest disaster of the last century. In this direction, ‘Earthquake Information Platform’ was established within the Ministry of Health of the Republic of Türkiye. In this study, the elements in earthquake posters were analysed in the context of crisis communication. Mixed method was preferred as the research method. Content analysis was coded in SPSS 27 programme and semiotic analysis was analysed through Ferdinand Saussure's concepts of sign, signifier, and analysis was also performed in line Barthes' myth (legend) table. Within the scope of the research, a total of 26 earthquake posters were analysed. The most focused topics were disease, occupational health and safety, and cold. In earthquake posters for public health; diseases and prevention methods, vaccination and water use come to the fore. In earthquake posters for health workers; post-earthquake intervention came to the forefront.

Keywords

Crisis , Crisis Communication , Crisis Management , Disaster , Earthquake

References

• Akar, F. (2021). Kriz Yönetiminde Proaktif ve Reaktif Yaklaşım: Covid-19 Krizi Üzerine Bir Değerlendirme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 45, 244-259. https://doi.org/10.52642/susbed.899311
• Barthes, R. (1991). Mythologies (25. bs). New York: The Noonday Press.
• Bircan, U. (2015). Saussure’de dil, dilbilim ve göstergebilim. Sosyal bilimler araştırma dergisi, 13(25), 43-66.
• Careem, M., De Silva, C., De Silva, R., Raschid, L., & Weerawarana, S. (2006). Sahana: Overview of a Disaster Management System. 2006 International Conference on Information and Automation, 361-366. https://doi.org/10.1109/ICINFA.2006.374152
• Cevizci, A. (2014). Felsefe Sözlüğü (4. bs). İstanbul: Say Yayınları.
• Coombs, W. T. (2014). Ongoing Crisis Communication: Planning, Managing, and Responding. Sage.
• Cronan, K. (1998). Foundations of Emergency Management. The Australian Journal of Emergency Management, 13(1), 20-23. https://search.informit.org/doi/abs/10.3316/informit.404390782429880
• Demirtaş, H. (2000). Kriz Yönetimi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 23(23), 353-373.
• Ersöz, D. D. (2022). Kriz İletişimi Bağlamında Covid-19 Salgını Sürecinde Markaların Reklam Stratejileri Üzerine Bir İnceleme [Yüksek Lisans Tezi]. Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak.
• Fearn-Banks, K. (2016). Crisis Communications: A Casebook Approach (5. bs). New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315684857
• Felekoğlu, B., & Taşan, S. Ö. (2017). İş İle İlgili Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıklarına Yönelik Ergonomik Risk Değerlendirme: Reaktif/Proaktif Bütünleşik Bir Sistematik Yaklaşım. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 32(3), 777-793. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.337625
• Fink, S. (1986). Crisis Management: Planning for the Inevitable. American Management Association, New York: Amacom.
• Gemalmaz, M. S. (1991). Olağanüstü Rejim Standartları. BDS Yayınları, İstanbul.
• Gökalp, G. G. (1998). Göstergebilim Açısından Bir Şiir Değerlendirmesi: Bir Sözlükte Kitap Adları. Dursun Yıldırım Armağanı, Ankara, 363-378. https://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20EDEBIYATI/gonca_gokalp_gostergebilim_acisindan_bir_siir_degerlendirmesi.pdf
• Guiraud, P. (2016). Göstergebilim. Ankara İmge Kitabevi.
• Gülgün, B. S. (2011). Halk Sağlığı Krizlerinde Kriz İletişimi ve Kriz Haberciliği: Örnek Olay A/H1N1 (Domuz Gribi) Pandemisi [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Hermann, C. F. (1963). Some Consequences of Crisis Which Limit the Viability of Organizations. Administrative Science Quarterly, 61-82. https://doi.org/10.2307/2390887
• Kernisky, D. A. (1997). Proactive Crisis Management and Ethical Discourse: Dow Chemical’s Issues Management Bulletins 1979-1990. Journal of Business Ethics, 16, 843-853. https://doi.org/10.1023/A:1017901501108
• Leigh, D. (2009). SWOT Analysis Handbook of Improving Performance in the Workplace. John Wiley & Sons, Ltd.
• Milburn, T. W., Schuler, R. S., & Watman, K. H. (1983). Organizational Crisis. Part I: Definition and Conceptualization. Human Relations, 36(12), 1141-1160. https://doi.org/10.1177/001872678303601205
• Özdevecioğlu, M. (2002). Krizin İşletmelerin Yönetsel ve Örgütsel Yapısı Üzerindeki Olumsuz Etkileri ve Kayseri Sanayi İşletmelerinde Yapılan Bir Araştırma. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19, 93-114.
• Özey, R. (2011). Afetler Coğrafyası. Aktif Yayınevi, İstanbul.
• Plano Clark, V. L. (2017). Mixed methods research. The Journal of Positive Psychology, 12(3), 305–306. https://doi.org/10. 1080/17439760.2016.1262619
• Samejima, M., Shimizu, Y., Akiyoshi, M., & Komoda, N. (2006). Swot Analysis Support Tool for Verification of Business Strategy. 2006 IEEE International Conference on Computational Cybernetics, 1-4. https://doi.org/10.1109/ICCCYB.2006.305700
• Saussure. De F. (1998). Genel Dilbilim Dersleri. (Çev: Berke Vardar).İstanbul:Multilingual Yayınları.
• Saussure. De F. (2001). Genel Dilbilim Dersleri, İstanbul: Multilingual Yabancı Dil Yayınları.
• Seymen, O. A., Bolat, T., & Çeken, H. (2004). Turizm İşletmelerinde Krizler, Etkileri ve Krizden Çıkış: Kriz Yönetimi. Verimlilik Dergisi, 2, 105-140.
• Shaluf, I. M., Ahmadun, F. L. R., & Mat Said, A. (2003). A Review of Disaster and Crisis. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 12(1), 24-32.
• Singh, S. R., Kundu, S. C., & Singh, S. (2008). Disaster Management. New York: Adhyayan Publishers & Distributors.
• Şahin, C., & Sipahioğlu, Ş. (2003). Doğal Afetler ve Türkiye (2. bs). Gündüz Eğitim ve Yayıncılık, Ankara.
• Şimşek, M. Ş. (2002). Yönetim ve Organizasyon, Günay Ofset, Konya.
• Tağraf, H., & Arslan, N. T. (2003). Kriz Oluşum Süreci ve Kriz Yönetiminde Proaktif Yaklaşım. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(1), 149-160.
• Tüz, M., Haşit, G., İpçioğlu, İ., & Suher, İ. K. (2013). Kriz İletişimi ve Yönetimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi. URL-1. Erişim Tarihi: 03.10.2024. https://deprem.saglik.gov.tr/yayinlar/afisler.html
• Uygur, E. (2001). Krizden Krize Türkiye: 2000 Kasım ve 2001 Şubat Krizleri. Türkiye Ekonomi Kurumu, Tartışma Metni, Nisan: https://www.econstor.eu/bitstream/10419/83281/1/dp_2001-01.pdf
• Yıldırım, A. (2023). Afetlerde Dijital İletişim ve Acil Çağrı Uygulamalarının Kullanılabilirliği Üzerine Bir İnceleme: AFAD Acil Çağrı. Trt Akademi, 8(18), 552-573. https://doi.org/10.37679/trta.1273910
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2003). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.
• Yılmaz, A. (2003). Afet Yönetimi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.