Barışçıl Toplantı Hakkı ile Kolluk Yetkisi Arasındaki Dengenin Normatif ve Uygulamalı Analizi

This study conceptually examines the structural and practical tensions between the constitutional foundations of the right to assembly and demonstration and the intervention powers of law enforcement authorities. Within this framework, national and international normative instruments—most notably Article 34 of the Constitution of the Republic of Türkiye, Law No. 2911 on Meetings and Demonstrations, the Law on Police Duties and Powers (PVSK), the Anti-Terror Law (TMK), the Turkish Penal Code (TCK), and the European Convention on Human Rights (ECHR)—are jointly evaluated. The normative hierarchy among these instruments, conflicts of authority, and contradictory interpretations in practice are thoroughly analyzed. In particular, the study explores the legal and socio-psychological implications of issues such as the boundaries of police intervention, the scope of the authority to determine routes for demonstrations, the approach to unnotified yet peaceful assemblies, and surveillance practices in indoor gatherings. The analyses indicate that the hierarchy of norms may be interpreted in varying ways in practice, and that constitutional rights can, at times, be subject to limitations through the application of lower-level legal provisions. It has also been observed that law enforcement personnel may encounter challenges in consistently aligning intervention practices with established legal and ethical frameworks. Certain intervention practices may raise considerations regarding the principles of proportionality and necessity, with potential implications not only for public security but also for social cohesion and institutional trust. Within this context, it is considered important that law enforcement approaches grounded in fundamental rights, legal standards, and human dignity be further developed to support the sustainability of democratic order and institutional legitimacy.

Bu çalışma, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının anayasal temelleri ile kolluk kuvvetlerinin müdahale yetkileri arasındaki yapısal ve uygulama düzeyindeki gerilimleri kavramsal bir çerçevede incelemektedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 34. maddesi başta olmak üzere; 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu (PVSK), Terörle Mücadele Kanunu (TMK), Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) gibi ulusal ve uluslararası normatif metinler birlikte değerlendirilmiş; bu metinler arasındaki normatif hiyerarşi, yetki çatışmaları ve uygulamadaki çelişkili yorumlar analiz edilmiştir. Özellikle polisin müdahale sınırları, güzergâh belirleme yetkisinin kapsamı, bildirimsiz fakat barışçıl toplantılara yönelik yaklaşımı ve kapalı alan toplantılarındaki izleme/takip uygulamaları hem hukuki hem de toplumsal-psikolojik etkileriyle çok boyutlu biçimde ele alınmıştır. Çalışma, sosyal psikoloji alanından sosyal kimlik kuramı, duygu bulaşması (emotional contagion) ve kurumsal meşruiyet algısı gibi teorik yaklaşımları temel alarak kolluk güçleri ile toplumsal gruplar arasındaki etkileşim süreçlerini disiplinlerarası bir yaklaşımla değerlendirmektedir. Analizlerde, normlar hiyerarşisinin uygulamada farklı şekillerde yorumlanabildiği; anayasal hakların alt düzey yasal düzenlemeler ışığında sınırlanmasına yönelik uygulamaların ortaya çıkabildiği; kolluk personelinin müdahale süreçlerinde hukuki ve etik çerçevenin gözetilmesinde bazı zorluklarla karşılaşılabildiği gözlemlenmiştir. Ayrıca bazı müdahale pratiklerinin, orantılılık ve ölçülülük ilkeleri açısından değerlendirilmesi gereken durumlar oluşturabildiği; bu durumların kamu güvenliği kadar toplumsal barış ve kurumsal güven üzerinde de etkiler yaratabileceği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, kolluk kuvvetlerinin temel haklara, hukuka ve insan onuruna dayalı bir müdahale anlayışı geliştirmesinin, demokratik toplum düzeninin ve kolluğun kurumsal meşruiyetinin güçlendirilmesi açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir.