Sisli Bir Labirentte İnsan Haklarını Savunmak: Türkiye'de Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru
Abstract
Türkiye’de 2012 yılından itibaren uygulanan bireysel başvuru, bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla Anayasa Mahkemesine doğrudan erişim sağlayan önemli bir anayasal mekanizmadır. Artan iş yükü ve yapısal sorunlar bu mekanizmanın etkinliğini olumsuz etkilemektedir. Bu çalışma, avukatların bireysel başvuru sürecini nasıl deneyimlediklerini ve bu sürecin onlar için ne anlam ifade ettiğini anlamayı amaçlamaktadır. Moustakas’ın transandantal fenomenolojik yaklaşımının benimsendiği araştırmada, Türkiye’nin en kalabalık dört ilinin barosuna kayıtlı 32 avukatla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ölçüt, maksimum çeşitleme ve kartopu örnekleme teknikleri birlikte kullanılmıştır. Analiz sonucunda yedi tema belirlenmiştir: eğitim eksikliği, başvuru formunda yaşanan güçlükler, güvensizlik, geciken adalet, temyiz yanılsaması, katı şekil şartları ve tatmin edici olmayan kararlar. Bulgular, avukatların yeterli uygulamalı eğitim almadığını, başvuru formunun ciddi zorluklar yarattığını ve yargıya duyulan güvensizliğin süreci olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca Mahkemenin temyiz mercii olarak algılanması mekanizmanın asıl amacının yanlış anlaşılmasına yol açmaktadır. Çalışma, avukatların deneyimlerini sisli bir labirente benzeterek bireysel başvuru sürecinin karmaşık yapısını gözler önüne sermekte ve mekanizmanın daha etkili işleyebilmesi için öneriler sunmaktadır.
Keywords
Bireysel başvuru, Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi, temel hak ve özgürlükler, fenomenoloji, adalete erişim
Supporting Institution
Bu çalışma, Bursa Uludağ Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından SGA-2022-1023 numaralı proje kapsamında desteklenmiştir.
Project Number
This study was supported by Bursa Uludag University Research Projects Coordination Office under the Grant Number SGA-2022-1023.
Ethical Statement
Bu çalışma, Bursa Uludağ Üniversitesi Araştırma Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (2022-03/45). Tüm katılımcılar araştırmanın amaçları, gönüllü katılımları ve istedikleri zaman çekilme hakları konusunda bilgilendirilmiştir. Veri toplama sürecine başlanmadan önce tüm katılımcılardan bilgilendirilmiş, onam alınmıştır.
AI Kullanım Beyanı: Bu makale yazar(lar)ı tarafından kaleme alınmıştır. Çalışmanın hazırlanması sürecinde dil editörlüğü amacıyla Claude (Anthropic) kullanılmıştır. Yazar(lar), yapay zeka destekli tüm çıktıları incelemiş ve doğrulamış olup yayının içeriğine ilişkin tüm sorumluluğu üstlenmektedir.
Thanks
Veri toplama sürecine katkıda bulunan anonim katılımcılara teşekkürlerimizi sunarız.
Defending Human Rights in a Foggy Maze: Individual Application to the Constitutional Court in Turkey
Abstract
Since its implementation in 2012, the individual application has served as a significant constitutional mechanism providing individuals with direct access to the Constitutional Court for the protection of their fundamental rights and freedoms. However, increasing workloads and structural challenges have adversely affected the mechanism's effectiveness. This study aims to understand how lawyers experience the individual application process and what meaning they ascribe to it. Adopting Moustakas's transcendental phenomenological approach, the research conducted semi-structured interviews with 32 lawyers registered with bar associations in Turkey's four most populous provinces. Criterion, maximum variation, and snowball sampling techniques were employed in combination. The analysis revealed seven themes: lack of training, difficulties with the application form, distrust, delayed justice, appeal illusion, strict formal requirements, and dissatisfactory judgments. The findings indicate that lawyers receive insufficient practical training, that the application form poses significant challenges, and that distrust in the judiciary negatively affects the process. Furthermore, the perception of the Court as an appellate body leads to a misunderstanding of the mechanism's intended purpose. By likening lawyers' experiences to a foggy maze, this study illuminates the complex nature of the individual application process and offers recommendations for enhancing the mechanism's effectiveness.
Keywords
Individual application, Turkish Constitutional Court, fundamental rights, phenomenology, access to justice
Supporting Institution
This study was supported by Bursa Uludag University Research Projects Coordination Office under the Grant Number SGA-2022-1023. The author(s) thank the BUU BAP Unit for their support.
Project Number
This study was supported by Bursa Uludag University Research Projects Coordination Office under the Grant Number SGA-2022-1023.
Ethical Statement
The study was approved by the Bursa Uludag University Research Ethics Committee (2022-03/45). All participants were informed about the aims of the study, their voluntary involvement, and their right to withdraw at any time. Informed consent was obtained from all participants before data collection.
AI Disclosure: This article was written by the author. During the preparation of this work, Claude (Anthropic) was used for language editing. The author(s) reviewed and verified all AI-assisted outputs and takes full responsibility for the content of the publication.
Thanks
We would also like to thank the anonymous participants for contributing to the data collection.
Abstract
Project Number
This study was supported by Bursa Uludag University Research Projects Coordination Office under the Grant Number SGA-2022-1023.